Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας υπογράφει συμφωνία ασφαλείας στο Τζιμπουτί, ενώ το Ιράν φέρεται να ζητά κλείσιμο του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει τις αποστολές ασφαλείας της στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς οι, υποστηριζόμενοι από το Ιράν, Χούτι φέρονται, κατόπιν απαίτησης της Τεχεράνης, να προετοιμάζονται για το κλείσιμο του στενού Μπαμπ ελ‑Μαντέμπ, της πύλης προς τη βασική παγκόσμια θαλάσσια εμπορική και πετρελαϊκή οδό της Ερυθράς Θάλασσας και του Κέρατος της Αφρικής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το Μπαμπ ελ‑Μαντέμπ, στα αραβικά «Πύλη των Δακρύων», είναι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα, πλάτους περίπου 30 χιλιομέτρων στο πιο στενό σημείο του, που χωρίζει την Υεμένη στην Αραβική Χερσόνησο από το Τζιμπουτί και την Ερυθραία στο Κέρας της Αφρικής.
Περίπου 10‑15% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου διέρχεται από εκεί, συμπεριλαμβανομένου σημαντικού μέρους των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ευρώπης.
Τυχόν κλείσιμο θα ανάγκαζε τα πλοία να ακολουθούν τη πολύ μακρύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας δύο έως τρεις εβδομάδες στα ταξίδια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης και εκτοξεύοντας το κόστος μεταφοράς.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας, ολοκλήρωσε την Πέμπτη επίσκεψη στο Τζιμπουτί, όπου επισκέφθηκε τις ναυτικές αποστολές της ΕΕ Aspides και Atalanta, που διασφαλίζουν την ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα απέναντι στους Χούθι.
«Η ασφάλεια στη θάλασσα δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση», δήλωσε η Κάλας στους δημοσιογράφους που είχαν συγκεντρωθεί στο Τζιμπουτί.
«Οι επανειλημμένες επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Χορμούζ υπονομεύουν την προσωρινή συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα επιδεινώνεται ξανά», πρόσθεσε.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπέγραψε με την κυβέρνηση του Τζιμπουτί μια νέα Συμφωνία Καθεστώτος Δυνάμεων ΕΕ‑Τζιμπουτί για την επιχείρηση Aspides, μια νέα κοινή συμφωνία ασφάλειας που ενισχύει την ευρωπαϊκή παρουσία στην περιοχή, προειδοποιώντας ότι οι πρόσφατες πυραυλικές επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία δείχνουν πως η αστάθεια στη στεριά μετατρέπεται σε ανασφάλεια στη θάλασσα.
«Βλέποντας τους ναυτικούς μας στη δουλειά θυμάμαι – και υπενθυμίζω σε όλους μας – ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν είναι δεδομένη. Πρέπει να προστατεύεται κάθε μέρα», είπε η Κάλας στους αξιωματούχους της κυβέρνησης του Τζιμπουτί.
Η Κάλας ανέφερε ότι το Τζιμπουτί υπήρξε ένας από τους στενότερους εταίρους της ΕΕ σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή.
«Μαζί μειώνουμε σημαντικά την απειλή της πειρατείας και συμβάλλουμε στην ασφάλεια στη θάλασσα. Αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς το Τζιμπουτί.»
Όπως είπε, η συμφωνία που υπέγραψαν ΕΕ και Τζιμπουτί «διασφαλίζει τη συνεχή πρόσβαση και υποστήριξη για τα πλοία και τα εναέρια μέσα μας, για όσο διάστημα χρειαστούν».
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση των βασικών θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα και είναι πιο αναγκαία από ποτέ σε ολόκληρη την περιοχή», πρόσθεσε η Κάλας.
Η οικονομική αρτηρία του κόσμου σε κίνδυνο
Η επίσκεψη της Κάλας συνέπεσε με αναφορές ότι η Τεχεράνη ζήτησε από τους Υεμενίτες πληρεξουσίους της, την οργάνωση Ανσαρ Αλλά – γνωστή περισσότερο ως Χούθι – να είναι έτοιμοι να κλείσουν το στενό Μπαμπ ελ‑Μαντέμπ σε περίπτωση που οι ΗΠΑ πλήξουν υποδομές στο Ιράν.
Οι Χούθι ξεκίνησαν την εκστρατεία τους στην Ερυθρά Θάλασσα τον Οκτώβριο του 2023, δηλώνοντας αλληλεγγύη προς τη Χαμάς κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα και πλήττοντας πλοία που, όπως υποστήριζαν, είχαν σχέσεις με το Ισραήλ.
Η εκστρατεία προκάλεσε πτώση περίπου 50% στην εμπορική κίνηση μέσω της Ερυθράς Θάλασσας από τα τέλη του 2023 έως τις αρχές του 2024, αναγκάζοντας δεκάδες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να παρακάμψουν την περιοχή και να πλέουν γύρω από την Αφρική.
Οι Χούθι ανέστειλαν τις περισσότερες επιθέσεις μετά την εκεχειρία Ισραήλ‑Χαμάς που μεσολάβησαν οι ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2025, αλλά έκτοτε έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμοι να τις επαναλάβουν αν αλλάξουν οι συνθήκες.
Σε μια κίνηση που μπορεί να προκαλέσει νέες αναταράξεις στις παγκόσμιες οικονομίες, την ώρα που τα Στενά του Χορμούζ παραμένουν κλειστά, το Ιράν επέλεξε να αξιοποιήσει το λεγόμενο δίκτυο «Άξονας της Αντίστασης» για να απειλήσει τη βασική αυτή θαλάσσια οδό.
Το δίκτυο αυτό λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος για το Ιράν στον τρέχοντα πόλεμο, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να ανοίγει πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα χωρίς να αναπτύσσει άμεσα δικές της δυνάμεις.
Οποιοσδήποτε αποκλεισμός του στενού Μπαμπ ελ‑Μαντέμπ θα άνοιγε ένα επιπλέον μέτωπο, πέραν των Στενών του Χορμούζ, ασκώντας πίεση στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ώστε να αποθαρρυνθεί περαιτέρω στρατιωτική δράση στο Ιράν.
Η επιχείρηση EUNAVFOR Aspides, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2024 σε απάντηση στην εκστρατεία των Χούθι κατά της εμπορικής ναυτιλίας που άρχισε τον Οκτώβριο του 2023, είναι μια καθαρά αμυντική αποστολή θαλάσσιας ασφάλειας, με περιοχή ευθύνης την Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Άντεν, την Αραβική Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν. Δεν πραγματοποιεί πλήγματα σε χερσαίους στόχους.
Τα τελευταία δύο χρόνια έχει προστατεύσει πάνω από 670 εμπορικά πλοία και έχει διασώσει 128 ναυτικούς, σύμφωνα με την Κάλας.
Η Επιχείρηση Atalanta, η παλαιότερη ναυτική αποστολή της ΕΕ, ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2008 με αρχικό στόχο την αντιμετώπιση της πειρατείας ανοιχτά της Σομαλίας και έκτοτε έχει διευρυνθεί, καλύπτοντας συνολικότερα ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας στον δυτικό Ινδικό Ωκεανό.
Και οι δύο αποστολές συντονίζονται από το Τζιμπουτί, το οποίο φιλοξενεί στρατιωτικές βάσεις περισσοτέρων από έξι χωρών, μεταξύ των οποίων των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Κίνας, της Ιαπωνίας, της Ιταλίας και της Γερμανίας, χάρη στη θέση του στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Αν το στενό Μπαμπ ελ‑Μαντέμπ έκλεινε επίσης, το κόστος θα το επωμίζονταν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις. Προς το παρόν, η Ευρώπη κινείται για να το κρατήσει ανοιχτό.
«Όταν απειλείται η ναυτιλία, διαταράσσονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες, οι τιμές αυξάνονται και οι οικογένειες και οι επιχειρήσεις αισθάνονται τις συνέπειες πολύ πέρα από αυτή την περιοχή. Γι’ αυτό έχει σημασία η σημερινή συμφωνία», υπογράμμισε η Κάλας.
«Δεν αφορά μόνο την υποστήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Αφορά το να κρατήσουμε μαζί ανοιχτή μία από τις οικονομικές γραμμές ζωής του κόσμου», κατέληξε.
Ο ανταποκριτής του Euronews, Τόμπι Γκρέγκορι, μετέδωσε το ρεπορτάζ από τα στρατιωτικά σκάφη της ΕΕ που περιπολούν στην Ερυθρά Θάλασσα.