Η τελευταία επίσκεψη της προέδρου της Κομισιόν στο Κίεβο ανέδειξε μεταστροφή της δυναμικής: η μάχη περνά στον αέρα και η ένταξη φέρνει απτά αποτελέσματα. «Η τάση αλλάζει», είπε
Την τελευταία φορά που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ταξίδεψε στο Κίεβο, στα τέλη Φεβρουαρίου, βρέθηκε στο μέσο ενός εξαντλητικού χειμώνα. Η Ουκρανία υπέφερε από εκτεταμένες διακοπές ρεύματος λόγω των ρωσικών επιθέσεων. Ο πληθυσμός άντεχε θερμοκρασίες υπό το μηδέν χωρίς θέρμανση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτή την εβδομάδα, στο δεύτερο ταξίδι της φέτος, δήλωσε μόλις έφτασε στον σιδηροδρομικό σταθμό: «Η κατάσταση αλλάζει».
Ήταν μια τολμηρή διατύπωση που αποτύπωνε μια εντυπωσιακή αλλαγή μέσα σε λιγότερους από πέντε μήνες.
Με τις γραμμές του μετώπου να έχουν παγώσει σε έναν πόλεμο φθοράς, η Ουκρανία έχει μεταφέρει τη σύγκρουση στους αιθέρες, εξαπολύοντας επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς εναντίον των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, ορισμένων από αυτά σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από τη γραμμή επαφής. Η στρατηγική έχει πιέσει το πολεμικό ταμείο της Μόσχας και έχει αναγκάσει την ενεργειακά πλούσια χώρα να περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων.
«Η Ρωσία μπορεί να έχει σκοτεινιάσει τον ουρανό σας με καπνό. Αλλά κανείς δεν ξεγελιέται. Κανένα σύννεφο καπνού δεν μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα στο πεδίο της μάχης», είπε η φον ντερ Λάιεν την Τετάρτη, έχοντας στο πλευρό της τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
«Η ορμή της Ρωσίας είναι αδύναμη. Η Ουκρανία, αντίθετα, συνεχίζει να αντιστέκεται».
Ήταν λοιπόν εύλογο το γεγονός ότι η μονοήμερη επίσκεψή της, κάτω από τον καυτό ήλιο του Ιουλίου, είχε ιδιαίτερη έμφαση στα drones.
Η φον ντερ Λάιεν και ο Ζελένσκι υπέγραψαν μια ευρωουκρανική αμυντική βιομηχανική εταιρική σχέση για την κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η συμφωνία, η πρώτη του είδους της, αποσκοπεί στο να συνδυάσει τη βιομηχανική κλίμακα της Ένωσης με την αιχμή της τεχνογνωσίας του Κιέβου σε κοινές επιχειρήσεις. Σημαντικό είναι ότι θα επιτρέψει την αποθήκευση drones σε έδαφος της ΕΕ πριν από την αποστολή τους στην Ουκρανία.
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από το στρατιωτικό σκέλος του δανείου στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ και από τα περίπου 10 δισ. ευρώ που παραμένουν διαθέσιμα στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE. Σε επόμενο στάδιο, η εταιρική σχέση προβλέπεται να επεκταθεί στην τεχνολογία πυραύλων.
Ωστόσο, το γεγονός ότι «η κατάσταση αλλάζει» δεν σημαίνει ότι η Ουκρανία κερδίζει απαραίτητα.
Η Ρωσία εκμεταλλεύεται την οξεία έλλειψη ουκρανικών αναχαιτιστικών Patriot αμερικανικής κατασκευής, που είναι απαραίτητα για την αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων, για να βομβαρδίζει τις πόλεις με αμείωτη ένταση. Πολυκατοικίες, σούπερ μάρκετ, αποθήκες, σιδηροδρομικοί σταθμοί, σχολεία και μουσεία έχουν δεχθεί πλήγματα τις τελευταίες εβδομάδες και εκατοντάδες άμαχοι έχουν σκοτωθεί.
Η φον ντερ Λάιεν υπενθυμίστηκε αυτή την ακραία ευαλωτότητα όταν οδηγήθηκε εσπευσμένα σε υπόγειο καταφύγιο μετά την ενεργοποίηση συναγερμού αεροπορικής επιδρομής. Η διαδικασία, την οποία το Euronews παρακολούθησε, εξελίχθηκε ήρεμα και διήρκεσε μόλις λίγα λεπτά.
Λίγο μετά την έξοδό της από το καταφύγιο, ξεναγήθηκε στη Λαύρα του Κιέβου-Πετσέρσκ, ένα ιστορικό μοναστήρι του οποίου ο καθεδρικός ναός με τους χρυσούς τρούλους τυλίχθηκε στις φλόγες τον Ιούνιο από ρωσική επίθεση. Καθώς θαύμαζε τις τοιχογραφίες, διέκρινε ορισμένα σημεία που παρέμεναν μαυρισμένα από τη φωτιά.
Ήταν μία ακόμη υπενθύμιση ότι για τη Μόσχα τίποτα, ούτε καν το ιερό, δεν είναι εκτός ορίων.
Την ίδια ώρα, οι ψίθυροι αναταραχής που προκάλεσε ο αιφνιδιαστικός ανασχηματισμός της κυβέρνησης από τον Ζελένσκι δυνάμωναν όσο η επίσκεψη προχωρούσε. Την επόμενη ημέρα, όταν η φον ντερ Λάιεν είχε ήδη αναχωρήσει, οι Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την αποπομπή του Μιχαΐλο Φεντόροφ, του ιδιαίτερα δημοφιλούς υπουργού Άμυνας στον οποίο πιστώνεται ότι ανέβασε τον πόλεμο των drones σε ένα νέο επίπεδο.
Νέος συγχρονισμός
Η αλλαγή που εξήρε η φον ντερ Λάιεν δεν αφορά μόνο το πεδίο της μάχης. Η πολυπόθητη πορεία της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ έχει επίσης γνωρίσει μια εντυπωσιακή αναστροφή.
Τον Φεβρουάριο, η πρόεδρος της Επιτροπής είχε ελάχιστα να επιδείξει. Η διαδικασία ένταξης βρισκόταν στο ασφυκτικό πλαίσιο του βέτο της Ουγγαρίας, που μπλόκαρε κάθε επίσημη απόφαση. Η ελπίδα ήταν ουσιαστικά χαμένη όσο ο Βίκτορ Όρμπαν παρέμενε στην εξουσία.
Πέρα από το αδιέξοδο, η φον ντερ Λάιεν βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα αδύνατο αίτημα από τον Ζελένσκι: πλήρης ένταξη έως το 2027. Η ημερομηνία είχε προκύψει κατά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, όπου η ένταξη αντιμετωπιζόταν ως μέρος των μελλοντικών εγγυήσεων ασφάλειας.
«Είναι αλήθεια ότι θέλουμε μια ταχεία διαδικασία ένταξης», είχε πει τότε ο Ζελένσκι.
Δίπλα του, η ανέκφραστη φον ντερ Λάιεν επιστράτευσε όλη τη διπλωματία της για να απορρίψει το αίτημα.
«Κατανοώ πολύ καλά ότι για εσάς μια σαφής ημερομηνία είναι επίσης σημαντική. Η ημερομηνία που θέσατε είναι το σημείο αναφοράς που θέλετε να πετύχετε», είπε στον Ζελένσκι.
«Γνωρίζετε ότι από τη δική μας πλευρά, οι ημερομηνίες από μόνες τους δεν είναι δυνατόν να καθοριστούν, αλλά βεβαίως η στήριξη ώστε να πετύχετε τον στόχο σας είναι απολύτως σαφής εκ μέρους μας».
Αυτή την εβδομάδα, η ιστορία της ένταξης εξελίχθηκε σε εντελώς διαφορετικό τόνο.
Η φον ντερ Λάιεν έφτασε στο Κίεβο μόλις μία ημέρα αφότου η Ουκρανία άνοιξε μια νέα δέσμη κεφαλαίων διαπραγμάτευσης, τη δεύτερη μέσα σε έναν μήνα. Η εξέλιξη αυτή, που κατέστη δυνατή μετά τις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου, έχει χαράξει μια ρεαλιστική πορεία για την απελευθέρωση των υπόλοιπων τεσσάρων δεσμών μετά τη θερινή διακοπή. Η πρόοδος είναι επιτέλους χειροπιαστή.
Προς μεγάλη ανακούφιση της φον ντερ Λάιεν, ο Ζελένσκι έχει σταματήσει πλέον να αναφέρεται στο 2027. Μετά την αντίδραση των ηγετών, οι στόχοι του μετακινήθηκαν από τη σφαίρα της φαντασίας σε αυτήν της πραγματικότητας. Τώρα, η προσοχή του στρέφεται στην καλύτερη αξιοποίηση της δοκιμασμένης μεθοδολογίας.
«Η σχέση μας με την Ευρώπη είναι τώρα πιο ισχυρή, πιο ουσιαστική και πιο προσωπική από κάθε άλλη στιγμή στην ιστορία μας», είπε αυτή τη φορά.
Σε ιδιωτικές συνομιλίες, η φον ντερ Λάιεν και η ομάδα της χαιρέτισαν αυτό που είδαν ως βελτιωμένη κατανόηση, από πλευράς Ζελένσκι, της διεύρυνσης ως μιας πορείας βήμα προς βήμα, που μπορεί να είναι πολιτικά βιώσιμη μόνο αν οι βασικοί της κανόνες είναι πολιτικά αξιόπιστοι.
«Προετοιμάζεστε για το μέλλον σας ως κράτος μέλος της Ένωσής μας», του είπε. «Αλλά η αλήθεια είναι ότι οι πράξεις σας ήδη διαμορφώνουν το μέλλον ολόκληρης της ηπείρου μας».