Ο Γκούντερ Κριχμπάουμ: είναι ώρα η ΕΕ να επανεξετάσει την πορεία της και να χαράξει νέες κατευθύνσεις σε διεύρυνση και προϋπολογισμό
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ξαναμεγαλώσει, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτό δεν υπάρχει ακόμη πλήρης συμφωνία. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιμένει στην πρότασή του για ένα καθεστώς συνδεδεμένης συμμετοχής στην ΕΕ για την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, δηλαδή την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι επικριτές θεωρούν ότι πρόκειται για έναν «προθάλαμο» ή για μια συμμετοχή δεύτερης κατηγορίας. Ο Γκούντερ Κριχμπάουμ τους απαντά ότι προφανώς δεν έχουν ακόμη κατανοήσει αυτό το μοντέλο.
Για τον υφυπουργό Ευρώπης στο γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών το ζητούμενο είναι μια σαφής δέσμευση. Εξηγεί: «Γιατί να μην δώσουμε σε αυτές τις χώρες, που θα έχουν το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους, φυσικά χωρίς δικαίωμα ψήφου, τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; Αυτό δεν μας κοστίζει ούτε ένα ευρώ και ούτε ένα σεντ.»
Κατά τον Κριχμπάουμ, αυτό θα έστελνε επίσης ένα σαφές μήνυμα προς την Κίνα, τη Ρωσία και άλλες χώρες και θα έδειχνε: «Αυτές οι χώρες ανήκουν σε εμάς, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.»
Με αυτόν τον τρόπο θα δινόταν στους υποψήφιους προς ένταξη στην ΕΕ η αίσθηση ότι είναι ήδη λίγο «μέρος του κλαμπ», όπως λέει ο Κριχμπάουμ. Τονίζει ότι είναι σημαντικό οι χώρες αυτές να προσεγγιστούν και να ενταχθούν σταδιακά.
«Νέο σύστημα βαθμίδων» στη διεύρυνση της ΕΕ
Έτσι, ο Κριχμπάουμ βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, οι οποίοι ζήτησαν πρόσφατα, στη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο στις αρχές Ιουνίου, επιτάχυνση της διαδικασίας.
Περισσότερη ταχύτητα ζητά και ο Κριχμπάουμ, αλλά για εκείνον τώρα είναι επίσης η κατάλληλη στιγμή να εξεταστεί κριτικά η ίδια η μέθοδος ένταξης.
Στο σημερινό μοντέλο υπάρχουν, κατά τη γνώμη του, αρκετά προβλήματα: «Διαχειριζόμαστε τις διαδικασίες ένταξης σαν έναν διαγωνισμό στο άλμα εις ύψος. Ο πήχης έχει τοποθετηθεί στο 1,50 μέτρο, δηλαδή στον λεγόμενο acquis communautaire, όλες τις νομικές ρυθμίσεις, το σύνολο του νομικού κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο 1,50 μέτρο, και οι χώρες καλούνται να το υπερπηδήσουν. Στην πραγματικότητα, αυτός ο acquis communautaire δεν βρίσκεται πλέον στο 1,50 μέτρο, αλλά στο 2,10 μέτρα, επειδή όλες οι ρυθμίσεις έχουν αυστηροποιηθεί τα τελευταία δέκα, είκοσι χρόνια και προστέθηκαν νέοι κανόνες.»
Ο λεγόμενος acquis communautaire περιγράφει το σύνολο του νομικού κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή όλους τους ισχύοντες νόμους, κανόνες και υποχρεώσεις που μια υπό ένταξη χώρα πρέπει να υιοθετήσει πλήρως.
Σύμφωνα με τον Κριχμπάουμ, έχουν προστεθεί πολλές νέες ρυθμίσεις, για παράδειγμα στην προστασία των καταναλωτών και στην προστασία του περιβάλλοντος. Το σύνολο δεν είναι πλέον συγκρίσιμο με τα παλαιότερα πρότυπα. Για τις υποψήφιες χώρες ακόμη και το 1,50 μέτρο αποτελεί ήδη μεγάλη πρόκληση. Για τον ίδιο είναι σαφές: «Πρέπει να ξεφύγουμε από αυτόν τον διαγωνισμό άλματος εις ύψος.»
Προτείνει ένα είδος σκάλας ή συστήματος βαθμίδων και υπογραμμίζει ότι αυτό σε καμία περίπτωση δεν θα αποτελούσε αδιέξοδο: «Ο τελικός προορισμός, ο σταθμός-τερματικός, είναι και παραμένει η πλήρης συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.»
Τι γίνεται όμως με το κόστος της διεύρυνσης της ΕΕ; Μπορούν οι καθαροί συνεισφέροντες της Ένωσης να το αντέξουν; Ο Κριχμπάουμ θεωρεί ότι αυτό είναι εφικτό, καθώς συμβαίνει στο πλαίσιο του προϋπολογισμού και πρώην χώρες-λήπτες έχουν πλέον γίνει χώρες-δωρητές.
Η σημερινή Πολωνία, για παράδειγμα, δεν μπορεί να συγκριθεί με τη χώρα που ήταν κατά τη στιγμή της ένταξής της στην ΕΕ. «Η πολωνική οικονομία βρίσκεται σε άνθηση», σημειώνει ο Κριχμπάουμ.
Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Για τη Γερμανία, για παράδειγμα, οι προβλέψεις ανάπτυξης για το 2026 είναι συγκρατημένες. Αυτό επηρεάζει φυσικά και τη σχέση με τις Βρυξέλλες. Ο Κριχμπάουμ τονίζει ότι τα περιθώρια είναι περιορισμένα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα το διαπιστώσουν στις ήδη πολύπλοκες διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034.
Νέες προτεραιότητες για τον μελλοντικό προϋπολογισμό της ΕΕ
Οι χώρες που είναι ήδη μέλη του «κλαμπ της ΕΕ» ασχολούνται αυτή την περίοδο με τον μελλοντικό προϋπολογισμό της Ένωσης. Σύμφωνα με τον Κριχμπάουμ, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει πόρους ύψους 1,7 τρισεκατομμυρίων ευρώ για επτά χρόνια. Το Βερολίνο ζητεί δραστική μείωση του προϋπολογισμού κατά 400 δισεκατομμύρια ευρώ.
Για τον Κριχμπάουμ, το ζήτημα είναι κυρίως η κατανομή των χρημάτων: πού πρέπει να μπουν οι προτεραιότητες;
Ζητεί έναν επαναπροσδιορισμό, ή μάλλον ένα νέο ξεκίνημα: «Αν επανεφευρίσκαμε σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση και είχαμε θεωρητικά ένα κουμπί επανεκκίνησης στο οποίο θα μπορούσαμε να πατήσουμε, δεν θα ξεκινούσαμε με την αγροτική πολιτική. Αυτό ήταν, χωρίς αμφιβολία, η σωστή επιλογή στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα. Σήμερα όμως στο προσκήνιο βρίσκονται ζητήματα όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η κυβερνοασφάλεια, αλλά βεβαίως και το διάστημα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανταγωνιστικότητα. Όλα θέματα από τα οποία πιστεύουμε ότι θα αντλήσουμε την ευημερία μας σε πέντε, δέκα, δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια.»
Τάσσεται υπέρ μιας διαφορετικής ιεράρχησης των προτεραιοτήτων και προτείνει να συγχωνευθούν η πολιτική συνοχής και η αγροτική πολιτική σε μία ενότητα, σε έναν κοινό πυλώνα.
Στη συνέχεια θα εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς θα κατανείμουν τα βάρη. Η γεωργία παραμένει σημαντική, αλλά η προσοχή πρέπει να στραφεί και σε άλλους τομείς.
Και εδώ, όπως και στη διεύρυνση της ΕΕ, απαιτείται ταχύτητα. Ο Κριχμπάουμ ελπίζει ότι θα υπάρξει συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ πριν από το τέλος του έτους.
«Το ελπίζω για πολλούς λόγους, γιατί ενδεχομένως μπορούμε να προβλέψουμε τι θα συμβεί ακόμη μέσα στο 2026. Δεν μπορώ όμως να προβλέψω τι θα συμβεί το 2027 και τότε μια συμφωνία θα μπορούσε να γίνει ακόμη δυσκολότερη. Ήδη τώρα τα πράγματα είναι αρκετά περίπλοκα. Πιστεύω ότι έχουμε μεγάλο συμφέρον να έχουμε ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μέχρι το τέλος αυτού του έτους.»