Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες είναι ο πρώτος επικεφαλής του οργανισμού που επισκέπτεται τη Συρία μετά τον Μπαν Κι-μουν το 2009, δύο χρόνια πριν από την έναρξη του συριακού εμφυλίου πολέμου.
Στην πρώτη επίσκεψη γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στη Συρία από το 2009, ο Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να στηρίξει τον λαό της χώρας, καθώς η χώρα βρίσκεται σε μεταβατική φάση μετά την πτώση του μακροχρόνιου ηγέτη Μπασάρ αλ Άσαντ.
«Μόλις έφτασα στη Δαμασκό για μια επίσκεψη αλληλεγγύης. Το μήνυμά μου είναι σαφές: ο ΟΗΕ βρίσκεται στο πλευρό της Συρίας σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία και απευθύνω έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να μην φεισθεί καμίας προσπάθειας για να στηρίξει και τον λαό της Συρίας», έγραψε ο Γκουτέρες στην πλατφόρμα X.
Λίγο μετά την άφιξή του, ο Γκουτέρες είχε συνομιλίες με τον προσωρινό πρόεδρο της Συρίας, Αχμάντ αλ-Σαράα, προτού περιηγηθεί στην παλιά πόλη της Δαμασκού και στο περίφημο τζαμί των Ομεϊάδων.
Η επίσκεψή του πραγματοποιείται την ώρα που η Συρία προσπαθεί να συνέλθει από τη θανατηφόρα σύγκρουση που ξέσπασε τον Μάρτιο του 2011 και στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους.
Από τότε που η πενηντάχρονη κυριαρχία της οικογένειας Άσαντ έλαβε τέλος, τον Δεκέμβριο του 2024, όταν δυνάμεις υπό την ηγεσία μαχητών πιστών στον αλ-Σαράα εισέβαλαν στη Δαμασκό, η χώρα πασχίζει να ανακάμψει από τα χρόνια της σύγκρουσης και τις συνέπειες των παραλυτικών δυτικών κυρώσεων.
Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη έχουν άρει πολλές από τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί επί διακυβέρνησης της δυναστείας Άσαντ, η επίδραση στην καθημερινή ζωή παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη.
Από την ανάληψη της εξουσίας από τον αλ-Σαράα, η διεθνής κοινότητα καλεί τις νέες ισλαμιστικές αρχές να δημιουργήσουν ισχυρούς και αποτελεσματικούς θεσμούς και να θεσπίσουν ένα σύστημα διακυβέρνησης που να συμπεριλαμβάνει όλα τα τμήματα της πολυεθνοτικής και πολυθρησκευτικής συριακής κοινωνίας.
Κατάσταση στα Υψίπεδα του Γκολάν: «απαράδεκτη»
Ο Γκουτέρες πρόκειται να συναντήσει εκπροσώπους της συριακής κοινωνίας των πολιτών και μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με ζητήματα γυναικών, καθώς και να επισκεφθεί τη δύναμη ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ που έχει αναπτυχθεί στα ισραηλινοκρατούμενα Υψίπεδα του Γκολάν, στη νότια Συρία, από το 1974.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ, το Ισραήλ έστειλε στρατεύματα στη ζώνη ασφαλείας υπό την εποπτεία του ΟΗΕ, που χωρίζει τις ισραηλινές και συριακές δυνάμεις στα Υψίπεδα του Γκολάν, και έχει πραγματοποιήσει πλήγματα και επανειλημμένες εισβολές βαθύτερα στο συριακό έδαφος.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι σκοπεύουν να διατηρήσουν δυνάμεις σε μια «ζώνη ασφαλείας» στη νότια Συρία, όπου επιδιώκουν τη δημιουργία μιας ευρύτερης αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης.
«Όσα συμβαίνουν στην περιοχή γύρω από τα Υψίπεδα του Γκολάν είναι απολύτως απαράδεκτα», δήλωσε ο Γκουτέρες σε συνέντευξη Τύπου, έχοντας στο πλευρό του τον υπουργό Εξωτερικών της Συρίας Άσααντ αλ-Σαϊμπανί, ο οποίος ζήτησε «άμεση και άνευ όρων αποχώρηση» των ισραηλινών δυνάμεων από την περιοχή όπου έχουν προωθηθεί.
Παρά τις εντάσεις μεταξύ των δύο γειτόνων, το Ισραήλ και οι νέες συριακές αρχές έχουν πραγματοποιήσει αρκετούς γύρους απευθείας συνομιλιών και έχουν συμφωνήσει στη δημιουργία μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών, κίνηση που πάντως δεν έχει περιορίσει τη στρατιωτική δραστηριότητα του Ισραήλ.
Από την ανατροπή του αλ-Άσαντ, περίπου 1,9 εκατ. εσωτερικά εκτοπισμένοι και 1,7 εκατ. πρόσφυγες από το εξωτερικό έχουν επιστρέψει, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ενώ περίπου 5,5 εκατ. άνθρωποι παραμένουν εκτοπισμένοι εντός της χώρας και ακόμη έξι εκατ. στο εξωτερικό.
Με δεδομένο ότι πολλοί Σύροι ζουν στη φτώχεια, εκτιμάται ότι 15,6 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.