Το 2026 η καμένη έκταση στην Ισπανία είναι σχεδόν η μισή της περσινής, με κόστος κατάσβεσης 1,7–3,3 δισ. ευρώ και απώλειες σε τουρισμό, γεωργία· οι ειδικοί ζητούν περισσότερη πρόληψη.
Με εκατοντάδες πυροσβέστες να παραμένουν ακόμη σε επιφυλακή στη Μαδρίτη, την Άβιλα και το Τολέδο για να αντιμετωπίσουν τη χειρότερη δασική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί στην ιστορία της Ισπανίας, είναι ακόμη νωρίς για να γνωρίζουμε με ακρίβεια ποιο θα είναι το κόστος που θα αφήσουν οι φλόγες στα δημόσια ταμεία της χώρας φέτος. Ωστόσο, με βάση τα στοιχεία του 2025, ένα πράγμα είναι βέβαιο: ο λογαριασμός θα είναι βαρύς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με την έκθεση (πηγή στα Ισπανικά) «Grandes incendios forestales» της Greenpeace, που εκπονήθηκε με βάση στοιχεία της Εθνικής Ένωσης Δασικών Επιχειρήσεων (Asemfo), εκτιμάται ότι πέρυσι η ισπανική κυβέρνηση διέθεσε μεταξύ 3.548 και 6.741 εκατ. ευρώ για την κατάσβεση των πυρκαγιών που, σύμφωνα με τα δεδομένα (πηγή στα Ισπανικά) του υπουργείου Εσωτερικών, κατέκαψαν περίπου 354.793 εκτάρια σε όλη τη χώρα, σε συνολικά 8.189 καταγεγραμμένα περιστατικά.
Ο υπολογισμός διαφέρει ανάλογα με το αν λαμβάνεται ως σημείο αναφοράς το εκτιμώμενο κόστος ανά εκτάριο της Δασικής Υπηρεσίας της Ναβάρα, που ανέρχεται σε 10.000 ευρώ, ή τα στοιχεία που χρησιμοποιεί η Asemfo, τα οποία ανεβάζουν το ποσό περίπου στα 19.000 ευρώ ανά εκτάριο. Οι εκτιμήσεις αυτές, σε κάθε περίπτωση, λαμβάνουν υπόψη μόνο το μέσο κόστος των επιχειρήσεων κατάσβεσης, χωρίς να συνυπολογίζουν την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το τελευταίο ενημερωτικό δελτίο (πηγή στα Ισπανικά) του υπουργείου για την Οικολογική Μετάβαση, η δασική έκταση που έχει πληγεί από τις πυρκαγιές από τις αρχές του έτους στην Ισπανία ανέρχεται ήδη σε 172.396 εκτάρια, δηλαδή πρακτικά στη μισή έκταση που κάηκε στη χώρα το 2025, ο λογαριασμός για το τρέχον έτος θα μπορούσε να φτάσει μεταξύ 1.723 και 3.275 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι ο συγκεκριμένος υπολογισμός περιλαμβάνει μόνο τις εργασίες κατάσβεσης. Η αποκατάσταση των περιοχών που επλήγησαν από τις φλόγες «συνήθως αποδεικνύεται πιο δαπανηρή από την ίδια την κατάσβεση», επεσήμανε η κοσμήτορας του Επίσημου Επιμελητηρίου Τεχνικών Δασολόγων (COITF), Άνα Μπελέν Νοριέγκα, σε δηλώσεις της στο Infobae.
Ενδεικτικά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε (πηγή στα Ισπανικά) αυτόν τον μήνα έκτακτη ενίσχυση προς την Ισπανία ύψους 120,55 εκατ. ευρώ για ζημιές από ξηρασίες, καύσωνες και δασικές πυρκαγιές.
Η σημασία της πρόληψης
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Asemfo, βασισμένες στα στοιχεία που διαθέτει το υπουργείο για την Οικολογική Μετάβαση, σημαντικό μέρος των δημόσιων πόρων που κατευθύνονται στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών καταλήγει στις επιχειρήσεις κατάσβεσης και όχι τόσο στα μέτρα πρόληψης.
«Πιθανότατα θα κινούμαστε σε νούμερα πολύ κοντά σε αυτά των προηγούμενων ετών, γύρω στα 1.200–1.300 εκατ. [ευρώ] συνολικά, από τα οποία περίπου 400 εκατ. θα πάνε στην κατάσβεση», εξηγούσε στη ραδιοφωνική «Ser» ο πρόεδρος της Asemfo, Μιγκέλ Άνχελ Ντουράλδε. Δηλαδή, περίπου 800 εκατ. ευρώ είναι αυτά που κατευθύνονται στις δράσεις πρόληψης. Πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάρτιση αυτών των υπολογισμών εξαρτάται από τις επίσημες πληροφορίες που παρέχουν οι αρμόδιες διοικήσεις στο υπουργείο για την Οικολογική Μετάβαση, επομένως πρόκειται μόνο για μια κατά προσέγγιση εκτίμηση.
Ο Ντουράλδε, ο οποίος εκφράζει τη λύπη του ότι «οι απώλειες είναι τεράστιες» και τονίζει πως «οι δασικές πυρκαγιές σβήνονται τον χειμώνα», υποστηρίζει τη σημασία της διάθεσης περισσότερων πόρων στην πρόληψη, κάτι που, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, θα εξοικονομούσε περίπου εκατό ευρώ στην κατάσβεση για κάθε ευρώ που επενδύεται στην αποτροπή των φλογών από την αρχή.
«Η αλλαγή του τοπίου που θα δούμε, η ποιότητα και η ποσότητα του νερού, η βιοποικιλότητα που χάνουμε, οι πόροι σε ξυλεία, μανιτάρια ή ρητίνες, το έδαφος που έχει καταστραφεί και θα δυσκολευτεί να αναγεννηθεί και να υποστηρίξει ξανά το οικοσύστημα που υπήρχε... η αναλογία θα ήταν ένα προς εκατό», κατέληγε.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ειδικός εκτιμά ότι, δεδομένου πως οι δασικές εκτάσεις στην Ισπανία αντιστοιχούν σε κάτι περισσότερο από το μισό της επιφάνειας της χώρας, θα έπρεπε να επενδύονται περίπου 3.000 εκατ. ευρώ τον χρόνο, «όχι για να αγοράζουμε αεροπλάνα (...) αλλά για δασική διαχείριση». «Έτσι θα αρχίζαμε να βλέπουμε ουσιαστικές αλλαγές, με αντίκτυπο στην εξέλιξη των πυρκαγιών», καταλήγει.
Ο τουρισμός και η γεωργία, οι κλάδοι που πλήττονται περισσότερο
Οι δασικές πυρκαγιές δεν αφήνουν μόνο βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά προκαλούν και σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις. Μια μελέτη (πηγή στα Ισπανικά) του 2023, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Environmental Economics and Management», κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι περιοχές της νότιας Ευρώπης που πλήττονται από μεγάλες πυρκαγιές μειώνουν την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ τους μεταξύ 0,11% και 0,18%. Στα πιο σοβαρά έτη, η συσσωρευμένη πτώση μπορεί να φτάσει από 3,3% έως 4,8%.
Η μελέτη εντόπιζε επίσης άμεση επίδραση στην απασχόληση που συνδέεται με τον τουρισμό. Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τις μεταφορές, τη διαμονή και την εστίαση καταγράφουν μείωση μεταξύ 0,09% και 0,15% στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξής τους, κάτι που αντιστοιχεί σε εκτιμώμενη απώλεια από 5.700 έως 9.600 θέσεις εργασίας ανά σεζόν στο σύνολο της νότιας Ευρώπης.
Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη ότι το υπουργείο Εργασίας έχει ετοιμάσει ένα πακέτο έκτακτων μέτρων για την προστασία των εργαζομένων που δεν μπορούν να μεταβούν στις δουλειές τους λόγω των δασικών πυρκαγιών. Το σχέδιο προβλέπει ότι το κράτος θα αναλάβει πλήρως το εργασιακό κόστος για το συγκεκριμένο διάστημα, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, με στόχο να μην επωμιστούν εργαζόμενοι και επιχειρήσεις τις οικονομικές συνέπειες της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα, υπάρχει ο αντίκτυπος στον αγροτικό τομέα, που επηρεάζεται άμεσα από αυτό το είδος καταστροφών. Τη Δευτέρα, ο υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, ανέστειλε τις εργασίες συγκομιδής που συνεπάγονται χρήση βαρέος μηχανήματος στην περιφέρεια της Μαδρίτης και στις επαρχίες Άβιλα και Τολέδο για όσο διάστημα διαρκεί η κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των δασικών πυρκαγιών.
Επιπλέον, εξαιτίας των φλογών, χιλιάδες ζώα κτηνοτροφίας έχουν πεθάνει ή έχουν αποκλειστεί χωρίς πρόσβαση σε νερό και τροφή στο κεντρικό τμήμα της Ιβηρικής χερσονήσου. Σε αυτό το πλαίσιο, η περιφέρεια της Μαδρίτης ενέκρινε τη χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης στις εκμεταλλεύσεις που επλήγησαν από την πυρκαγιά στη δυτική ορεινή ζώνη της περιοχής.