Δέκα χρόνια οικονομικών μεταρρυθμίσεων αναδιαμορφώνουν επενδύσεις, απασχόληση και χρηματοδότηση στο Ουζμπεκιστάν: αυξάνεται ο έλεγχος για το αν τα οφέλη φτάνουν σε επιχειρήσεις, εργαζόμενους και νοικοκυριά.
Τα πιο πρόσφατα οικονομικά στοιχεία του Ουζμπεκιστάν δείχνουν ότι η ανάπτυξη συνεχίζεται σε βασικούς κλάδους. Πέρα από το ΑΕΠ, όμως, η κυβέρνηση επικεντρώνεται ολοένα και περισσότερο στο κατά πόσο αυτή η ανάπτυξη μεταφράζεται σε επενδύσεις, απασχόληση και υψηλότερα εισοδήματα των νοικοκυριών. Η βιομηχανία αυξήθηκε κατά 8%, οι υπηρεσίες κατά 16,9%, η οικοδομή κατά 13,8% και η γεωργία κατά 4,7% στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,7% το 2025 και επιταχύνθηκε σε 8,7% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στοιχεία υπογραμμίζουν επίσης το εύρος των αλλαγών από την έναρξη των μεταρρυθμίσεων το 2017. Σε σύγκριση με το 2016, το ονομαστικό ΑΕΠ έχει αυξηθεί από περίπου 21 δισ. ευρώ σε σχεδόν 130 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές έχουν ενισχυθεί από περίπου 2,3 δισ. ευρώ σε περίπου 28,5 δισ. ευρώ. Το Ουζμπεκιστάν έχει ανέβει κατά 66 θέσεις στον Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας την περίοδο 2018-2026.
Μια διαφορετική πηγή κεφαλαίου
Μία από τις σημαντικές αλλαγές αφορά την προέλευση των επενδύσεων που εισρέουν στην οικονομία. Πλάι στις δημόσιες δαπάνες, ιδιωτικές επιχειρήσεις, ξένοι επενδυτές και μικρές εταιρείες καλύπτουν πλέον ολοένα μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας.
Ο Φράνσις Μαλίζ, γενικός διευθυντής και επικεφαλής του Financial Institutions Business Group στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (EBRD), λέει ότι η εμπιστοσύνη των επενδυτών έχει οικοδομηθεί μέσα από αρκετά χρόνια μεταρρυθμίσεων.
«Η εμπιστοσύνη στη χώρα οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, κυριότερος εκ των οποίων είναι ότι πρόκειται για μια χώρα με νέο, αυξανόμενο πληθυσμό, πολλούς επιχειρηματίες και μεγάλη δυναμική. Οι μεταρρυθμίσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση», δήλωσε ο Μαλίζ.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, ο αριθμός των επιχειρήσεων με ξένο κεφάλαιο έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια, από περίπου 9.000 το 2020 σε σχεδόν 20.000 στα μέσα του 2026. Οι επενδύσεις από μικρές επιχειρήσεις αυξήθηκαν από περίπου 1,5 δισ. ευρώ το 2016 σε περίπου 25,5 δισ. ευρώ το 2025, ενώ η χρηματοδότηση νεοφυών επιχειρήσεων έφθασε πέρυσι σε ιστορικό υψηλό 290 εκατ. ευρώ.
Ο Σαϊντισλόμ Σαϊντχάνοφ, διευθυντής τμήματος στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, σημειώνει ότι η διάρθρωση της οικονομίας έχει γίνει πιο διαφοροποιημένη.
«Όλοι οι κλάδοι του Ουζμπεκιστάν αναπτύσσονται, με τις υπηρεσίες και την οικοδομή να οδηγούν τη συνολική οικονομική μεγέθυνση. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι ειδικές οικονομικές ζώνες, τα τεχνοπάρκα και τα βιομηχανικά clusters συμβάλλουν στη διοχέτευση ιδιωτικών επενδύσεων στη μεταποίηση και τη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων», ανέφερε.
Η κυβέρνηση αναφέρει ότι και η επιχειρηματικότητα γίνεται πιο ανθεκτική. Πάνω από 1,24 εκατ. επιχειρήσεις δραστηριοποιούνταν στο Ουζμπεκιστάν στα μέσα του 2026, περίπου 55.000 περισσότερες σε σχέση με την αρχή της χρονιάς. Ο αριθμός των εξαγωγικών επιχειρήσεων αυξήθηκε σε σχεδόν 6.000, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις αντιστοιχούν σε πάνω από το 42% των συνολικών εξαγωγών.
Ανάπτυξη και αγορά εργασίας
Η οικονομική ανάπτυξη από μόνη της δεν συνεπάγεται απαραίτητα υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Ένας δεύτερος άξονας των πρόσφατων μεταρρυθμίσεων είναι συνεπώς η απασχόληση, η τυποποίηση της αγοράς εργασίας και τα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Ο Μαράτ Τζουράγεφ, πρώτος υφυπουργός Μείωσης της Φτώχειας και Απασχόλησης, σημειώνει ότι τα προγράμματα για τη μείωση της άτυπης απασχόλησης και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας αποσκοπούν στη βελτίωση όχι μόνο της ποσότητας αλλά και της ποιότητας των θέσεων εργασίας.
«Υλοποιούμε στοχευμένα προγράμματα και έρευνες, σε συνεργασία με άλλα υπουργεία και φορείς, για τη μείωση της άτυπης απασχόλησης. Πάνω από εννέα εκατομμύρια άνθρωποι έχουν βγει από τη φτώχεια και έχουμε θέσει ως φιλόδοξο στόχο την εξάλειψη της απόλυτης φτώχειας στο προσεχές μέλλον», πρόσθεσε.
Πρόσφατα στοιχεία της κυβέρνησης δείχνουν σταδιακή στροφή προς πιο εδραιωμένες επιχειρήσεις. Ο αριθμός των εταιρειών που καταβάλλουν φόρο επί των κερδών συνεχίζει να αυξάνεται, όπως και των επιχειρήσεων που λειτουργούν πάνω από δέκα χρόνια. Έχουν αυξηθεί επίσης οι μεσαίες επιχειρήσεις με 11 έως 99 εργαζομένους, ένδειξη ότι η ανάπτυξη επεκτείνεται πέρα από τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας στοχεύουν επίσης στη διεύρυνση της οικονομικής συμμετοχής.
Η Ακίκο Φουτζί, μόνιμη αντιπρόσωπος του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) στο Ουζμπεκιστάν, αναφέρει ότι οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις άνοιξαν νέες ευκαιρίες για τις γυναίκες.
«Το τοπίο των ευκαιριών για τις γυναίκες έχει αλλάξει ριζικά λόγω των πρόσφατων νομοθετικών μεταρρυθμίσεων και της στήριξης της επιχειρηματικότητας στο Ουζμπεκιστάν. Έχει καθιερωθεί η ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας και έχουν καταργηθεί περιορισμοί στην απασχόληση των γυναικών σε ορισμένους κλάδους», δήλωσε στο Euronews.
Καθημερινές χρηματοοικονομικές αλλαγές
Για πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πάντως, η πιο ορατή επίπτωση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων εντοπίζεται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Από την απελευθέρωση της αγοράς συναλλάγματος το 2017, το Ουζμπεκιστάν έχει θεσπίσει ενιαία ισοτιμία, έχει διευρύνει τη μετατρεψιμότητα του νομίσματος και κινείται προς ένα πιο ευέλικτο καθεστώς συναλλαγματικής ισοτιμίας. Το ΔΝΤ πλέον κατατάσσει το συναλλαγματικό σύστημα του Ουζμπεκιστάν ως καθεστώς κυμαινόμενης ισοτιμίας.
Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, ο αριθμός των επιχειρήσεων που πραγματοποιούν πράξεις σε ξένο νόμισμα αυξήθηκε από περίπου 29.000 το 2019 σε περίπου 90.000 στα τέλη του 2025.
Ο Φαγιόζ Γκαφούροφ, διευθυντής του Τμήματος Νομισματικών Πράξεων, αναφέρει ότι αυτό αντανακλά μια περισσότερο ανεπτυγμένη χρηματοπιστωτική αγορά. Όπως σημειώνει, ο αριθμός των επιχειρήσεων που διενεργούν πράξεις συναλλάγματος έχει υπερτριπλασιαστεί. «Οι βελτιώσεις στις υποδομές της αγοράς και στις συνθήκες για τους συμμετέχοντες συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός πιο ευέλικτου περιβάλλοντος συναλλαγματικών ισοτιμιών», δήλωσε ο Γκαφούροφ.
Οι μεταρρυθμίσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα έχουν αλλάξει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές πληρώνουν για αγαθά και υπηρεσίες. Το mobile banking, οι τραπεζικές κάρτες και οι πληρωμές με QR code γίνονται ολοένα και πιο συνηθισμένες, καθώς αναπτύσσεται η ψηφιακή υποδομή πληρωμών.
Ο Τζαμσίντ Ουσμάνοφ, διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης Συστημάτων Πληρωμών της Κεντρικής Τράπεζας, αναφέρει ότι ένα από τα εμβληματικά έργα είναι η εισαγωγή ενός καθολικού συστήματος QR code.
«Η Κεντρική Τράπεζα εφαρμόζει σταδιακά μεταρρυθμίσεις για την ανάπτυξη του οικοσυστήματος πληρωμών. Ένα από τα εμβληματικά έργα είναι το καθολικό σύστημα QR code, το οποίο επιτρέπει τη δοκιμή νέων ψηφιακών υπηρεσιών με αποτελεσματικό τρόπο, δημιουργώντας ταυτόχρονα μεγαλύτερο ανταγωνισμό και βελτιώνοντας τις υπηρεσίες προς το κοινό», δήλωσε στο Euronews ο Ουσμάνοφ.
Καθώς το Ουζμπεκιστάν προχωρά στο επόμενο στάδιο της ανάπτυξής του, το επίκεντρο μετατοπίζεται από τον ρυθμό μεγέθυνσης στο κατά πόσο οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν με συνέπεια ισχυρότερες επιχειρήσεις, καλύτερες θέσεις εργασίας και ευρύτερες οικονομικές ευκαιρίες.