Η εξόρυξη άμμου για την οικοδομή καταστρέφει ολόκληρες παραλίες στο Πράσινο Ακρωτήριο· παρά την απαγόρευση, σε κάποιες ζώνες συνεχίζεται για λόγους επιβίωσης.
Μπροστά σε μια ταραγμένη θάλασσα, η Μαρία και η Βάνια γεμίζουν κουβάδες με μαύρη άμμο σε μια παραμορφωμένη παραλία, που θυμίζει ελάχιστα την ειδυλλιακή εικόνα του Πράσινου Ακρωτηρίου. Στη συνέχεια μεταφέρουν δεκάδες κιλά πάνω στο κεφάλι τους για να τα πουλήσουν παράνομα σε εργολάβους της οικοδομής. Η άμμος, ο μοναδικός φυσικός πόρος αυτού του φτωχού αρχιπελάγους, τροφοδότησε την αστική επέκταση τις δεκαετίες του 1980 και του 1990.
«Η πλειονότητα των παραλιών του νησιού Σαντιάγου έχει εξαφανιστεί λόγω της εξόρυξης άμμου, γι’ αυτό σήμερα δεν έχουμε πολλές παραλίες με άμμο. Μπορούμε να πούμε ότι ίσως να έχει απομείνει λιγότερο από ένα τοις εκατό των παραλιών με άμμο», λέει η Άνα Βέιγκα, διευθύντρια της πρασινοακρωτηριανής οργάνωσης «Lantuna».
Χρόνια εξόρυξης άμμου έχουν καταστρέψει σχεδόν όλες τις παραλίες του νησιού Σαντιάγο, επιτρέποντας στο θαλασσινό νερό να εισχωρήσει στις γεωργικές εκτάσεις και καταστρέφοντας τη γεωργία και τους αγρότες που εξαρτώνταν από αυτή.
«Επειδή το Πράσινο Ακρωτήρι είναι μια χώρα όπου δεν βρέχει αρκετά μέσα στη χρονιά και, αν η βροχή δεν πέσει για να απομακρύνει το αλάτι από το έδαφος, το αποτέλεσμα είναι νερό κακής ποιότητας. Γι’ αυτό η συλλογή άμμου έχει ολέθριες συνέπειες για τη γεωργία και τη ζωή των αγροτών», εξηγεί ο Σάμουελ Λεάλ, γεωπόνος και εκπρόσωπος του Υπουργείου Γεωργίας και Περιβάλλοντος στον δήμο Σάντα Κρουζ.
Οι γυναίκες, γνωστές τοπικά ως «κλέφτρες της άμμου», εκτελούν αυτή την επίπονη εργασία σχεδόν καθημερινά εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια για να επιβιώσουν σε μία από τις πιο φτωχές περιοχές του αρχιπελάγους.
«Το θεωρώ άδικο (που δεν λαμβάνουμε βοήθεια από την κυβέρνηση), ναι, είναι άδικο, γιατί η κυβέρνηση ήδη ξέρει ότι μαζεύουμε άμμο για να μη πεθάνουμε από την πείνα, για να μπορούμε να στέλνουμε τα παιδιά μας στο σχολείο», λέει η Μαρία. Η Βάνια Ταβάρες θέλει απλώς να συντηρεί τα παιδιά της ώστε να βρουν μια αξιοπρεπή δουλειά και «κάποια μέρα να βγάλουν τη μητέρα τους από τη συλλογή άμμου. Αυτή είναι η ευχή μου», εξομολογείται.
Η εξόρυξη άμμου είναι παράνομη στο Πράσινο Ακρωτήρι, σύμφωνα με νόμους που εγκρίθηκαν μεταξύ 1997 και 2017 και προβλέπουν πρόστιμα ή φυλάκιση. Ωστόσο, η πρακτική συνεχίζεται, με τις αρχές να κλείνουν κάποιες φορές τα μάτια όταν πρόκειται για ζήτημα επιβίωσης.