Όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τους ισχυρισμούς που κυκλοφόρησαν γύρω από την κρίση στη Θέουτα και τα σενάρια σχετικά με το τι παρότρυνε τις δεκάδες χιλιάδες να εισέλθουν στον αυτόνομο θύλακα
Πριν περίπου 70.000 άνθρωποι περάσουν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, που συνορεύει με το Μαρόκο, κυκλοφόρησαν στο TikTok, το Facebook και άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης βίντεο που υπόσχονταν έναν ευκολότερο δρόμο προς την Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με αναφορές, κάποια από αυτά υποστήριζαν ότι τα σύνορα ήταν ανοικτά, ενώ άλλα άφηναν να εννοηθεί ότι οι μετανάστες που φτάνουν διά θαλάσσης δεν μπορούν να επιστραφούν άμεσα.
Άλλοι ανάρτησαν φωτογραφίες του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, παρουσιάζοντάς τον ως ηγέτη που θα προσφέρει «αξιοπρέπεια και αναγνώριση σε όσους χτίζουν την Ισπανία», επισημαίνοντας ένα πρόσφατο πρόγραμμα της ισπανικής κυβέρνησης για τη νομιμοποίηση χιλιάδων μεταναστών – χωρίς όμως να εξηγούν ότι αφορά αποκλειστικά όσους ζούσαν ήδη στη χώρα.
Καθώς εμφανίζονταν βίντεο που έδειχναν χιλιάδες ανθρώπους να συγκεντρώνονται στις ακτογραμμές, ακολούθησε ένα δεύτερο κύμα παραπλανητικών ισχυρισμών, αυτήν τη φορά σχετικά με το τι προκάλεσε τις διελεύσεις και τι θα συνέβαινε σε όσους έφταναν στην Ισπανία.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους βασικότερους ισχυρισμούς και τι δείχνουν έως τώρα τα στοιχεία.
Ο ισχυρισμός ότι η Ισπανία χαλαρώνει τους κανόνες μετανάστευσης
Παραμένει ασαφές τι ακριβώς πυροδότησε τη χωρίς προηγούμενο εισροή προς τη Θέουτα, με αξιωματούχους και ειδικούς να κάνουν λόγο για συνδυασμό παραγόντων, μεταξύ των οποίων η οικονομική δυσπραγία στο Μαρόκο, η παραπληροφόρηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα εγκληματικά δίκτυα και οι ενέργειες των αρχών και στις δύο πλευρές των συνόρων.
Ο Σάντσεθ έχει υποστηρίξει ότι οι διακινητές μεταναστών διαστρέβλωσαν σκόπιμα μια πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για να ενθαρρύνουν τον κόσμο να περάσει τα σύνορα, ενώ οργανώσεις για τα δικαιώματα των μεταναστών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων σημειώνουν ότι οι φήμες για τα γεγονότα, που διαδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνέβαλαν στην ξαφνική αύξηση των αφίξεων.
Τις ημέρες πριν από τις διελεύσεις, αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα ισχυρίζονταν ότι η Ισπανία είχε ουσιαστικά χαλαρώσει τους κανόνες μετανάστευσης, εστιάζοντας σε δύο πραγματικές εξελίξεις: την απόφαση της Ισπανίας να τακτοποιήσει το καθεστώς παραμονής χιλιάδων μεταναστών και την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Επικριτές, μεταξύ των οποίων και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ, υποστήριξαν ότι το πρόγραμμα τακτοποίησης ενθάρρυνε τις μαζικές διελεύσεις, στέλνοντας το μήνυμα ότι η χώρα είναι πλέον πιο ελαστική στο ζήτημα της μετανάστευσης.
Το πρόγραμμα, το οποίο έχει παρερμηνευθεί και γίνει αντικείμενο παραπληροφόρησης από τότε που ανακοινώθηκε, αφορά μόνο μετανάστες χωρίς έγγραφα που ζούσαν στην Ισπανία από την 1η Ιανουαρίου 2026 και πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις παραμονής. Δεν καλύπτει, επομένως, όσους έφτασαν στη Θέουτα στα τέλη Ιουλίου και στις αρχές Αυγούστου.
Παράλληλα, κυκλοφόρησαν και παραπλανητικές αναρτήσεις σχετικά με τη νεότερη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας που αφορά μετανάστες οι οποίοι εντοπίζονται αφότου φτάσουν διά θαλάσσης.
Η απόφαση αυτή δεν αναγνώρισε στους μετανάστες δικαίωμα παραμονής στην Ισπανία, αλλά έκρινε ότι όσοι εντοπίζονται μετά την άφιξή τους διά θαλάσσης δεν μπορούν να επιστρέφονται άμεσα βάσει του ειδικού συνοριακού καθεστώτος που εφαρμόζεται στη Θέουτα και την αδελφή πόλη της, τη Μελίγια, και ότι πρέπει αντ’ αυτού να υπάγονται στο τακτικό νομικό σύστημα επιστροφών της Ισπανίας.
Η απόφαση αυτή αφορά αποκλειστικά τη νομική διαδικασία και δεν παρέχει στους μετανάστες αυτόματο δικαίωμα παραμονής στην Ισπανία ή συνέχισης του ταξιδιού τους προς την ηπειρωτική Ευρώπη.
Παρότι η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει στηρίξει ένα πρόγραμμα τακτοποίησης για μετανάστες χωρίς έγγραφα που ζουν ήδη στην Ισπανία, διατηρεί σκληρότερη στάση απέναντι στη λεγόμενη παράτυπη μετανάστευση, ιδίως στη Θέουτα και τη Μελίγια.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ δεν έχει καταργήσει τη διάταξη του 2015 για επαναπροωθήσεις στα σύνορα στη Θέουτα και τη Μελίγια, συνεχίζει τη στενή συνεργασία με το Μαρόκο στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και παρέχει οικονομική και επιχειρησιακή στήριξη στις μαροκινές αρχές για την αποτροπή παράτυπων διελεύσεων.
Ισπανοί πολιτικοί κατηγόρησαν επίσης το Ραμπάτ ότι επέτρεψε σε ανθρώπους να περάσουν, επικαλούμενοι περιορισμένη επιτήρηση των συνόρων. Φωτογράφος του Associated Press ανέφερε ότι είδε Μαροκινούς αστυνομικούς να στέκονται στην άκρη πριν επέμβουν αργότερα οι δυνάμεις ασφαλείας.
Το Μαρόκο στη συνέχεια υποστήριξε ότι είχε προειδοποιήσει την Ισπανία πως η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να ενθαρρύνει περισσότερους ανθρώπους να επιχειρήσουν τη διέλευση, εκτιμώντας ότι τα δίκτυα διακίνησης θα εκμεταλλεύονταν την απόφαση στο διαδίκτυο – κάτι που η Ισπανία διαψεύδει.
Την Τρίτη, ο Ευρωπαίος επίτροπος για τη μετανάστευση, Μάνγκους Μπρούννερ, εξέφρασε επίσης ανησυχία για τον ρόλο της διαδικτυακής παραπληροφόρησης στην κρίση, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει κάποιον συγκεκριμένο φορέα ή δράστη.
Ο ισχυρισμός ότι οι μετανάστες που φτάνουν στη Θέουτα συνεχίζουν προς την ηπειρωτική Ευρώπη
Καθώς χιλιάδες άνθρωποι έμπαιναν στη Θέουτα, πολιτικοί και σχολιαστές σε ολόκληρη την Ευρώπη προειδοποιούσαν ότι οι μετανάστες θα συνέχιζαν σύντομα προς την ηπειρωτική Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι επέβαλε προσωρινούς ελέγχους σε αεροπορικές και θαλάσσιες αφίξεις από την Ισπανία, ενώ ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νινιέζ ανακοίνωσε σχέδια για ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων. Βρετανοί πολιτικοί, μεταξύ τους η πρώην υπουργός Εσωτερικών Σουέλα Μπράβερμαν, υποστήριξαν επίσης ότι οι μετανάστες θα κατευθυνθούν προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ωστόσο, σε αντίθεση με αυτούς τους ισχυρισμούς, ο Μάνγκους Μπρούννερ, επίτροπος της ΕΕ για τη μετανάστευση, δήλωσε ότι «ούτε ένα άτομο» δεν είχε περάσει στην ηπειρωτική Ευρώπη μέχρι το βράδυ της Παρασκευής, προσθέτοντας ότι ο Κώδικας Συνόρων Σένγκεν προβλέπει ήδη πρόσθετους ελέγχους στα σύνορα για όσους ταξιδεύουν από τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Το ισπανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επιβεβαιώσει ότι διενεργούνται έλεγχοι κατά την έξοδο δια θαλάσσης ή αέρος, οι μόνες διαθέσιμες διαδρομές. Αυτό σημαίνει ότι κανείς δεν μπορεί να ταξιδέψει από τους ισπανικούς θύλακες στην ηπειρωτική Ισπανία χωρίς να έχει ταυτοποιηθεί από την Εθνική Αστυνομία.
Τόνισε επίσης ότι η παράτυπη είσοδος στη Θέουτα δεν δίνει στους μετανάστες δικαίωμα παραμονής στην Ισπανία ούτε δικαίωμα μετακίνησης προς την ηπειρωτική ΕΕ.
Επιπλέον, οι ισπανικές αρχές ανέφεραν ότι η πλειονότητα των μεταναστών που μπήκαν στη Θέουτα έχει ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο, είτε οικειοθελώς είτε κατόπιν απέλασης.
Τη στιγμή της δημοσίευσης, αρκετές χιλιάδες μετανάστες παραμένουν στον θύλακα και, σύμφωνα με το Associated Press, ελπίζουν να αντέξουν και να καταφέρουν να φτάσουν στην ηπειρωτική Ισπανία.
Όσοι παραμένουν αντιμετωπίζουν αβέβαιο νομικό μέλλον: ενδέχεται τελικά να επιστραφούν ή να βρεθούν σε νομικό κενό και πιθανόν κατά διαστήματα σε κρατικά κέντρα φιλοξενίας. Σύμφωνα με την ισπανική νομοθεσία, ενήλικοι μετανάστες που ζητούν άσυλο αντιμετωπίζουν διαδικασίες απέλασης εάν απορριφθεί το αίτημά τους, ενώ οι ασυνόδευτοι ανήλικοι δικαιούνται νομική προστασία.
Ο ισχυρισμός ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ οργανώνουν τις διελεύσεις ως αντίποινα
Καθώς η κρίση εξελισσόταν, εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο θεωρίες συνωμοσίας που ισχυρίζονταν ότι οι μαζικές διελεύσεις οργανώθηκαν ως αντίποινα για την κριτική που άσκησε η Ισπανία στη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα και στην καταδίκη των κοινών αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων στο Ιράν.
Ορισμένες αναρτήσεις υποστήριζαν ότι το Ισραήλ ή οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθάρρυναν το Μαρόκο να επιτρέψει στους μετανάστες να περάσουν στη Θέουτα, σε μια προσπάθεια να τιμωρήσουν την ισπανική κυβέρνηση για την εξωτερική της πολιτική.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να στηρίζουν αυτές τις θεωρίες, σύμφωνα με τις οποίες είτε οι ΗΠΑ είτε το Ισραήλ είχαν ρόλο στην ενθάρρυνση ανθρώπων να περάσουν στη Θέουτα.