Αναλυτές λένε ότι οι διαφωνίες του Σάντσεθ με εταίρους για ασφάλεια, μετανάστευση, Κίνα και άμυνα ενισχύουν την εικόνα μιας ολοένα και πιο απομονωμένης Μαδρίτης
Η αρχική ευρωπαϊκή οργή απέναντι στην Ισπανία για την κρίση στη Θέουτα έχει καταλαγιάσει επιφανειακά, αλλά το περιστατικό έχει επαναφέρει ένα ευρύτερο ερώτημα στις Βρυξέλλες: μήπως ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ εξελίσσεται σε αυτό που ο Δανός ευρωβουλευτής Χένρικ Νταλ αποκάλεσε «κόκκινο Όρμπαν» της Ευρώπης, έναν αριστερό ηγέτη που απομονώνεται ολοένα και περισσότερο από το ευρωπαϊκό κυρίαρχο ρεύμα;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι η ορθότητα του χαρακτηρισμού «κόκκινος Όρμπαν» σηκώνει συζήτηση, η κρίση στη Θέουτα έχει εξελιχθεί στο πιο σαφές έως τώρα δείγμα της αυξανόμενης απομόνωσης της Ισπανίας και του Σάντσεθ στο ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό.
«Όπως ο Όρμπαν, θεωρείται παράγοντας που χαλάει το παιχνίδι», δήλωσε ο Νταλ, μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, του μεγαλύτερου συντηρητικού κόμματος της Ευρώπης. «Ο Σάντσεθ δεν βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος με σχεδόν όλους τους υπόλοιπους και θεωρείται ότι επωφελείται χωρίς να συνεισφέρει και ότι είναι πραγματικά αμελής στα ζητήματα ασφάλειας».
Σε αντίθεση με τον Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αξιοποίησε τη θητεία του ως πρωθυπουργός της Ουγγαρίας για να μπλοκάρει προγράμματα της ΕΕ, όπως πακέτα κυρώσεων, οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία και άλλα μέτρα, ο Σάντσεθ δεν έχει θέσει διαρκώς βέτο στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Παρόλα αυτά, ο Νταλ παρέθεσε μια σειρά πολιτικών που, όπως είπε, αποκαλύπτουν την απόκλιση της Ισπανίας από τους 26 άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της πιο μετριοπαθούς στάσης της Μαδρίτης απέναντι στην Κίνα, της απόρριψης νέων στόχων αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ, της «ανθρώπινης» προσέγγισης στο μεταναστευτικό και της προσπάθειας να ισορροπήσει τη στήριξη προς την Παλαιστίνη με την κριτική προς το Ισραήλ.
«Στο ζήτημα της Κίνας βρίσκεται σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος από σχεδόν όλους τους άλλους», είπε ο Νταλ για τον Σάντσεθ, χρησιμοποιώντας το Πεκίνο ως ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα. «Θεωρείται ως κάποιος που απλώς δεν αντιλαμβάνεται ότι η Κίνα εργαλειοποιεί την παγκοσμιοποίηση».
Η Ισπανία είχε προηγουμένως καλέσει τις Βρυξέλλες να «επανεξετάσουν» τους δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αναδεικνύοντας τις διαιρέσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο η Ένωση προσεγγίζει το Πεκίνο στο πεδίο του εμπορίου.
Το ταξίδι του βασιλιά της Ισπανίας Φελίπε ΣΤ΄ στην κινεζική πρωτεύουσα τον Νοέμβριο, η πρώτη τέτοια επίσκεψη εδώ και 18 χρόνια, επίσης προκάλεσε δυσαρέσκεια στις Βρυξέλλες, την ώρα που η Ένωση συνεχίζει να αναζητά τρόπους να κρατήσει τον οικονομικό βηματισμό της με την υπερδύναμη.
«Το ΝΑΤΟ είναι προφανώς ένα ακόμη θέμα, καθώς η Ισπανία είναι η μόνη χώρα που δεν έχει συμφωνήσει με τον στόχο του 5%, και αυτό θεωρείται όχι ιδιαίτερα εποικοδομητικό», πρόσθεσε ο Νταλ.
Τα στοιχεία για τις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ για το 2026 δείχνουν ότι η Ισπανία αναμένεται να δαπανήσει φέτος περίπου το 2% του ΑΕΠ της για την άμυνα. Χώρες όπως η Σλοβενία και η Κροατία θα ξοδέψουν λιγότερα, ενώ η Ιταλία θα δαπανήσει μόλις 2,1%.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο σημείο διαφοροποίησης μεταξύ της Ισπανίας και της υπόλοιπης Ευρώπης αφορά τη μετανάστευση.
Η κρίση στη Θέουτα, κατά την οποία περίπου 72.000 άνθρωποι από το Μαρόκο πέρασαν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας στον ισπανικό θύλακα, ανέδειξε τις ανησυχίες ότι οι πολιτικές της Ισπανίας τη φέρνουν ολοένα και περισσότερο σε αντιπαράθεση με τους ευρωπαίους εταίρους της, παρά την αυξανόμενη επιρροή της χώρας στις Βρυξέλλες επί Σάντσεθ.
Η πρόσφατη μαζική νομιμοποίηση μεταναστών από τη Μαδρίτη έχει οξύνει τις εντάσεις με τους ευρωπαίους εταίρους ως προς την πολιτική μετανάστευσης, με επικριτές να υποστηρίζουν ότι αποτελεί παράγοντα πίσω από τις μαζικές αφίξεις στη Θέουτα.
Το Σάββατο, 22 αρχηγοί κρατών απέστειλαν κοινή επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιου Κόστα, εκφράζοντας τη «σοβαρή ανησυχία» τους για το περιστατικό και για τις μεταναστευτικές πολιτικές του Σάντσεθ.
«Αναγνωρίζουμε ότι η πρόσφατη απόφαση του Ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει χρησιμοποιηθεί για να πυροδοτήσει αυτήν την επίθεση και να γίνει κατάχρηση του συστήματος μετανάστευσης και ασύλου μας», ανέφερε η επιστολή.
«Έχουμε καθήκον να αποθαρρύνουμε αποτελεσματικά και να καταπολεμούμε αμείλικτα την παράτυπη μετανάστευση, συντονίζοντας τη δράση μας, ενισχύοντας τα εξωτερικά μας σύνορα και εξετάζοντας όλες τις πολιτικές που μπορεί να λειτουργήσουν ως παράγοντες έλξης, όπως η νομιμοποίηση ενός πολύ μεγάλου αριθμού μεταναστών χωρίς χαρτιά».
Όπως επισήμανε ο Νταλ, από τη στιγμή που 22 από τους 27 ηγέτες της ΕΕ υπέγραψαν επιστολή εκφράζοντας την ενόχλησή τους, δεν εξέφραζαν μια μειοψηφική θέση: αντιπροσώπευαν την πλειοψηφία.
Ένας διπλωμάτης της ΕΕ είπε στο Euronews ότι η μεγαλύτερη ένταση οφείλεται στην ανάγκη των ηγετών να ικανοποιήσουν τα δικά τους εκλογικά ακροατήρια. Τουλάχιστον μισή ντουζίνα από όσους υπέγραψαν την επιστολή αντιμετωπίζουν εθνικές εκλογές το 2027.
«Το γεγονός ότι είναι απομονωμένος είναι πραγματικότητα», δήλωσε η Ισπανίδα οικονομολόγος Αλίθια Γκαρθία-Ερέρο, η οποία συμβουλεύει επίσης την κυβέρνηση στη Μαδρίτη. «Πιστεύω ότι ο Σάντσεθ αισθάνεται απομονωμένος εδώ και πολύ καιρό».
Η Γκαρθία-Ερέρο ανέφερε ότι η ταχύτητα με την οποία συντάχθηκε αυτή η επιστολή και υπογράφηκε από 22 ηγέτες δείχνει πως αυτοί ήδη έτρεφαν ορισμένα αισθήματα απέναντι στον Σάντσεθ σε σχέση με άλλες πολιτικές. «Αυτή η επιστολή ήταν σαν να τον χτύπησε κατάμουτρα», είπε.
Η Γκαρθία-Ερέρο θεωρεί ότι ενδεχόμενη έλλειψη ενότητας, και ακόμη μεγαλύτερη απομόνωση για την Ισπανία, θα μπορούσαν να γίνουν ορατές στην επερχόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο. Ωστόσο, η οργή που στρέφεται εναντίον του Σάντσεθ μπορεί στην πραγματικότητα να τον ενισχύσει. «Αν αισθάνεται απομονωμένος, μπορεί να νιώσει ότι δεν έχει τίποτα να χάσει», είπε.
Το μεταναστευτικό αναμένεται να κυριαρχήσει στη σύνοδο, και οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να επιλέξουν μια νέα γραμμή δράσης για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Ωστόσο, άλλοι απορρίπτουν την άποψη ότι η Ισπανία είναι απομονωμένη στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι η χώρα παραμένει απαραίτητο αντίβαρο σε μια ήπειρο που έχει μετατοπιστεί ολοένα και περισσότερο προς τα δεξιά.
Ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Χάβι Λόπεθ, Ισπανός ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα ότι ο Ισπανός πρωθυπουργός είναι «ο κόκκινος Όρμπαν», χαρακτηρίζοντας τη σύγκριση «παράλογη».
«Αποτελούμε σημαντικό κομμάτι για να διασφαλίσουμε και να εγγυηθούμε την πολιτική ισορροπία στις Βρυξέλλες», είπε. «Χωρίς εμάς, αυτό θα σήμαινε κατάρρευση των ευρωπαϊκών θεσμών».
Ο Λόπες επέμεινε ότι ο Σάντσεθ στηρίζει την ευρωπαϊκή ενότητα και την τάξη βασισμένη σε κανόνες και είναι «ο σημαντικότερος» ηγέτης της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς.
Υπενθύμισε επίσης ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και άλλα κορυφαία στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα, προέρχονται από την αριστερά του πολιτικού φάσματος.
Για τον Λόπεθ, η Ισπανία δεν είναι απομονωμένη αλλά προπορεύεται σε πολιτικές που συχνά καταλήγουν να κερδίζουν ευρύτερη ευρωπαϊκή στήριξη. Επισήμανε τον τρόπο με τον οποίο η Μαδρίτη έχει ξεχωρίσει στην Ευρώπη για την κριτική της στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς και στην καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν.
«Εμείς ήμασταν οι πρώτοι που είπαμε ότι αυτό που συμβαίνει στο Ιράν αποτελεί σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου», είπε. «Ύστερα από μήνες κατά τους οποίους λέγαμε ότι η Ευρώπη πληρώνει τον ενεργειακό, οικονομικό και γεωπολιτικό λογαριασμό αυτού του πολέμου που ξεκίνησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, όλο και περισσότεροι μας υπερασπίζουν».
«Και τώρα έχουμε πλειοψηφία στο συμβούλιο που ζητά την αναστολή τμημάτων της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ».
Όπως είπε ο ίδιος ο Σάντσεθ τον Μάρτιο σε συγκέντρωση του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος στην πόλη Σόρια: «Δεν είμαστε μόνοι. Είμαστε οι πρώτοι».