Η Ναγκασάκι τιμά την 81η επέτειο της ατομικής επίθεσης: ο δήμαρχος χαρακτηρίζει τα πυρηνικά «απόλυτο κακό» και ζητά προσήλωση στις τρεις μη πυρηνικές αρχές της Ιαπωνίας.
Καθώς η Ιαπωνία τιμά την επέτειο των πυρηνικών βομβαρδισμών του 1945, οι ηγέτες της πιέζουν για ανανέωση της συζήτησης γύρω από τα πυρηνικά όπλα, αμφισβητώντας τη μακρόχρονη ειρηνιστική στάση της χώρας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ιαπωνικό σύνταγμα αποκηρύσσει την επιθετική χρήση στρατιωτικής δύναμης, και οι εκάστοτε κυβερνήσεις έχουν διατηρήσει μια υπόσχεση δεκαετιών να μην διαθέτουν πυρηνικά όπλα, να μην τα παράγουν και να μην επιτρέπουν την εισαγωγή τους στη χώρα.
Η δέσμευση αυτή βρίσκεται πλέον υπό πίεση, καθώς οι γείτονες της Ιαπωνίας στην Ανατολική Ασία – κυρίως η Κίνα – ενισχύουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες, ενώ παραμένουν αμφιβολίες για την αξιοπιστία του βασικού εγγυητή ασφαλείας του Τόκιο, των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι αρνείται να διευκρινίσει αν θα διατηρήσει τη στάση που είναι γνωστή ως «τρεις μη πυρηνικές αρχές», ενώ ο υπουργός Άμυνας Σιντζίρο Κοϊζούμι ζήτησε τον περασμένο μήνα «συζήτηση χωρίς ταμπού» πάνω στο θέμα.
Τον Δεκέμβριο, ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης, που δεν κατονομάστηκε, είπε σε τοπικά μέσα ενημέρωσης σε κατ’ ιδίαν ενημέρωση ότι η Ιαπωνία θα έπρεπε να διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Η δήλωση αυτή μεταδόθηκε ευρέως από τα μεγάλα ιαπωνικά μέσα, μεταξύ των οποίων ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας NHK και η εφημερίδα Asahi Shimbun, προκαλώντας δημόσια κριτική.
«Αν το δω κυνικά, δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι ίσως θέλει πραγματικά να αλλάξει», λέει ο 82χρονος Σατόσι Τανάκα, αγωνιστής που επέζησε από την επίθεση στη Χιροσίμα το 1945 και θεωρείται σύμβολο της αντιπυρηνικής δεσμευσης της Ιαπωνίας.
Η χώρα τίμησε την Πέμπτη την 81η επέτειο του βομβαρδισμού της Χιροσίμα και θα κάνει το ίδιο την Κυριακή για να τιμήσει την επίθεση στο Ναγκασάκι.
Η επίθεση του Αυγούστου 1945 από τις Ηνωμένες Πολιτείες σκότωσε περισσότερους από 210.000 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων πολλοί που πέθαναν από τις συνέπειες της έκθεσης στην ακτινοβολία.
Παραμένει η μοναδική φορά που έχουν χρησιμοποιηθεί πυρηνικά όπλα σε πόλεμο και ήταν μία από τις τελευταίες μεγάλες πράξεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
«Νέος μιλιταρισμός»
Η κυβέρνηση Τακαΐτσι προχωρά φέτος σε σημαντική αναθεώρηση της εθνικής στρατηγικής άμυνας, απέναντι στις διευρυνόμενες στρατιωτικές φιλοδοξίες της Κίνας.
Η πρωθυπουργός έχει ήδη άρει την αυτοεπιβαλλόμενη απαγόρευση εξαγωγών όπλων της Ιαπωνίας και έχει αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, ενώ παράλληλα πιέζει για την τροποποίηση του συντάγματος.
Οι πολιτικές αυτές έχουν προκαλέσει επικρίσεις από την Κίνα, η οποία κατηγορεί την Ιαπωνία για «νέο μιλιταρισμό» και την Τακαΐτσι ότι υποκύπτει στις επιθυμίες της άκρας δεξιάς.
Έχουν επίσης ανησυχήσει τους επιζώντες των βομβαρδισμών του 1945, που επί δεκαετίες συνέβαλαν στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής ειρηνιστικής πολιτικής κουλτούρας της Ιαπωνίας.
Ο Τανάκα, επιζών της Χιροσίμα, εξέφρασε την απογοήτευσή του επειδή οι σημερινοί πολιτικοί ηγέτες, όπως η Τακαΐτσι, επικεντρώνονται στη στρατιωτική ισχύ σε βάρος της διπλωματίας.
«Γίνεται τόσος λόγος για την εθνική ασφάλεια. Τι γίνεται με την οικοδόμηση της ειρήνης μέσω της διπλωματίας;» είπε.
Παρά το ότι βραβεύτηκαν με το Νόμπελ Ειρήνης 2024 για τις προσπάθειές τους, οι επιζώντες συζητούν αν θα συνεχίσουν την εθνική τους ένωση, καθώς τα μέλη της γερνούν.
Τον Μάρτιο, η Ιαπωνία αναγνώριζε λίγο πάνω από 91.000 επιζώντες των επιθέσεων στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, από περισσότερους από 164.000 πριν από δέκα χρόνια. Ο μέσος όρος ηλικίας τους είναι 86,7 έτη.
«Με γεμίζει μόνο ανησυχία»
Η συζήτηση έχει στραφεί πλέον ξεκάθαρα στο μέλλον των μη πυρηνικών αρχών, που χρονολογούνται από το 1967.
Οι υποστηρικτές της Τακαΐτσι υποστηρίζουν ότι η τελευταία πρόνοια πρέπει να αλλάξει, ώστε να επιτρέπεται στις Ηνωμένες Πολιτείες να μεταφέρουν πυρηνικά όπλα στην Ιαπωνία και να διασφαλίζεται η περιφερειακή αποτροπή.
Ο Χιροφούμι Γιοσιμούρα, επικεφαλής του Japan Innovation Party, εταίρου στον κυβερνητικό συνασπισμό της Τακαΐτσι, δήλωσε ότι η αρχή αυτή αξίζει να συζητηθεί στο πλαίσιο της συμμαχίας ασφάλειας ΗΠΑ–Ιαπωνίας.
«Βεβαίως, πρέπει να εργαστούμε για την οικοδόμηση ενός κόσμου χωρίς πυρηνικά όπλα», είπε ο Γιοσιμούρα στους δημοσιογράφους, στην επέτειο του βομβαρδισμού της Χιροσίμα.
«Όμως, λαμβάνοντας υπόψη πώς θα διασφαλίσουμε την αποτελεσματικότητα της διευρυμένης πυρηνικής αποτροπής στο πλαίσιο της συμμαχίας μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, πιστεύω ότι πρέπει να συνεχίσουμε να τηρούμε την αρχή 'να μην κατέχουμε και να μην παράγουμε' πυρηνικά όπλα», πρόσθεσε.
«Όσον αφορά το 'να μην επιτρέπεται η εισαγωγή τους', θεωρώ ότι υπάρχει περιθώριο συζήτησης πάνω σε αυτό το σημείο.»
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η επιθετική στάση της Τακαΐτσι στα θέματα άμυνας αυξάνει τους κινδύνους για την Ιαπωνία.
Αφού η Τακαΐτσι παρέστη στην ετήσια τελετή στη Χιροσίμα την Πέμπτη, συμμετείχε σε μια τηλεοπτική συνάντηση με επιζώντες.
Όταν πιέστηκε, η Τακαΐτσι αρνήθηκε να διευκρινίσει αν σκοπεύει να αλλάξει την πυρηνική πορεία της χώρας.
«Η χώρα μας αυτή τη στιγμή τηρεί τις 'τρεις μη πυρηνικές αρχές'», απάντησε σε ευθεία ερώτηση του Τανάκα, χωρίς να αναφερθεί σε όσα μπορεί να ακολουθήσουν.
«Αυτό», είπε ο Τανάκα την Παρασκευή, «περιγράφει μόνο την τρέχουσα κατάσταση. Δεν λέει τίποτα για το μέλλον.»
«Με γεμίζει μόνο μεγαλύτερη ανησυχία. Είμαι προβληματισμένος.»