Έως 12 περιφέρειες βλέπουν αστρονομικό φαινόμενο που δεν έχει εμφανιστεί στην Ιβηρική εδώ και πάνω από έναν αιώνα, με σημαντική οικονομική ώθηση στην ενδοχώρα.
Στις 15 Απριλίου 1912, μόλις δύο ημέρες μετά το ναυάγιο του Τιτανικού στα νερά του βόρειου Ατλαντικού, η Ισπανία βίωσε για λίγα μόνο δευτερόλεπτα την τελευταία της ολική έκλειψη Ηλίου, η οποία θεωρήθηκε υβριδικού τύπου λόγω της ασυνήθιστα στενής ζώνης ολικότητας. Αυτό κατέγραψε το 33ο τεύχος του περιοδικού της SAE, της Ισπανικής Αστρονομικής Εταιρείας, με μαρτυρίες αρκετών Γαλικιανών που παρακολούθησαν αυτό το εφήμερο φαινόμενο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Το τοπίο παρουσιάστηκε θλιβερό και μαραζωμένο, και το κρύο ήταν αρκετά έντονο. Οι κότες αναζητούσαν το κατάλυμά τους και μία που είδα, που είχε τα κλωσσόπουλά της, τα σκέπασε κάτω από τα φτερά της», διηγούνταν ο Τομάς Μαρτίνεθ, δάσκαλος στο Ο Μπάρκο ντε Βαλδεόρρας, για το γεγονός που παρακολούθησε στις 11:49 από την περιοχή του στην επαρχία Ουρένσε.
Για πρώτη φορά από τότε, η χώρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει για δύο συνεχόμενα χρόνια αυτό το φαινόμενο (στις 12 Αυγούστου 2026 και στις 2 Αυγούστου 2027), καθώς και μια τρίτη δακτυλιοειδή ηλιακή έκλειψη, στις 26 Ιανουαρίου 2028, οι οποίες θα συνθέσουν ένα μοναδικό τριπλό σύνολο εκλείψεων για την Ευρώπη του 21ου αιώνα.
Το πιο άμεσο ηλιακό επεισόδιο θα είναι ορατό ως ολική έκλειψη μόνο από τον βορρά της Σιβηρίας, την ανατολική ακτή της Γροιλανδίας και τα δυτικά παράλια της Ισλανδίας, προτού διασχίσει την Ισπανία πάνω από έως και 12 αυτόνομες κοινότητες μέσα από μια ζώνη πλάτους 293 χιλιομέτρων. Ένα πραγματικό αστρονομικό λαχείο, ναι, αλλά και οικονομικό λόγω των γεωγραφικών συνθηκών.Από τον Καναδά, τα βορειοανατολικά παράλια των Ηνωμένων Πολιτειών και τη βορειοδυτική Αφρική θα μπορεί επίσης να παρατηρηθεί, αλλά μόνο μερικώς.
Ο όρος έκλειψη προέρχεται από το ελληνικό «ἔκλειψις», δηλαδή «εξαφάνιση», και εμφανίζεται σε διάφορες μορφές. Οι ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν μόνο σε νέα σελήνη, όταν ο δίσκος του φυσικού μας δορυφόρου καταφέρνει, κατ’ εξαίρεση, να κρύψει πλήρως τον Ήλιο. Αυτό προκαλεί για λίγες στιγμές ένα επεισόδιο ξαφνικού σκοταδιού, ενώ διακρίνεται ένας μαύρος δίσκος. Αν η τροχιά της Σελήνης δεν ήταν κεκλιμένη, το φαινόμενο θα συνέβαινε δύο φορές τον μήνα σε συγκεκριμένες περιοχές της Γης, τόσο στη νέα σελήνη όσο και στην πανσέληνο.
_"_Μόλις η Σελήνη καλύψει πλήρως τον Ήλιο, η φωτεινότητα μειώνεται. Μπορούμε να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε στον ουρανό τα πιο λαμπρά άστρα. Αν βρισκόμαστε στην ύπαιθρο, θα ακούσουμε τα πουλιά να κελαηδούν. Και ακριβώς όταν ξεκινά η ολικότητα, τα πουλιά σταματούν να τραγουδούν επειδή νομίζουν ότι νυχτώνει», περιγράφει ο Θέσαρ Γκονθάλεθ, αστρονομικός επικοινωνητής του Πλανηταρίου της Μαδρίτης, δίνοντας τη σύγχρονη επιστημονική εκδοχή της μαρτυρίας που είχε δώσει ο δάσκαλος Μαρτίνεθ πριν από 114 χρόνια στην SAE.
«Η θερμοκρασία πέφτει. Μπορεί να πέσει ακόμη και έως πέντε βαθμούς και πάντα ξεκινά να φυσά ένα ελαφρύ αεράκι», προσθέτει ο επιστήμονας. Σε αυτή τη σύντομη στιγμή οι τυχεροί παρατηρητές μπορούν να αφαιρέσουν τα ειδικά και πάντα πιστοποιημένα γυαλιά τους (κάτι που μπορεί να ελεγχθεί με την ένδειξη πιστοποίησης ISO 12312-2:2015 σε έναν από τους βραχίονες), καθώς κατά τη φάση της μερικότητας οι κίνδυνοι για την όραση είναι σημαντικοί.
Χωρίς τα γυαλιά, η υπεριώδης ακτινοβολία θα βλάψει από τη μία τους φωτοϋποδοχείς του ματιού (τα κωνία και τα ραβδία) και η υπέρυθρη ενέργεια θα προκαλέσει άμεσο θερμικό αποτέλεσμα στον αμφιβληστροειδή, οδηγώντας σε ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια. Τα συμπτώματα αυτής της πάθησης, που καθυστερούν να εκδηλωθούν, μπορεί να περιλαμβάνουν θολή όραση, κηλίδες ή σκοτώματα στο σημείο μέγιστης οπτικής οξύτητας, μεταμορφοψία (παραμορφωμένη αντίληψη των σχημάτων) και μειωμένη ανοχή στο φως, ή φωτοφοβία, η οποία μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους.
Η φάση ολικότητας δεν θα ξεπεράσει το ένα λεπτό και 48 δευτερόλεπτα - όσο πιο κοντά στη γραμμή ολικότητας, τόσο περισσότερα δευτερόλεπτα διαρκεί το φαινόμενο - σε κανένα σημείο της διαδρομής του πάνω από την Ισπανία, επομένως είναι σημαντικό να χρονομετρηθεί και να ληφθεί υπόψη ότι, ανάλογα με το σημείο παρατήρησης, το φαινόμενο θα ξεκινήσει και θα ολοκληρωθεί σε διαφορετικές ώρες.
Η τροχιά της έκλειψης εισέρχεται στην Ισπανία από το βορειοδυτικό τμήμα της Γαλικίας γύρω στις 19:27 και θα ολοκληρωθεί στις Βαλεαρίδες γύρω στις 20:35. Πόλεις που βρίσκονται ακριβώς έξω από τη ζώνη ολικότητας, όπως η Μαδρίτη ή η Σαλαμάνκα, θα δουν μια βαθιά μερική έκλειψη (τουλάχιστον 92% σκοτείνιασμα σε ολόκληρη την Ιβηρική), αλλά όχι την ολικότητα. Αλλά πώς το υπολογίζουν αυτό οι επιστήμονες;
«Γνωρίζουμε τους νόμους που διέπουν την κίνηση πλανητών και δορυφόρων και, εντός εισαγωγικών, δεν είναι υπερβολικά δύσκολο να ξέρουμε πότε θα συμβούν, ακόμη και στο απώτερο μέλλον (...) Χρησιμοποιώντας υπολογιστικά εργαλεία για να γνωρίζουμε τις εκλείψεις του παρελθόντος και συγκρίνοντάς τες με τα ιστορικά γεγονότα, μπορούμε να συνδέσουμε φαινόμενα», εξηγεί ο Θέσαρ Γκονθάλεθ.
Πολύ πριν από τους σύγχρονους υπολογισμούς, οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι οι εκλείψεις ακολουθούν ορισμένα πρότυπα. Ο Γκονθάλεθ επισημαίνει ότι οι Σουμέριοι, πριν από περίπου 5.000 χρόνια, πιθανότατα είχαν ήδη αναγνωρίσει αυτά τα μοτίβα. Ο πιο γνωστός κύκλος είναι ο Σάρος, διάρκειας περίπου 18 ετών, 11 ημερών και 8 ωρών, καθώς μετά από αυτήν την περίοδο η γεωμετρία ανάμεσα στον Ήλιο, τη Γη και τη Σελήνη επανέρχεται περίπου στην ίδια διάταξη, αλλά υπάρχει και ο εξελιγμός, που αντιστοιχεί σε τρεις κύκλους Σάρου και επιτρέπει ακριβέστερο υπολογισμό από την περιοχή παρατήρησης.
Πλήρεις οι ξενοδοχειακές κρατήσεις στην «España vaciada»
Η έκλειψη καλύπτει πλήρως επαρχίες όπως η Σόρια, η Γουαδαλαχάρα ή η Τερουέλ -η γνωστή ως ισπανική Σιβηρία λόγω της χαμηλής πυκνότητας πληθυσμού- καθώς και τις τέσσερις επαρχίες της Γαλικίας, ολόκληρη την Καστίλλη και Λεόν με εξαίρεση τη Σαλαμάνκα, το Πριγκιπάτο της Αστούριας, την Καντάβρια, τη Χώρα των Βάσκων, τη Ναβάρα, την Αραγονία, την Καστίλλη-Λα Μάντσα (στις επαρχίες Γουαδαλαχάρα και Κουένκα), το νοτιοδυτικό τμήμα της Καταλονίας, την Αυτόνομη Κοινότητα Βαλένθιας (Καστεγιόν και Βαλένθια) και το σύνολο των Βαλεαρίδων.
Το Ισπανικό Δίκτυο Αγροτικής Ανάπτυξης υπολογίζει ότι το τριπλό φαινόμενο εκλείψεων θα μπορούσε να έχει οικονομικό αντίκτυπο κοντά στο 1,4 δισεκατομμύριο ευρώ, ο οποίος, με εξαίρεση τις παράκτιες επαρχίες, θα κατανεμηθεί σε περιοχές που γενικά βρίσκονται μακριά από τα ενδιαφέροντα της μεγάλης μάζας των ξένων τουριστών. Η δεύτερη ηλιακή έκλειψη του 2027 θα διαρκέσει περισσότερο (έως και πέντε λεπτά), αλλά σε μικρότερη γεωγραφική έκταση (Κάδιθ, Μάλαγα, Γρανάδα, Αλμερία, Θέουτα και Μελίγια), ενώ θα ανταγωνίζεται και άλλες χώρες του Μαγκρέμπ.
Ο περιφερειακός υπουργός Προεδρίας της Καστίλλης και Λεόν υπολόγισε τον Απρίλιο έναν εκτιμώμενο αριθμό δύο εκατομμυρίων επισκεπτών στην περιφέρεια, που έλκονται από αυτή την πρώτη έκλειψη. Και η τουριστική πύλη της κυβέρνησης της Βαλένθια εκτιμούσε αύξηση κρατήσεων κατά 80% στην ενδοχώρα της Καστεγιόν, σε μια περιφέρεια όπου ο τουρισμός συγκεντρώνεται συνήθως στις ακτές της Βαλένθια και του Αλικάντε.
Για όσους επισκέπτες δεν μπορέσουν να ταξιδέψουν στην Ισπανία για να απολαύσουν την ολική έκλειψη, η ESA θα μεταδώσει ζωντανά το φαινόμενο από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο Χαβαλάμπρε, στην Τερουέλ, ενώ θα οργανώσει και ένα δωρεάν πρόγραμμα δημόσιας παρατήρησης στην πόλη της Λεόν σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο και τον δήμο.