Η Μαρμολάντα υποχωρεί, το μόνιμο παγετόστρωμα υποβαθμίζεται και τα νερά σε μεγάλο υψόμετρο μειώνονται: η Legambiente προειδοποιεί για την κρίση στις βενετικές Δολομίτες
Η Μαρμολάντα χάνει πάγο, τα βουνά γίνονται πιο ασταθή και το νερό σε μεγάλο υψόμετρο δεν είναι πια δεδομένο. Αυτή είναι η εικόνα που περιγράφει η Λεγαμπιέντε Βένετο με αφορμή την έβδομη έκδοση του Καραβανιού των Παγετώνων, της διεθνούς εκστρατείας που ξεκινά από τη Γαλλία και επαναφέρει στο προσκήνιο την όλο και ταχύτερη μεταμόρφωση των Άλπεων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κλιματική αλλαγή στις Δολομίτες δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα τοπίου. Αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι οι αλυσιδωτές επιπτώσεις: υποχώρηση των παγετώνων, υποβάθμιση του περμαφροστ (μόνιμα παγωμένο έδαφος), αύξηση της αστάθειας των πλαγιών και μείωση των υδάτινων αποθεμάτων που είναι διαθέσιμα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Μαρμολάντα, ένας παγετώνας ολοένα πιο εύθραυστος
Η Μαρμολάντα, μαζί με τον Ανταμέλο και το Μον Μπλαν, αποτελεί για τη Λεγαμπιέντε μία από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις της ευθραυστότητας του αλπικού τόξου. Υπό την πίεση των κυμάτων καύσωνα των τελευταίων εβδομάδων, ο παγετώνας συνεχίζει να χάνει μάζα.
Ο πάγος φαίνεται πλέον γκρίζος και βαθιά σκαμμένος από τα ποτάμια τήξης, ενώ η περίμετρός του συνεχίζει να συρρικνώνεται. Μια εικόνα που αποτυπώνει με σαφήνεια μια μεταβολή η οποία, χρόνο με τον χρόνο, αλλάζει το πρόσωπο των βουνών.
Τα κλιματικά δεδομένα συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός ιδιαίτερα κρίσιμου σκηνικού. Στο Βένετο, τον Ιούνιο του 2026, οι θερμοκρασίες ήταν πάνω από 3 βαθμούς υψηλότερες από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Τον Ιούλιο, πάλι, η ζέστη ήταν εξαιρετική ιδίως σε μεγάλα υψόμετρα, με το όριο μηδενικής θερμοκρασίας να ανεβαίνει πάνω από τα 4.000 μέτρα.
Το παγωμένο έδαφος λιώνει και οι πλαγιές γίνονται πιο ασταθείς
Ανησυχία δεν προκαλεί μόνο η απώλεια πάγου. Η θέρμανση των μεγάλων υψομέτρων επηρεάζει και το περμαφροστ, δηλαδή το έδαφος που παραμένει παγωμένο για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα και συμβάλλει στη σταθερότητα των πλαγιών.
Στο Piz Boè, σύμφωνα με την έκθεση της Arpav με ημερομηνία 31 Ιουλίου, το ενεργό στρώμα έχει ξεπεράσει τα 7,4 μέτρα βάθους. Το στοιχείο αυτό δεν αποτυπώνει άμεσα την κατάσταση στις Δολομίτες της Μπελούνο, για τη Λεγαμπιέντε όμως αποτελεί ένα σημαντικό σήμα ενός φαινομένου που θα έπρεπε να παρακολουθείται πιο εκτεταμένα.
Η οργάνωση ζητά, στην πραγματικότητα, να επεκταθεί ο έλεγχος και στις ορεινές ομάδες του Πέλμο, Αντελάο, Σοράπισ, Τσεβέτα και Τοφάνε, ιδίως υπό το φως των πρόσφατων αποκολλήσεων βράχων που έχουν καταγραφεί στη βορειοδυτική πλαγιά του Πέλμο.
Η επαρχία Μπελούνο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Λεγαμπιέντε, έρχεται κάθε χρόνο αντιμέτωπη με 150-200 καταρρεύσεις και κατολισθήσεις. Ένας αριθμός που δείχνει το μέγεθος της πίεσης στην οποία υπόκεινται οι πλαγιές.
Πρόβλημα είναι και το νερό
Η κρίση των παγετώνων δεν αφορά μόνο τα βουνά. Η υποχώρηση του πάγου κινδυνεύει να έχει επιπτώσεις και στη διαθεσιμότητα νερού κατά τους θερινούς μήνες, επηρεάζοντας υπόγειους υδροφορείς και ταμιευτήρες.
Επηρεάζονται και τα αλπικά καταφύγια. Το νερό σε μεγάλο υψόμετρο, εξηγεί η Λεγαμπιέντε, δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αυτονόητος πόρος. Γι’ αυτό η επαρχία Μπελούνο και το CAI Βένετο έχουν ξεκινήσει ένα ειδικό πρωτόκολλο για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της επάρκειας νερού στα καταφύγια.
Πρόκειται για μία από τις λιγότερο ορατές, αλλά πιο χειροπιαστές συνέπειες της μεταβολής του αλπικού κλίματος: το βουνό αλλάζει και μαζί του αλλάζουν και οι συνθήκες για όσους ζουν, επισκέπτονται και εργάζονται σε αυτό.
«Οι Δολομίτες δεν είναι φόντο για καρτ ποστάλ»
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, η Λεγαμπιέντε Βένετο ζητά από την Περιφέρεια Βένετο να επισπεύσει την έγκριση της περιφερειακής στρατηγικής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η οποία ξεκίνησε το 2021 αλλά παραμένει σε εκκρεμότητα ως προς την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
«Οι Δολομίτες του Βένετο δεν είναι φόντο από καρτ ποστάλ, αλλά ένα ζωντανό σύστημα που αλλάζει πιο γρήγορα απ’ όσο μπορεί να το προλάβει ο σχεδιασμός μας», τονίζει ο Φάμπιο Τούλιο, εκπρόσωπος του Καραβανιού των Παγετώνων για το Βένετο.
Το μήνυμα της εκστρατείας είναι λοιπόν σαφές: δεν αρκεί να παρατηρούμε τον πάγο που εξαφανίζεται. Πρέπει να παρακολουθούμε τις πλαγιές, να προβλέπουμε τις επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα του νερού και να προετοιμάζουμε τα βουνά για να αντιμετωπίσουν ένα κλίμα που έχει ήδη αλλάξει.
Η Μαρμολάντα, από αυτή την άποψη, είναι κάτι πολύ περισσότερο από έναν παγετώνα που υποχωρεί: είναι ένα από τα πιο εμφανή σημάδια του πόσο γρήγορα αλλάζει το αλπικό περιβάλλον.