Οι ΗΠΑ ανακοινώνουν ευρεία επέκταση δευτερευουσών κυρώσεων κατά του Ιράν: προειδοποίηση σε εταιρείες παγκοσμίως για κίνδυνο απώλειας πρόσβασης στο δολάριο
Η Ουάσινγκτον ζητά ουσιαστικά από κάθε επιχείρηση στον πλανήτη να διαλέξει ανάμεσα στο Ιράν και στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε συνέντευξη Τύπου του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών τη Δευτέρα, ο Σκοτ Μπέσεντ παρουσίασε μια εκστρατεία που ο ίδιος χαρακτήρισε «οικονομική επίθεση» στις χρηματοπιστωτικές διασυνδέσεις του Ιράν και είπε ότι ήδη αναμένει «ανακοίνωση για την επιβολή κυρώσεων σε μεγάλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μέχρι το τέλος της εβδομάδας».
Το σχέδιο, με την κωδική ονομασία Επιχείρηση Οικονομικός Απόβλητος, έρχεται μετά την προειδοποίηση του Μπέσεντ την Κυριακή για μια «οικονομική D-Day» για την Τεχεράνη.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ένταξε στον κατάλογο κυρώσεων σχεδόν 60 εταιρείες, φυσικά πρόσωπα και πλοία σε διάφορες δικαιοδοσίες, μεταξύ των οποίων και Κινέζοι υπήκοοι, και ανέστειλε άδειες που επέτρεπαν περιορισμένες συναλλαγές με το Ιράν.
Ακόμη πιο σημαντική για τις ξένες επιχειρήσεις είναι η διεύρυνση των δευτερογενών κυρώσεων στη ναυτιλία, την αεροπορία, τον χρυσό, την τεχνολογία και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, πέραν της ήδη υπάρχουσας εστίασης στο πετρέλαιο.
Οποιοσδήποτε οργανισμός ή εταιρεία που ξεπλένει χρήμα για λογαριασμό του Ιράν θα αποκοπεί από το σύστημα του δολαρίου, δήλωσε ο Μπέσεντ, προσθέτοντας ότι «κανείς δεν εξαιρείται» από τα μέτρα, όταν ρωτήθηκε αν αυτά θα επεκταθούν και στην Κίνα.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ απέφυγε να ορίσει προθεσμία συμμόρφωσης, αλλά είπε ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει απεριόριστη υπομονή, την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τηλεφωνεί σε ηγέτες ανά τον κόσμο ζητώντας τους να σταματήσουν το εμπόριο με το Ιράν.
Κρίσιμη λεπτομέρεια: το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών απέφυγε να τιμωρήσει ευθέως οποιαδήποτε τρίτη χώρα, κρατώντας το βαρύτερο πλήγμα σε εφεδρεία για αυτό που αποκάλεσε «περίοδο θεραπείας».
Το Ιράν δεσμεύτηκε ότι θα απαντήσει και δήλωσε ότι αναμένει από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους του να αντισταθούν στις πιέσεις της Ουάσινγκτον.
Η άμεση έκθεση της Ευρώπης είναι πολύ περιορισμένη
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν πλέον ελάχιστα να χάσουν από πλευράς εμπορίου με το Ιράν.
Σύμφωνα με τη Eurostat, ο όγκος εμπορίου αγαθών μεταξύ ΕΕ και Ιράν ανήλθε μόλις σε 3,72 δισ. ευρώ το 2025, εκ των οποίων 2,97 δισ. ευρώ ήταν ευρωπαϊκές εξαγωγές, περίπου το 0,1% των συνολικών πωλήσεων του μπλοκ στο εξωτερικό, έναντι κορύφωσης άνω των 27 δισ. ευρώ το 2011.
Ωστόσο, ό,τι έχει απομείνει είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένο.
Η Γερμανία αντιπροσωπεύει περίπου το 32% του εμπορίου ΕΕ–Ιράν, η Ιταλία το 16% και η Ολλανδία το 15%.
Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές συνίστανται κυρίως σε φαρμακευτικά προϊόντα, μηχανήματα και ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, κατηγορίες που συχνά εξαιρούνται για ανθρωπιστικούς λόγους, ενώ οι εισαγωγές περιορίζονται κυρίως σε φιστίκια και άλλα τρόφιμα.
Για αυτούς τους λόγους, οι ευρωπαϊκές αγορές υποδέχθηκαν ψύχραιμα την είδηση το πρωί της Τρίτης.
Τη στιγμή της συγγραφής, τόσο ο δείκτης Euro Stoxx 50 όσο και ο ευρύτερος πανευρωπαϊκός Stoxx 600 κινούνταν περίπου 0,2% υψηλότερα.
Ο FTSE 100 του Ηνωμένου Βασιλείου, ο DAX 30 της Γερμανίας, ο CAC 40 της Γαλλίας, ο FTSE MIB της Ιταλίας, ο AEX της Ολλανδίας και ο CH20 της Ελβετίας κατέγραφαν άνοδο μεταξύ 0,1% και 0,3%, με τον γερμανικό δείκτη να προηγείται.
Ο πραγματικός κίνδυνος για την Ευρώπη βρίσκεται στην «υποδομή» του συστήματος
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι το εμπόριο με το Ιράν, αλλά η ίδια η εμβέλεια της αμερικανικής επιβολής των μέτρων.
Τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, ναυτιλιακές και έμποροι πρώτων υλών διεκπεραιώνουν συναλλαγές για πελάτες σε δεκάδες χώρες, και συνήθως είναι η έκθεση σε αντισυμβαλλόμενο που τελεί υπό κυρώσεις κάπου αλλού, και όχι το άμεσο επιχειρείν στην Τεχεράνη, που πυροδοτεί τις ποινές.
Το προηγούμενο δεν έχει ξεχαστεί στις αίθουσες συνεδριάσεων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Η BNP Paribas πλήρωσε το 2014 πρόστιμο ρεκόρ 8,9 δισ. δολαρίων (7,6 δισ. ευρώ) και δήλωσε ένοχη για ποινικές κατηγορίες επειδή επεξεργαζόταν συναλλαγές που αφορούσαν το Ιράν, το Σουδάν και την Κούβα, ενώ στη συνέχεια έχασε για έναν χρόνο το δικαίωμα εκκαθάρισης συναλλαγών σε δολάρια μέσω του γραφείου της στη Νέα Υόρκη.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες βρίσκονται επίσης σε νομικό αδιέξοδο.
Ο Κανονισμός Αποκλεισμού της ΕΕ απαγορεύει στις εταιρείες να συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν, εκτός αν το εγκρίνει η Επιτροπή, και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει κρίνει ότι οι επιχειρήσεις που καταγγέλλουν συμβάσεις με ιρανικούς αντισυμβαλλόμενους πρέπει να αιτιολογούν την απόφαση για λόγους άλλους από την αμερικανική πίεση.
Στην πράξη, οι περισσότερες έχουν επιλέξει το δολάριο ΗΠΑ από το 2018 και οι εξελίξεις αυτής της εβδομάδας τους δίνουν ελάχιστο λόγο να το ξανασκεφτούν.