Οι Γέφυρες Μαρτύρων της 15ς Ιουλίου και Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ καθώς και οκτώ αυτοκινητόδρομοι και πέντε περιφερειακοί μπορούν να ιδιωτικοποιηθούν για 30 χρόνια χωρίς μεταβίβαση ιδιοκτησίας, με τις διαδικασίες να ολοκληρώνονται έως το τέλος του 2031.
Αποφασίστηκε από την τουρκική κυβέρνηση η παραχώρηση για 30 χρόνια των γεφυρών των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου και Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ στον Βόσπορο της Κωνσταντινούπολης, καθώς και ορισμένων αυτοκινητοδρόμων που λειτουργεί η Γενική Διεύθυνση Αυτοκινητοδρόμων (KGM).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Απόφαση του Προέδρου αριθ. 11750, που δημοσιεύτηκε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου στην Επίσημη Εφημερίδα της κυβέρνησης με την υπογραφή του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εντάσσει τρεις αυτοκινητόδρομους απευθείας στο πεδίο και το πρόγραμμα αποκρατικοποίησης και ταυτόχρονα περιλαμβάνει στη νέα ρύθμιση τις γέφυρες και τους αυτοκινητοδρόμους που είχαν τεθεί υπό αποκρατικοποίηση με αποφάσεις του 2003 και του 2010.
Σύμφωνα με την απόφαση, η διάρκεια της σύμβασης αποκρατικοποίησης θα είναι 30 χρόνια. Η κυριότητα των περιουσιακών στοιχείων δεν θα μεταβιβαστεί, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέθοδοι όπως παραχώρηση δικαιώματος εκμετάλλευσης, μίσθωση, σύσταση περιορισμένων εμπράγματων δικαιωμάτων και μοντέλα συμμετοχής στα έσοδα.
Τρεις ακόμη αυτοκινητόδρομοι
Με τη νέα απόφαση, τρεις ακόμα αυτοκινητρόδρομοι εντάσσονται στο πρόγραμμα αποκρατικοποίηση. Πρόκειται για τους ακόλουθους δρόμους που υπάγονται στην ευθύνη της KGM και οι οποίοι εντάσσονται στο πεδίο και το πρόγραμμα αποκρατικοποίησης:
- Αυτοκινητόδρομος Νίγδη-Ποζάντι (Niğde-Pozantı)
- Περιφερειακός αυτοκινητόδρομος Γκαζιαντεπ (Gaziantep)
- Τμήμα του περιφερειακού αυτοκινητόδρομου Προύσας (Bursa) μεταξύ των κόμβων Çağlayan και Yenişehir
Στο πεδίο της αποκρατικοποίησης περιλαμβάνονται επίσης οι συνδετήριοι δρόμοι αυτών των αξόνων, καθώς και τα κτίρια συντήρησης και λειτουργίας, οι σταθμοί εξυπηρέτησης, τα κέντρα είσπραξης διοδίων, τα κέντρα μεταφόρτωσης φορτίων και άλλες μονάδες παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών που βρίσκονται πάνω τους.
Με το δεύτερο άρθρο της απόφασης αποφασίζεται επίσης η αποκρατικοποίηση, υπό τους ίδιους όρους, των αυτοκινητοδρόμων και γεφυρών που είχαν ενταχθεί στο πεδίο αποκρατικοποίησης με την απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου Αποκρατικοποιήσεων της 24ης Φεβρουαρίου 2003 και στο πεδίο και το πρόγραμμα αποκρατικοποίησης με την απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2010.
Ποιες γέφυρες και ποιοι αυτοκινητόδρομοι περιλαμβάνονται στην αποκρατικοποίηση
Λαμβάνοντας υπόψη από κοινού τις αποφάσεις του 2003 και του 2010 και τη νέα προεδρική απόφαση, ο πλήρης κατάλογος των περιουσιακών στοιχείων που υπάγονται στην αποκρατικοποίηση έχει ως εξής:
- Αυτοκινητόδρομος Αδριανούπολη-Κωνσταντινούπολη-Άγκυρα (Edirne-İstanbul-Ankara)
- Αυτοκινητόδρομος Νίγδη-Ποζάντι (Niğde-Pozantı)
- Αυτοκινητόδρομος Ποζάντι-Ταρσός-Μερσίνη (Pozantı-Tarsus-Mersin)
- Αυτοκινητόδρομος Ταρσός-Άδανα-Γκαζιαντεπ (Tarsus-Adana-Gaziantep)
- Αυτοκινητόδρομος Τοπράκαλε-Αλεξανδρέττα (Toprakkale-İskenderun)
- Αυτοκινητόδρομος Γκαζιαντεπ-Σανλιούρφα (Gaziantep-Şanlıurfa)
- Αυτοκινητόδρομος Σμύρνη-Τσεσμέ (İzmir-Çeşme)
- Αυτοκινητόδρομος Σμύρνη-Αϊδίνιο (İzmir-Aydın)
- Περιφερειακός αυτοκινητόδρομος Άγκυρας (Ankara)
- Περιφερειακός αυτοκινητόδρομος Σμύρνης (İzmir)
- Περιφερειακός αυτοκινητόδρομος της γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ
- Περιφερειακός αυτοκινητόδρομος Γκαζιαντέπ (Gaziantep)
- Τμήμα του περιφερειακού αυτοκινητόδρομου Προύσας (Bursa) μεταξύ των κόμβων Çağlayan και Yenişehir
- Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου
- Γέφυρα Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ
Η Γέφυρα των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου αναφέρεται στην απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου Αποκρατικοποιήσεων του 2010 με την τότε ονομασία της «Γέφυρα του Βοσπόρου» (Boğaziçi Köprüsü).
Οι συνδετήριοι δρόμοι των παραπάνω αυτοκινητόδρομων, περιφερειακών δρόμων και γεφυρών, καθώς και οι εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης, συντήρησης και λειτουργίας, τα κέντρα είσπραξης διοδίων και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται πάνω τους, υπάγονται επίσης στο πεδίο της αποκρατικοποίησης.
Αντιθέτως, οι γέφυρες Yavuz Sultan Selim, Osmangazi και 1915 Çanakkale, καθώς και η σήραγγα Avrasya, δεν περιλαμβάνονται στην απόφαση.
Η κυριότητα δεν μεταβιβάζεται
Στην προεδρική απόφαση διευκρινίζεται ρητά ότι η αποκρατικοποίηση θα πραγματοποιηθεί «με εξαίρεση τη μέθοδο μεταβίβασης κυριότητας».
Κατά συνέπεια, η κυριότητα των γεφυρών και αυτοκινητοδρόμων θα παραμείνει στο κράτος. Για την αποκρατικοποίηση μπορούν να εφαρμοστούν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες μεθόδους:
- Παραχώρηση δικαιώματος εκμετάλλευσης
- Μίσθωση
- Σύσταση περιορισμένων εμπράγματων δικαιωμάτων επί της κυριότητας
- Μοντέλο συμμετοχής στα έσοδα
- Άλλες νομικές πράξεις ανάλογες με τη φύση του έργου
Δεν θα είναι υποχρεωτική η παραχώρηση των περιουσιακών στοιχείων σε ένα ενιαίο πακέτο. Οι γέφυρες και οι αυτοκινητόδρομοι μπορούν να αποκρατικοποιηθούν ως σύνολο ή μέσω ομάδων που θα συγκροτηθούν χωριστά.
Στην απόφαση, η διάρκεια της σύμβασης αποκρατικοποίησης ορίζεται σε 30 χρόνια, ενώ προβλέπεται η ολοκλήρωση των διαδικασιών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2031.
Ωστόσο, με τη δημοσίευση της απόφασης οι γέφυρες και οι αυτοκινητόδρομοι δεν μεταβιβάζονται άμεσα σε κάποια ιδιωτική εταιρεία. Η απόφαση δεν περιλαμβάνει πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα των διαγωνισμών, τον τρόπο ομαδοποίησης των περιουσιακών στοιχείων, την εκτιμώμενη αξία αποκρατικοποίησης, τα κριτήρια συμμετοχής των εταιρειών ή τον πιθανό φορέα εκμετάλλευσης.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η παραχώρηση, η εκμετάλλευση παραμένει στην KGM
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες αποκρατικοποίησης, η Γενική Διεύθυνση Αυτοκινητοδρόμων θα συνεχίσει τη συντήρηση, επισκευή και λειτουργία των αυτοκινητοδρόμων, περιφερειακών δρόμων, γεφυρών και συνδετήριων οδών, καθώς και των εγκαταστάσεων που βρίσκονται πάνω τους.
Μετά την αποκρατικοποίηση, η KGM θα καθορίσει τις υποχρεώσεις συντήρησης, επισκευής, λειτουργίας και λοιπών υποχρεώσεων των φορέων εκμετάλλευσης που θα αναλάβουν τα περιουσιακά στοιχεία. Οι έλεγχοι για το αν οι ιδιωτικοί φορείς τηρούν αυτές τις υποχρεώσεις θα διενεργούνται επίσης από την KGM.
Στην απόφαση δεν προσδιορίζονται το ύψος των επενδύσεων που θα πρέπει να πραγματοποιήσει ο ιδιώτης φορέας, τα πρότυπα συντήρησης, οι κυρώσεις που θα επιβάλλονται σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων και ο τύπος που θα χρησιμοποιείται για τον καθορισμό των διοδίων. Τα ζητήματα αυτά αναμένεται να καθοριστούν στο στάδιο της προκήρυξης του διαγωνισμού και της σύναψης της σύμβασης αποκρατικοποίησης.
Διοίκηση Αποκρατικοποιήσεων: όχι πώληση, αλλά παραχώρηση δικαιώματος εκμετάλλευσης
Η Διοίκηση Αποκρατικοποιήσεων, που υπάγεται στο Υπουργείο Θησαυροφυλακίου και Οικονομικών, ανακοίνωσε μετά την απόφαση ότι οι τεχνικές, νομικές και οικονομικές προπαρασκευαστικές εργασίες συνεχίζονται σε συντονισμό με τα συναρμόδια ιδρύματα.
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι το εξεταζόμενο μοντέλο δεν προβλέπει την πώληση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων, αλλά τη μεταβίβαση για ορισμένο χρονικό διάστημα του δικαιώματος εκμετάλλευσης, με την κυριότητα να παραμένει στο κράτος.
Η Διοίκηση υποστηρίζει ότι με το σχέδιο επιδιώκεται η αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών, η επιτάχυνση της συντήρησης και των επενδύσεων και η αύξηση της αποδοτικότητας της λειτουργίας.
Διευκρινίζει επίσης ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για μετατροπή των δωρεάν αυτοκινητοδρόμων σε δρόμους με διόδια, για επιπλέον αυξήσεις στα διόδια ή για απώλεια των υφιστάμενων δικαιωμάτων των εργαζομένων, και ότι η διαδικασία αποκρατικοποίησης θα διεξαχθεί στη βάση των αρχών του ανταγωνισμού και της λογοδοσίας.
Παρά ταύτα, στην προεδρική απόφαση δεν υπάρχουν λεπτομέρειες σχετικά με το αν οι δωρεάν δρόμοι θα παραμείνουν δωρεάν στο μέλλον, με τη μέθοδο αναπροσαρμογής των διοδίων ή με το καθεστώς των εργαζομένων.
Διαμάχη για έσοδα 600 εκατ. δολαρίων
Ο βουλευτής Ζονγκουλντάκ του κόμματος Yeni Parti, Ντενίζ Γιαβουζγιλμάζ, αντέδρασε στην απόφαση υποστηρίζοντας ότι οι δύο κρατικά διαχειριζόμενες γέφυρες του Βοσπόρου και οι αυτοκινητόδρομοι αποφέρουν κέρδος 600 εκατ. δολαρίων το 2025, ποσό που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα φτάσει τα 18 δισ. δολάρια σε 30 χρόνια.
Η Διοίκηση Αποκρατικοποιήσεων απάντησε ότι τα 600 εκατ. δολάρια δεν αποτελούν κέρδος αλλά έσοδα και χαρακτήρισε παραπλανητικό αυτόν τον υπολογισμό.
Σύμφωνα με τη Διοίκηση, περίπου 300 εκατ. δολάρια από αυτά τα έσοδα διατίθενται για δαπάνες συντήρησης, επισκευής και επενδύσεων. Προσθέτει ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι δαπάνες προσωπικού, λειτουργίας, ανανέωσης και χρηματοδότησης και υποστηρίζει ότι ο απλός πολλαπλασιασμός των 600 εκατ. δολαρίων επί 30 για τον υπολογισμό του συνολικού κέρδους ή της ζημίας του Δημοσίου δεν είναι τεχνικά και οικονομικά έγκυρος.
Ο διαγωνισμός του 2012 είχε ακυρωθεί
Η Τουρκία είχε επιχειρήσει και στο παρελθόν να αποκρατικοποιήσει μεγάλο μέρος των ίδιων γεφυρών και αυτοκινητοδρόμων.
Με την απόφαση του 2010 εντάχθηκαν στο πρόγραμμα αποκρατικοποίησης, ως ένα ενιαίο πακέτο, οι αυτοκινητόδρομοι δριανούπολη-Κωνσταντινούπολη-Άγκυρα (Edirne-İstanbul-Ankara), Ποζάντι-Ταρσός-Μερσίνη (Pozantı-Tarsus-Mersin), Ταρσός-Άδανα-Γκαζιαντεπ (Tarsus-Adana-Gaziantep), Τοπράκαλε-Αλεξανδρέττα (Toprakkale-İskenderun), Γκαζιαντεπ-Σανλιούρφα (Gaziantep-Şanlıurfa), Σμύρνη-Τεσμέ (İzmir-Çeşme) και Σμύρνη-Αϊδίνιο (İzmir-Aydın), οι περιφερειακοί αυτοκινητόδρομοι Άγκυρας και Σμύρνης, καθώς και οι γέφυρες του Βοσπόρου και Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ.
Στον διαγωνισμό που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 για την παραχώρηση του δικαιώματος λειτουργίας αυτών των περιουσιακών στοιχείων για 25 χρόνια, η υψηλότερη προσφορά ήρθε από την κοινοπραξία Koç Holding-UEM Group Berhad-Gözde Girişim Sermayesi, η οποία προσέφερε 5,72 δισ. δολάρια.
Ωστόσο, μετά τη δήλωση του τότε πρωθυπουργού Ερντογάν ότι η προσφορά ήταν χαμηλότερη από το αναμενόμενο, ο διαγωνισμός ακυρώθηκε από το Ανώτατο Συμβούλιο Αποκρατικοποιήσεων τον Φεβρουάριο του 2013. Ο Ερντογάν είχε τότε δηλώσει ότι μια αποτίμηση κάτω από τα 7 δισ. δολάρια θα ισοδυναμούσε με «προδοσία προς την πατρίδα».
Στη νέα απόφαση, σε αντίθεση με την προηγούμενη προσπάθεια, η διάρκεια της σύμβασης αυξάνεται από 25 σε 30 χρόνια. Καταργείται η υποχρέωση παραχώρησης των περιουσιακών στοιχείων ως ενιαίο πακέτο και επιτρέπεται η δημιουργία χωριστών ομάδων, ενώ στο πεδίο εντάσσονται επίσης ο αυτοκινητόδρομος Νίγδη-Ποζάντ (Niğde-Pozantı), ο περιφερειακός αυτοκινητόδρομος Γκαζιαντέπ (Gaziantep) και τμήμα του περιφερειακού αυτοκινητόδρομου Προύσας (Bursa).