Η Γαλλία αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη της: η διπλωματία εγκαταλείπει την προβολή Μερκάτορ υπέρ πιο πιστής απεικόνισης των ηπείρων, ιδίως της Αφρικής.
Μια συρρικνωμένη Αφρική, μια Γροιλανδία και το βόρειο τμήμα της Ρωσίας που φαίνονται να εκτείνονται στο άπειρο: όλα αυτά σύντομα θα αποτελούν παρελθόν στους χάρτες της γαλλικής διπλωματίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι οι υπηρεσίες του εγκαταλείπουν την αποκαλούμενη προβολή Μερκατόρ, η οποία μεγεθύνει τεχνητά τις πολικές ζώνες και μειώνει οπτικά το μέγεθος των περιοχών γύρω από τον ισημερινό. Η Γαλλία θα χρησιμοποιεί πλέον αντ’ αυτής την προβολή Eckert IV, που αποδίδει με μεγαλύτερη πιστότητα τις πραγματικές αναλογίες των ηπείρων.
Έτσι, η Γαλλία θα εμφανίζεται μικρότερη στον χάρτη σε σύγκριση με τις χώρες κοντά στον ισημερινό, όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Ρωσία.
«Ένας χάρτης δεν είναι ποτέ εντελώς ουδέτερος»
Στην ομιλία του στη Σορβόννη, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για το ευρύ κοινό «La Fabrique de la diplomatie», ο Γάλλος υπουργός δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα» να «διορθώσουμε» τις αντιλήψεις για τον κόσμο που μεταδίδει μια χαρτογραφία κληρονομημένη από τους δυτικούς θαλασσοπόρους του 16ου αιώνα.
Σε ομιλία που εκφώνησε στη Σορβόννη, με αφορμή την εκδήλωση για το ευρύ κοινό «La Fabrique de la diplomatie», ο Γάλλος υπουργος δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα» να «διορθωθούν» οι αντιλήψεις για τον κόσμο που μεταδίδει μια χαρτογραφία κληρονομημένη από τους δυτικούς θαλασσοπόρους του 16ου αιώνα.
«Ένας χάρτης δεν είναι ποτέ εντελώς ουδέτερος. Πάρτε την προβολή Μερκατόρ, αυτήν που όλοι μας γνωρίζουμε από την παιδική μας ηλικία. Οι επιφάνειες που βλέπουμε εκεί δεν αντιστοιχούν στις πραγματικές επιφάνειες: (...) οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα αποκτούν μια δυσανάλογη οπτική σημασία σε σχέση με την Αφρική, τη Λατινική Αμερική ή τη Νοτιοανατολική Ασία», δήλωσε ο επικεφαλής της γαλλικής διπλωματίας.
Ο Ζαν-Νοέλ Μπαρό ανέφερε επίσης το παράδειγμα της Γροιλανδίας, η οποία είναι περίπου στο ίδιο μέγεθος με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ή την Αλγερία, παρότι «φαίνεται σχεδόν τόσο εκτεταμένη» όσο ολόκληρη η αφρικανική ήπειρος.
«Η αλλαγή του χάρτη, προφανώς, δεν αλλάζει τον κόσμο. Αλλά η διόρθωση μιας αναπαράστασης που τον παραμορφώνει είναι ήδη ένα έργο αλήθειας», υπογράμμισε.
Στον ΟΗΕ, μια χαρτογραφική νίκη για την Αφρική
Η ανακοίνωση που έγινε στο Παρίσι έρχεται τη στιγμή που και στη Νέα Υόρκη ο παγκόσμιος χάρτης αλλάζει. Λίγες ώρες αργότερα, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών εγκατέλειπε επισήμως την προβολή Μερκατόρ υπέρ μιας προβολής βασισμένης στο μοντέλο Equal Earth, που σχεδιάστηκε το 2018 και αποδίδει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές αναλογίες των ηπείρων.
Το μη δεσμευτικό ψήφισμα, με τίτλο «Διόρθωση του χάρτη» (πηγή στα Γαλλικά) και προωθούμενο από το Τόγκο, έλαβε τη στήριξη 164 κρατών-μελών. Η Αφρικανική Ένωση είχε ήδη υιοθετήσει την Equal Earth τον περασμένο Μάρτιο, και το κείμενο ενθαρρύνει πλέον τα κράτη να πράξουν το ίδιο.
Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες ψήφισαν κατά, καταγγέλλοντας ένα «ριζοσπαστικό ιδεολογικό σχέδιο», κυρίως λόγω ενός αποσπάσματος του ψηφίσματος που αναφέρει ότι «η διόρθωση των χαρτογραφικών παραμορφώσεων σχετικά με το μέγεθος των ηπείρων συνιστά πράξη γνωστικής δικαιοσύνης και αποκατάστασης της μνήμης».
Έξι χώρες – η Εσθονία, η Γεωργία, η Λιθουανία, η Μολδαβία, η Σερβία και η Ουκρανία – απείχαν.
Ο ΟΗΕ διευκρινίζει ότι το ψήφισμα δεν απαγορεύει την προβολή Μερκατόρ, «όπως δεν επιβάλλει επίσης έναν και μοναδικό χάρτη». Το ψήφισμα «ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τους διεθνείς οργανισμούς και τις τεχνολογικές εταιρείες να χρησιμοποιούν την προβολή Equal Earth (πηγή στα Γαλλικά) ή άλλους λεγόμενους “ισοδύναμους” χάρτες, οι οποίοι διατηρούν τις πραγματικές αναλογίες των επιφανειών.
Η Γαλλία προσχώρησε σε αυτήν τη διαδικασία, αλλά επέλεξε να υιοθετήσει την προβολή Eckert IV, που δημιουργήθηκε το 1906. Η προβολή αυτή είναι κοντά στην Equal Earth, που συνιστά ο ΟΗΕ, χωρίς όμως να είναι ταυτόσημη. Και οι δύο αποδίδουν πιο πιστά το μέγεθος των ηπείρων σε σχέση με την προβολή Μερκατόρ, διαφέρουν όμως ελαφρά στο σχήμα που δίνουν στις ηπείρους.
Όπως υπενθυμίζει ο ΟΗΕ, η χαρτογραφία Μερκατόρ δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Οι ψηφιακές πλατφόρμες, όπως το Google Maps, χρησιμοποιούν (πηγή στα Γαλλικά) επίσης σήμερα μια εκδοχή αυτής της προβολής.
Στα γαλλικά σχολεία, τα περισσότερα παγκόσμια χαρτογραφικά σχέδια εξακολουθούν να είναι σε προβολή Μερκατόρ. «Μπορεί κανείς να βρει προβολές Eckert ή Peters* σε ορισμένα εγχειρίδια, αλλά αυτό είναι πολύ σπάνιο», λέει στο Euronews ο Γρηγόρης, καθηγητής ιστορίας-γεωγραφίας σε λύκειο της Ρεν.
Μένει να φανεί αν οι χάρτες που χρησιμοποιούνται στο σχολείο θα ακολουθήσουν και αυτοί την κίνηση που ξεκίνησε το υπουργείο Εξωτερικών.
*Άλλη μια ισοδύναμη προβολή, η οποία επιτρέπει την καλύτερη αποτύπωση της πραγματικής επιφάνειας των ηπείρων – Euronews.