Και φέτος, εκατοντάδες μυθιστορήματα κυκλοφορούν στο τέλος του καλοκαιριού για τη «λογοτεχνική σεζόν»: πώς είναι αυτό το ραντεβού στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Sonia Devillers, Philippe Jaenada, Amélie Nothomb, Philippe Besson, Ananda Devi. Έχουν όλοι ένα κοινό στοιχείο: θα είναι παρόντες στο ραντεβού της λογοτεχνικής σεζόν του 2026. Μέχρι τον Οκτώβριο, περίπου 461 μυθιστορήματα, εκ των οποίων 344 γαλλικά, θα φτάσουν στα βιβλιοπωλεία. Ένας αριθμός ελαφρώς μειωμένος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, όταν είχαν κυκλοφορήσει 484 τίτλοι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για τους εκδότες και τους βιβλιοπώλες, αυτή η περίοδος είναι αδιαπραγμάτευτο ραντεβού, ιδίως σε μια εποχή όπου η ανάγνωση είναι ολοένα και λιγότερο παρούσα στην καθημερινότητά μας. "Το ποσοστό των Γάλλων που δηλώνουν αυθόρμητα ότι είναι αναγνώστες μειώνεται σε όλες τις κατηγορίες, ιδίως στους τακτικούς αναγνώστες (μείον 5 μονάδες σε σχέση με το 2023)", αναφέρει το 6ο βαρόμετρο του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (CNL), που δημοσιεύτηκε το 2025. "Τους τελευταίους 12 μήνες, το 63 % των Γάλλων δηλώνουν ότι διάβασαν τουλάχιστον πέντε βιβλία (μείον 6 μονάδες σε σχέση με το 2023) και το ποσοστό της καθημερινής ανάγνωσης υποχωρεί (μείον 4 μονάδες σε σχέση με το 2023), φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας", προσθέτει επίσης η μελέτη.
"Είναι κοινό μας καθήκον να επαναβεβαιώσουμε την κεντρική θέση της ανάγνωσης στη ζωή μας. Το διάβασμα είναι ένας ουσιώδης χρόνος, χρόνος για τον εαυτό μας, που πρέπει οπωσδήποτε να προστατεύσουμε", τονίζει η Régine Hatchondo, πρόεδρος του CNL.
Και η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη στους νέους: περνούν κατά μέσο όρο 3 ώρες και 1 λεπτό την ημέρα μπροστά σε οθόνες, αλλά μόλις 18 λεπτά διαβάζοντας βιβλία, σύμφωνα με την έρευνα "Les jeunes Français et la lecture", που δημοσιεύτηκε το 2026. "Η τακτική ανάγνωση μειώνεται και οι νέοι πολύ συχνά κάνουν κάτι άλλο ταυτόχρονα με το διάβασμα", εξηγεί επίσης η επικεφαλής του CNL.
Στο Βέλγιο και την Ελβετία, το βλέμμα στρέφεται προς τη Γαλλία
Παρότι έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στη Γαλλία, η λογοτεχνική έναρξη της σεζόν υπάρχει επίσης σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Ελβετία, το φαινόμενο δεν έχει την ίδια εμβέλεια. "Υπάρχει πολύ λιγότερος δημοσιογραφικός θόρυβος, υπάρχουν και λιγότερα [λογοτεχνικά] βραβεία αυτή την περίοδο", παρατηρεί ο Nicolas Julliard, δημοσιογράφος με ειδίκευση στη λογοτεχνία στο RTS, μιλώντας στο Euronews. "Δεν πρόκειται για το ίδιο φαινόμενο."
Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η Ελβετία εναρμονίζεται ολοένα και περισσότερο με τη γαλλική αγορά. "Όλο και περισσότερα εκδοτικά σπίτια προσαρμόζουν το πρόγραμμά τους σε αυτό το ημερολόγιο για να κυκλοφορήσουν τους σημαντικότερους τίτλους τους", συνεχίζει ο δημοσιογράφος. Ένας από τους λόγους: έτσι οι ελβετοί εκδότες κερδίζουν μεγαλύτερη προβολή στη Γαλλία. "Δεν είναι λίγοι οι τίτλοι που εξάγονται, που αρχίζουν μάλιστα να εμφανίζονται σε ορισμένα βραβεία." Συνοψίζοντας, η ελβετική λογοτεχνική σεζόν "γίνεται ολοένα και περισσότερο σταθερό ραντεβού για τα εκδοτικά σπίτια, ιδίως για τα νεότερα εκδοτικά σπίτια", καταλήγει ο Nicolas Julliard.
Στο Βέλγιο, πρόκειται για "μια μάλλον παράδοξη περίοδο", εκτιμά η Nausicaa Dewez, αρχισυντάκτρια του περιοδικού "Le Carnet et les Instants", μιλώντας στο Euronews. "Λόγω της έλξης που ασκεί η γαλλική λογοτεχνική σεζόν, τα μέσα ενημέρωσης και το κοινό δίνουν μεγάλη προσοχή στα βιβλία και τη λογοτεχνία και την ίδια στιγμή ο χώρος είναι κορεσμένος από τους τίτλους που εκδίδονται στη Γαλλία. [...] Τα βελγικά εκδοτικά σπίτια είναι παρόντα αυτή την περίοδο, αλλά γνωρίζουν επίσης ότι δεν μπορούν, εμπορικά, να ανταγωνιστούν δομές πολύ μεγαλύτερες και ισχυρότερες. Γι’ αυτό δεν ρίχνουν όλες τους τις δυνάμεις στη φθινοπωρινή σεζόν."
Nausicaa Dewez προσθέτει μια ακόμη διευκρίνιση: "Για τα περισσότερα λογοτεχνικά εκδοτικά σπίτια στο γαλλόφωνο Βέλγιο, η πρώτη κορύφωση της χρονιάς είναι η Έκθεση Βιβλίου των Βρυξελλών, που πραγματοποιείται τον Μάρτιο", κάτι που εξηγεί γιατί και η αρχή του έτους αποτελεί επίσης σημαντικό ραντεβού για τη βελγική λογοτεχνία.
Ένα φαινόμενο εξίσου σημαντικό στην Ευρώπη
Στην Ισπανία, η περίοδος αυτή ονομάζεται "temporada editorial de otoño" ("φθινοπωρινή εκδοτική σεζόν"). Αν και η χώρα "δεν φτάνει το επίπεδο δραστηριότητας της Γαλλίας, τα εκδοτικά σπίτια προετοιμάζουν κάθε χρόνο μεγάλους τίτλους για τις αρχές Σεπτεμβρίου", εξηγεί η δημοσιογράφος Pepa Blanes, στις σελίδες της Cadena SER (πηγή στα Γαλλικά). "Οι εκδηλώσεις αρχίζουν επίσης να καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος του μήνα."
Και στη Γερμανία, το τέλος του καλοκαιριού είναι συνώνυμο με λογοτεχνικές κυκλοφορίες, αλλά και εδώ με μικρότερη εμβέλεια απ’ ό,τι στη Γαλλία. Πέρα από τον Ρήνο, αυτή η περίοδος ονομάζεται Bücherherbst ("φθινόπωρο του βιβλίου") ή Literaturherbst ("λογοτεχνικό φθινόπωρο"). Ο Τύπος παρουσιάζει τότε τις μεγάλες νέες εκδόσεις και θεωρεί αυτή την περίοδο σημαντική για τα βιβλιοπωλεία. Ένα γεγονός που είναι "σχεδιασμένο από καιρό", εξηγεί η Tagesspiegel (πηγή στα Γαλλικά).
Κυρίως, αυτή η περίοδος νέων κυκλοφοριών προηγείται κατά μερικές εβδομάδες της Έκθεσης Βιβλίου της Φρανκφούρτης, που διοργανώνεται κάθε χρόνο τον Οκτώβριο και αποτελεί κομβικό ραντεβού για τον κλάδο. Με αυτή την ευκαιρία απονέμεται και το Deutscher Buchpreis, βραβείο που δημιουργήθηκε στα πρότυπα του γαλλικού Γκονκούρ, όπως σημειώνει η Deutsche Welle (πηγή στα Γαλλικά).
Στην Ιταλία, "το φθινόπωρο συγκεντρώνονται ορισμένες από τις σημαντικότερες εκδόσεις της χρονιάς, αν και τα τελευταία χρόνια αυτή η προσέγγιση της αγοράς έχει εξελιχθεί και οι εκδότες, για να αποφύγουν την υπερπληθώρα τίτλων το φθινόπωρο, άρχισαν να κατανέμουν καλύτερα την παραγωγή τους στον υπόλοιπο χρόνο", εξηγεί ο Paolo Ambrosinin, πρόεδρος της Associazione librai italiani, μιλώντας στο Euronews.
Η βρετανική λογοτεχνική έναρξη ίσως είναι αυτό που πλησιάζει περισσότερο σε ό,τι γνωρίζουμε από τη Γαλλία, έστω κι αν βασίζεται σε διαφορετικό ημερολόγιο. "Το “Super Thursday” είναι μια συναρπαστική ημέρα για τους βιβλιοπώλες, καθώς εκατοντάδες νέα βιβλία φτάνουν στα βιβλιοπωλεία την ίδια ημέρα", εξηγεί η Kate Skipper, διευθύντρια λειτουργιών στην αλυσίδα βιβλιοπωλείων Waterstones, στην εφημερίδα The Guardian (πηγή στα Γαλλικά).
Συνήθως πέφτει την πρώτη ή τη δεύτερη Πέμπτη του Οκτωβρίου. "Είναι πάντα μια εξαιρετικά φορτωμένη μέρα, αλλά υπάρχει πραγματικός ενθουσιασμός όταν ξεπακετάρουμε μονομιάς τόσους πολλούς μεγάλους τίτλους για τα Χριστούγεννα", συνεχίζει η Kate Skipper. Το 2024, περισσότερα από 1 900 βιβλία είχαν εκδοθεί με αφορμή αυτό το "Super Thursday", όπως σημείωνε ο The Guardian (πηγή στα Γαλλικά).
Ένας εξαιρετικά μεγάλος όγκος, ο οποίος ωστόσο μειώθηκε αισθητά την επόμενη χρονιά: οι κυκλοφορίες σχεδόν μειώθηκαν στο μισό, καθώς οι εκδότες υιοθέτησαν μια στρατηγική που συνοψίζεται στο σύνθημα "να εκδίδουμε λιγότερα, αλλά καλύτερα", όπως μετέδιδε τότε το The Bookseller (πηγή στα Γαλλικά).