Πολιτικός «σεισμός» από τη σαρωτική νίκη του AfD σε Σαξονία-Ανχαλτ με αντιδράσεις σε Ευρώπη αλλά και ΗΠΑ

Η κυριαρχική εμφάνιση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στις εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ προκάλεσε έντονες, διαμετρικά αντίθετες, αντιδράσεις σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο, αναδεικνύοντας το ολοένα βαθύτερο ρήγμα ανάμεσα στο κεντρώο κατεστημένο της Ευρώπης και την ενθαρρυμένη λαϊκιστική δεξιά.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η AfD συγκέντρωσε 43,8% των ψήφων, ποσοστό πάνω από διπλάσιο σε σχέση με την επίδοσή της πριν από πέντε χρόνια στην περιφέρεια των 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων δυτικά του Βερολίνου. Το αποτέλεσμα αυτό άφησε πολύ πίσω τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του καγκελαρίου Μερτς, που έλαβε 17,2% – χάνοντας περίπου τη μισή της δύναμη – και εξασφάλισε 15 έδρες. Οι Σοσιαλδημοκράτες της κεντροαριστεράς συγκέντρωσαν 9,3%, οι Πράσινοι 8,9% και η Αριστερά 8,6%, με τα τρία κόμματα να εξασφαλίζουν από οκτώ έδρες.

Οι δηλώσεις από CDU και AfD

Στο Βερολίνο, το αποτέλεσμα θεωρήθηκε άμεσο πλήγμα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος παρακολούθησε την καταμέτρηση από τα κεντρικά γραφεία του CDU χωρίς να απευθυνθεί στο κοινό. Η γενική γραμματέας Φραντσίσκα Χόπερμαν το χαρακτήρισε «πολύ δύσκολο αποτέλεσμα για εμάς», ενώ ο πρωθυπουργός του κρατιδίου Σβεν Σούλτσε περιορίστηκε σε χλιαρές συγχαρητήριες δηλώσεις προς την AfD.

Η σε ομοσπονδιακό επίπεδο συμπρόεδρος της AfD Άλις Βάιντελ δήλωσε: «Έχουμε λάβει μια πολύ σαφή εντολή να κυβερνήσουμε εδώ». «Κατεβήκαμε με ένα ξεκάθαρο πρόγραμμα υπεράσπισης των συμφερόντων της χώρας μας, όχι της Ουκρανίας ούτε οποιασδήποτε άλλης χώρας», είπε η Βάιντελ σε δημοσιογράφους.

«Αν λάβουμε την εντολή να κυβερνήσουμε σε ομοσπονδιακό επίπεδο και αναλάβουμε κυβερνητική ευθύνη, θα περικόψουμε κάθε περιττή δαπάνη. Θα ελέγξουμε τα σύνορά μας. Θα απελάσουμε όλους όσοι υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τη χώρα και όλους τους εγκληματίες. Θα κλείσουμε τα σύνορα. (...) Αναμένω επίσης πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές και περιμένω να έχει αντικατασταθεί ο σημερινός καγκελάριος πριν από τα Χριστούγεννα», είπε η Βαϊντελ.

Ο επικεφαλής υποψήφιος Ούλριχ Ζίγκμουντ εξαπέλυσε αιχμές κατά του Μερτς, λέγοντας: «Ένας πολύ καλός προεκλογικός αγκιτάτορας για εμάς σε αυτή την εκστρατεία ήταν ο Φρίντριχ Μερτς. Κάθε μέρα που αυτός ο άνθρωπος βρίσκεται στην καγκελαρία είναι μία παραπάνω».

Οι αντιδράσεις στην Ευρώπη

Στη Βαρσοβία, η αντίδραση ήταν ανοιχτά επικριτική. Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι «μόνο ηλίθιοι ή προδότες μπορούν να χαίρονται για τον θρίαμβο του AfD», συμπεριλαμβάνοντας σε αυτούς στελέχη των δύο βασικότερων παρατάξεων της πολωνικής αντιπολίτευσης και συγκεκριμένα της Συνομοσπονδίας (Konfederacja) και του μέχρι πρότινος κυβερνώντος κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS).

Σε άλλες χώρες της ηπείρου, η λαϊκιστική δεξιά της Ευρώπης είδε το αποτέλεσμα ως επιβεβαίωση. Ειδικά σε χώρες που γειτονεύουν με τη Γερμανία, καταγράφτηκαν αντιδράσεις αισθητά διαφορετικές από πλευράς ιδεολογικών συμμάχων της παράταξης.

Ο επικεφαλής του ακροδεξιού Κόμματος της Ελευθερίας της Αυστρίας (FPÖ) Χέρμπερτ Κικλ, έκανε λόγο για πολιτική αλλαγή στη Γερμανία. «Από σήμερα, ο δυνατός άνεμος της ελευθερίας του 1989 φυσάει για ακόμη για φορά στη Γερμανία», υποστήριξε, κάνοντας παραλληλισμό με την πτώση του τείχους του Βερολίνου.

Οι ψηφοφόροι γκρέμισαν το «αντιδημοκρατικό τείχος προστασίας» εναντίον του AfD, έκρινε ο επικεφαλής του μεγαλύτερου κόμματος της αυστριακής Βουλής, που πάντως παραμένει στην αντιπολίτευση. Πρόσθεσε πως αδημονεί να δει το AfD να αναδεικνύει «την Αλίς Βάιντελ καγκελάριο».

Στην Τσεχία, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Τόμιο Οκάμουρα «συνεχάρη» το AfD για την εκλογική νίκη μιλώντας στην κρατική τηλεόραση κι εξέφρασε την ελπίδα πως η παράταξη θα είναι μέρος της «νέας κυβέρνησης συνασπισμού στη Σαξονία-Άνχαλτ». Η παράταξη του κ. Οκάμουρα, το ακροδεξιό κόμμα της Ελευθερίας και της Άμεσης Δημοκρατίας, είναι μέρος της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις.

Ο ηγέτης του ισπανικού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και για την Ευρώπη», ενώ ο Πορτογάλος Αντρέ Βεντούρα χαιρέτισε τη «ιστορική» νίκη του AfD, συνδέοντάς την με τη δημόσια αγανάκτηση για τη μετανάστευση.

Ο Ιταλός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι δήλωσε ότι «μια άλλη Ευρώπη είναι εφικτή». Ωστόσο, ένα άλλο μέλος της ίδιας κυβέρνησης, ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, έκανε λόγο για κάκιστη είδηση.

«Με το εκλογικό αποτέλεσμα στην Σαξονία -'Ανχαλτ διαπιστώνουμε την επικράτηση μιας πολιτικής δύναμης η οποία βρίσκεται στους αντίποδες των φιλελεύθερων και δυτικών αξιών που εκφράζουν την Φόρτσα Ιτάλια, είναι μια κάκιστη είδηση η οποία ελπίζουμε να αποτελέσει μόνον μια εξαίρεση σε τοπικό επίπεδο», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, που τυγχάνε και πρόεδρος του κόμματος Φόρτσα Ιτάλια αλλά και πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

«Η επιλογή των ψηφοφόρων πρέπει να τυχαίνει πάντα σεβασμού, αλλά αυτό δεν μας εμποδίζει να εργαστούμε με στόχο να ενεργοποιήσουμε όλα τα αντίμετρα και τις πολιτικές πρωτοβουλίες που απαιτούνται, ώστε να αποφύγουμε την επέκταση στην Ευρώπη οποιασδήποτε λαϊκίστικης και φανατικής παρεκτροπής», πρόσθεσε ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας.

«Σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη» είδε και ο αρμόδιος γάλλος υπουργός Μπενζαμέν Αντάντ, κρίνοντας πως δεν πρέπει «να πάψουμε ποτέ να υπερασπιζόμαστε τις δημοκρατικές αξίες και το ευρωπαϊκό σχέδιο». «Πρέπει να ακούμε με ταπεινότητα την οργή, την ανησυχία, τους φόβους, και να δίνουμε απαντήσεις. Όμως ο εθνικισμός και η ξενοφοβία δεν είναι ποτέ λύση», τόνισε ο κ. Αντάντ. «Δεν είναι δυνατόν να ξεχάσουμε την ιστορία μας. Αυτό είναι το νόημα των επιλογών που έχουν κάνει η Γαλλία και η Γερμανία».

Οι αντίθετες αντιδράσεις υπογραμμίζουν πώς μια και μόνο περιφερειακή κάλπη στη Γερμανία έχει μετατραπεί σε έμμεσο πεδίο σύγκρουσης για ολόκληρη την Ευρώπη, με τους ηγέτες του mainstream να ανησυχούν και τα εθνικιστικά κινήματα να ενθαρρύνονται ενόψει μιας σειράς ακόμη εκλογών σε γερμανικά κρατίδια μέσα στον μήνα.

Ανάρτηση και από τον Τραμπ

Το εκλογικό αποτέλεσμα σε Σαξονία-Ανχαλτ απασχόλησε και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προχώρησε σε ανάρτηση μέσω Truth Social ενός γραφήματος που αποτυπώνει στατιστική προβολή για τη νίκη του ακροδεξιού AfD.

Πέρα αυτής της ανάρτησης ωστόσο δεν έκανε κάποιο άλλο σχόλιο. Υπενθυμίζεται ωστόσο ότι οι σχέσεις του AfD με το ρεπουμπλικανικό κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ είχαν απασχολήσει ιδιαίτερα την προεκλογική εκστρατεία ενόψει των εθνικών εκλογών του 2025 στη Γερμανία.

Μια εβδομάδα προτού διεξαχθούν οι εκλογές, ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε κάνει ομιλία που προκάλεσε σοκ στη Σύνοδο του Μονάχου για την Ασφάλεια, στην οποία ουσιαστικά απαίτησε τα κόμματα εξουσίας στη Γερμανία να εγκαταλείψουν το «τείχος προστασίας» έναντι του κόμματος της άκρας δεξιάς.