Αναζωπυρώνεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή – Προς τα 100 δολάρια το πετρέλαιο

Νέα επικίνδυνη τροπή παίρνει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καθώς ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν πλέον πλήγματα με άμεσο στόχο πετρελαιοφόρα, ενώ οι Χούθι ανοίγουν νέο μέτωπο εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, πλήττοντας ενεργειακές εγκαταστάσεις της μεγαλύτερης εξαγωγικής δύναμης πετρελαίου στον κόσμο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Οι αγορές αντιδρούν ήδη έντονα. Η τιμή του Brent πλησιάζει πλέον το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, καθώς ενισχύονται οι φόβοι ότι η στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να μετατραπεί σε παρατεταμένη διαταραχή της προσφοράς πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Στις πρώτες συναλλαγές της Τετάρτης, το Brent ενισχύθηκε κατά περίπου 1,6%, φθάνοντας τα 99,49 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε στα 94,63 δολάρια. Πρόκειται για την τέταρτη συνεχόμενη συνεδρίαση ανόδου.

Από τις αρχές Αυγούστου, η τιμή του Brent έχει αυξηθεί περίπου 25%, καθώς οι προσδοκίες για αποκλιμάκωση της εξάμηνης σύγκρουσης υποχωρούν.

Το πετρέλαιο βρίσκεται έτσι μία ανάσα από ένα επίπεδο που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες έμοιαζε να απομακρύνεται. Αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι το Brent αποτελεί αυτή τη στιγμή έναν από τους πιο άμεσους δείκτες του γεωπολιτικού κινδύνου, με το όριο των 100 δολαρίων να θεωρείται πλέον απολύτως εφικτό.

Η νέα κλιμάκωση ήρθε μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM) ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν πέντε ιρανικά δεξαμενόπλοια, ως απάντηση σε απόπειρες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να πλήξει αμερικανικό πολεμικό πλοίο με βαλλιστικούς πυραύλους.

Σύμφωνα με τη CENTCOM, το αμερικανικό πλοίο απέφυγε τις επιθέσεις και δεν υπήρξαν τραυματισμοί Αμερικανών στρατιωτικών. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι τα δεξαμενόπλοια αποτελούσαν μέρος δικτύου που χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση των Φρουρών της Επανάστασης και των συμμάχων της Τεχεράνης στην περιοχή. Τα πληρώματα, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, κλήθηκαν να εγκαταλείψουν τα πλοία πριν από τα πλήγματα.

Οι τελευταίες επιθέσεις ανεβάζουν σε οκτώ τον αριθμό των ιρανικών δεξαμενόπλοιων που έχουν πληγεί από τις ΗΠΑ από το Σάββατο, σύμφωνα με τους Financial Times.

Η Τεχεράνη απάντησε με νέα επίθεση εναντίον αμερικανικών στόχων. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν αμερικανική στρατιωτική βάση στην Ιορδανία. Σύμφωνα με τις ιορδανικές ένοπλες δυνάμεις, η αεράμυνα αναχαίτισε 18 από τους 20 βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν, ενώ οι υπόλοιποι δύο έπεσαν σε ακατοίκητες περιοχές χωρίς να προκαλέσουν θύματα.

Το Ιράν υποστηρίζει επίσης ότι έχει επιτεθεί σε αμερικανικά πλοία και σε πετρελαιοφόρα στον Κόλπο, εντείνοντας ακόμη περισσότερο τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

H μάχη για τα Στενά του Ορμούζ

Κρίσιμο σημείο παραμένει τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Η Τεχεράνη έχει προαναγγείλει τη δημιουργία μιας νέας «ζώνης αποκλεισμού» στην περιοχή, ενώ οι ΗΠΑ επιχειρούν αφενός να διατηρήσουν ανοικτή τη δίοδο για την εμπορική ναυσιπλοΐα και αφετέρου να περιορίσουν τις ιρανικές εξαγωγές μέσω του ναυτικού αποκλεισμού.

Οι ροές των δεξαμενόπλοιων μέσω Ορμούζ παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα κανονικά επίπεδα.

Η Σαουδική Αραβία έχει επιχειρήσει να διοχετεύσει μέρος των εξαγωγών της μέσω εναλλακτικών διαδρομών ώστε να περιορίσει την εξάρτησή της από το Ορμούζ. Όμως η νέα επέκταση των επιθέσεων προς το σαουδαραβικό έδαφος δημιουργεί έναν δεύτερο κίνδυνο: ακόμη και οι εναλλακτικές οδοί και εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «βαλβίδα ασφαλείας» για την παγκόσμια αγορά βρίσκονται πλέον υπό πίεση.

Νέο μέτωπο στη Σαουδική Αραβία

Την ίδια στιγμή, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι της Υεμένης εξαπέλυσαν εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον τεσσάρων πόλεων στη νότια Σαουδική Αραβία, χρησιμοποιώντας βαλλιστικούς πυραύλους και drones.

Οι επιθέσεις έπληξαν μεταξύ άλλων ενεργειακές εγκαταστάσεις στις περιοχές Άμπχα, Νατζράν και Τζιζάν, καθώς και αεροπορική βάση στο Χαμίς Μουσάιτ. Σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές, 73 άνθρωποι τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, ενώ σε ορισμένες ενεργειακές εγκαταστάσεις ξέσπασαν πυρκαγιές και η λειτουργία διακόπηκε προσωρινά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η περιοχή Τζιζάν, όπου βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, δυναμικότητας περίπου 400.000 βαρελιών ημερησίως.

Το Ριάντ χαρακτήρισε τις επιθέσεις «επικίνδυνη κλιμάκωση» και προειδοποίησε ότι θα απαντήσει. Οι Χούθι από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι οι επιθέσεις αποτελούν απάντηση σε σαουδαραβικά πλήγματα στην Υεμένη.

Η εξέλιξη απειλεί να αναζωπυρώσει πλήρως και τον πόλεμο στην Υεμένη. Οι μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις είχαν περιοριστεί σημαντικά μετά την εκεχειρία του 2022, όμως η αντιπαράθεση έχει επανέλθει με ιδιαίτερη ένταση, ενώ οι Χούθι έχουν ήδη απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα.

Δύο κρίσιμα περάσματα υπό πίεση

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια επειδή η κρίση αγγίζει πλέον ταυτόχρονα δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα της περιοχής: το Στενό του Ορμούζ, στην είσοδο του Περσικού Κόλπου, και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.

Μία σοβαρή και παρατεταμένη διαταραχή και στις δύο διαδρομές θα περιόριζε σημαντικά τις επιλογές των παραγωγών του Κόλπου για τη μεταφορά πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον όχι μόνο την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων ΗΠΑ-Ιράν, αλλά και το κατά πόσο οι συγκρούσεις θα επεκταθούν περαιτέρω στη Σαουδική Αραβία και στις θαλάσσιες οδούς γύρω από την Αραβική Χερσόνησο.

Ο κίνδυνος ενός νέου πληθωριστικού σοκ

Η άνοδος του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται από την ενεργειακή αγορά στις υπόλοιπες αγορές.

Οι τιμές του ντίζελ, καυσίμου κρίσιμου για τις μεταφορές, τη ναυτιλία, τη γεωργία και τη βιομηχανία, είχαν φτάσει ήδη την προηγούμενη εβδομάδα σε επίπεδα ρεκόρ και βρίσκονταν περίπου 90% υψηλότερα από ό,τι πριν από την έναρξη του πολέμου.

Η προοπτική του Brent στα 100 δολάρια ή ακόμη υψηλότερα ενισχύει τώρα τους φόβους για ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, την ώρα που οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες προσπαθούν ακόμη να επαναφέρουν τον πληθωρισμό υπό έλεγχο.

Η ανησυχία αποτυπώνεται ήδη στις χρηματιστηριακές αγορές και στις αποδόσεις των ομολόγων. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους αυξάνει τις πιθανότητες οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις επιτοκίων.

Για την Ευρώπη, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγόμενη ενέργεια, μία παρατεταμένη άνοδος του πετρελαίου θα μπορούσε να μεταφραστεί σε υψηλότερο κόστος μεταφορών και παραγωγής και τελικά σε νέες πιέσεις στις τιμές καταναλωτή