Πρώην αξιωματούχοι του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων υποστηρίζουν ότι εντόπισαν στοιχεία πως η κυβέρνηση του Σουδάν ενδέχεται να έκανε χρήση χημικών όπλων κατά τη διάρκεια του εμφυλίου
Οξεία αναπνευστική δυσχέρεια, ασυνήθιστες οσμές, εκρήξεις από τις οποίες αναδύεται έντονα χρωματισμένος καπνός, μακροχρόνια προβλήματα υγείας και υποβάθμιση του περιβάλλοντος συγκαταλέγονται μεταξύ των ενδείξεων, τα οποία μια ομάδα ειδικών έχει αναγνωρίσει ως αξιόπιστα στοιχεία, που στηρίζουν τις μαρτυρίες για χρήση χημικών όπλων, οι οποίες συνδέονται με στρατιωτικές δραστηριότητες στο Σουδάν την περίοδο από το 2024 έως το 2025.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα ευρήματα περιγράφονται σε έρευνα 32 σελίδων, την οποία έχει στη διάθεσή του το Euronews, για τη χρήση χημικών όπλων σε κατοικημένες περιοχές του Σουδάν, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου που ξέσπασε το 2023.
Την έρευνα διενέργησαν πρώην ανώτερα στελέχη του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW), δύο από τα οποία υπηρετούσαν στον οργανισμό όταν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης το 2013 για την εφαρμογή της παγκόσμιας απαγόρευσης των χημικών όπλων.
Οι δύο πρώην ανώτεροι αξιωματούχοι του OPCW που ηγήθηκαν της ομάδας μίλησαν στο Euronews, αλλά ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμοι λόγω της ευαίσθητης φύσης του περιεχομένου.
«Εφόσον τουλάχιστον ένα συμβαλλόμενο κράτος έχει επιβάλει κυρώσεις σε άτομα σε σχέση με την καταγγελλόμενη χρήση χημικών όπλων, υπάρχουν νέες και αυξανόμενες καταγγελίες για κρυφό πρόγραμμα και υπάρχουν ισχυρές μαρτυρίες που υποδεικνύουν ότι σημειώθηκε περιστατικό τον Σεπτέμβριο του 2024 που ενδέχεται να αφορούσε χλώριο, ο OPCW και τα συμβαλλόμενα κράτη του οφείλουν να ξεκινήσουν έρευνα», δήλωσαν οι δύο πρώην ανώτεροι αξιωματούχοι στο Euronews.
Η έκθεση παραθέτει τις μαρτυρίες οκτώ Σουδανών, οι οποίες συνοδεύονται από βίντεο, φωτογραφίες και άλλο ψηφιακό υλικό που έδωσαν τα φερόμενα θύματα, και υποδεικνύουν ότι ενδέχεται να έχουν χρησιμοποιηθεί χημικά όπλα στη σύγκρουση.
Το Euronews εξέτασε τις φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στην έκθεση, αλλά δεν μπόρεσε να μιλήσει με τους αυτόπτες μάρτυρες ούτε να ελέγξει το βιντεοσκοπημένο υλικό ή άλλα ψηφιακά στοιχεία.
Δεν είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζονται στοιχεία που δείχνουν πιθανή χρήση χημικών όπλων στο Σουδάν. Οι New York Times και Washington Post δημοσίευσαν έρευνες στις αρχές Σεπτεμβρίου, βασισμένες σε στοιχεία που προσκόμισαν υπηρεσίες πληροφοριών της Μέσης Ανατολής, μεταξύ των οποίων φωτογραφίες αποθεμάτων χημικών ουσιών και αλληλογραφία μεταξύ Σουδανών αξιωματούχων. Ήταν η καταγγελλόμενη χρήση χημικών όπλων που οδήγησε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να επιβάλει κυρώσεις στο Σουδάν τον Απρίλιο του 2025.
Η έρευνα που εξέτασε το Euronews προσθέτει τόσο την ανθρώπινη διάσταση όσο και την ουσιαστική τεκμηρίωση στις σοβαρές αυτές καταγγελίες και αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω ενδιαφέρον.
Η κυβέρνηση του Σουδάν έχει αρνηθεί επανειλημμένα οποιαδήποτε παραβίαση.
Η έκθεση
Σύμφωνα με την έκθεση, η ομάδα των ειδικών πήρε συνεντεύξεις από οκτώ μάρτυρες στην πρωτεύουσα της Κένυας, στο Ναϊρόμπι. Μαζί εντόπισαν «έναν αριθμό αξιόπιστων περιστατικών ανεξήγητης ασθένειας μετά από στρατιωτική δραστηριότητα».
Όπως αναφέρει η έκθεση, η ομάδα αποτελούνταν από «άτομα που ανέφεραν άμεση έκθεση σε καταγγελλόμενα περιστατικά, πρόσωπα που συμμετείχαν σε δραστηριότητες αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, έναν επαγγελματία υγείας που περιέθαλψε τους ασθενείς και άτομα ικανά να προσκομίσουν υποστηρικτικό έγγραφο και ψηφιακό υλικό σχετικό με την έρευνα».
Τα ισχυρότερα στοιχεία προσκομίστηκαν από δύο μάρτυρες, που εξετάστηκαν χωριστά και ήταν και οι δύο παρόντες σε ένα περιστατικό στο διυλιστήριο πετρελαίου Αλ-Τζιλί κοντά στο Χαρτούμ τον Σεπτέμβριο του 2024.
Την περίοδο εκείνη, η περιοχή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (Rapid Support Forces), της κύριας οργάνωσης που μάχεται κατά του κυβερνητικού σουδανικού στρατού και έχει υποστεί κυρώσεις από την ΕΕ και τις ΗΠΑ για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Και οι δύο μάρτυρες περιέγραψαν ένα στρατιωτικό αεροσκάφος που πετούσε πάνω από την περιοχή αμέσως πριν από το περιστατικό», αναφέρει η έκθεση, απαριθμώντας «αντικείμενα σε σχήμα βαρελιού που συνδέονταν με την πτήση, προσβολές που δεν θύμιζαν συμβατικούς βομβαρδισμούς, ασυνήθιστες εκπομπές στον αέρα, άγνωστες οσμές, οξέα αναπνευστικά συμπτώματα που επηρέασαν περίπου είκοσι εργαζόμενους, περίθαλψη που παρασχέθηκε στο ιατρείο του διυλιστηρίου και επακόλουθη μεταβολή της βλάστησης κοντά στην περιοχή πρόσκρουσης».
Διευκρινίζεται ότι τα οξέα αναπνευστικά και οφθαλμικά συμπτώματα που περιέγραψαν οι δύο μάρτυρες είναι συμβατά με έκθεση σε ερεθιστική ή επικίνδυνη χημική ουσία στον αέρα. Ωστόσο, η ομάδα των ειδικών δεν ήταν σε θέση να ταυτοποιήσει την ουσία.
Οι υπόλοιπες μαρτυρίες περιγράφουν άλλα περιστατικά σε διαφορετικά σημεία, με επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
«Πολλοί μάρτυρες περιέγραψαν αεροπορικές επιθέσεις, ακολουθούμενες από ταχεία εμφάνιση αναπνευστικών συμπτωμάτων σε όσους βρίσκονταν στον άμεσο περίγυρο», αναφέρει η έκθεση, εξηγώντας ότι τα κοινά συμπτώματα που περιέγραψαν περιλάμβαναν «βήχα, δυσκολία στην αναπνοή, ερεθισμό στα μάτια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, γαστρεντερικές ή δερματολογικές επιπτώσεις».
Παρόμοια με τους μάρτυρες στο διυλιστήριο, περιέγραψαν επίσης «ασυνήθιστες οσμές, εκπομπές στον αέρα με έντονο χρωματισμό και τη φαινομενική απουσία εκρήξεων που συνήθως συνοδεύουν τις συμβατικές αεροπορικές επιδρομές».
Η ομάδα των ειδικών δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει με βεβαιότητα ότι τα περιστατικά προκλήθηκαν από χρήση χημικών όπλων, λόγω κενών που εξακολουθούν να υπάρχουν στα ευρήματα.
Ωστόσο, εντόπισαν αξιόπιστα και συνεπή στοιχεία που υποδηλώνουν ότι αυτό μπορεί να ισχύει και κάλεσαν τον OPCW να εξετάσει αυτά τα στοιχεία και να προχωρήσει σε περαιτέρω έρευνα, στηριζόμενος στα προκαταρκτικά τους ευρήματα.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ από τον Απρίλιο του 2026, περίπου 14 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Σουδάν το 2023.
Η σύγκρουση έχει επίσης προκαλέσει αυτό που ευρέως περιγράφεται ως μία από τις χειρότερες κρίσεις λιμού παγκοσμίως, με σχεδόν 19,5 εκατομμύρια ανθρώπους να αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια.
Το Euronews ζήτησε σχόλιο από την κυβέρνηση του Σουδάν, αλλά δεν έλαβε απάντηση πριν από τη δημοσίευση.