Κύπρος, Αίγυπτος και Ελλάδα στηρίζουν σχέδιο: από το 2028 το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Κρόνος φτάνει στις ευρωπαϊκές αγορές μέσω Αιγύπτου και Ελλάδας, όπως επιβεβαιώθηκε στη τριμερή σύνοδο στο Ελ Αλαμέιν
Η Αίγυπτος, η Ελλάδα και η Κύπρος εξέφρασαν τη στήριξή τους στα σχέδια για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω αιγυπτιακών εγκαταστάσεων εξαγωγής, με την Ελλάδα να προσφέρει μια πιθανή διαδρομή προς τη νοτιοανατολική και την κεντρική Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα σχέδια αυτά έρχονται σε μια περίοδο που οι διαταραχές στις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τον Κόλπο, λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου με το Ιράν και του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, εξακολουθούν να πιέζουν τους Ευρωπαίους να βρουν εναλλακτικές.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης συναντήθηκαν την Τρίτη στο Ελ Αλαμέιν, στη μεσογειακή ακτή της Αιγύπτου.
Σε κοινή διακήρυξη, ζήτησαν να ολοκληρωθούν το συντομότερο δυνατόν τα έργα σύνδεσης των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Κύπρου με τις αιγυπτιακές υποδομές.
Το κοίτασμα Cronos, η πρώτη εξόρρυξη φυσικού αερίου της Κύπρου, αναμένεται να ξεκινήσει την παραγωγή φυσικού αερίου το 2028, σύμφωνα με την Eni.
Νέο συμβόλαιο για το κυπριακό έργο φυσικού αερίου
Την ίδια ημέρα με τη σύνοδο κορυφής, η εταιρεία μηχανικών McDermott ανακοίνωσε ότι η κυπριακή θυγατρική της Eni της ανέθεσε σύμβαση αξίας μεταξύ 500 εκατ. δολαρίων (429,6 εκατ. ευρώ) και 750 εκατ. δολαρίων (644,4 εκατ. ευρώ) για εργασίες στο κοίτασμα Cronos.
Η McDermott ανέφερε ότι θα παρέχει υπηρεσίες μελέτης και εγκατάστασης και θα συμβάλει στη διαχείριση της υπεράκτιας ανάπτυξης.
Η σύμβαση έρχεται μετά την έγκριση του έργου στις 28 Ιουλίου από τις Eni και TotalEnergies. Οι ιταλική και γαλλική εταιρεία κατέχουν από 50%.
Το κοίτασμα Cronos θα αναπτυχθεί μέσω τεσσάρων υπεράκτιων γεωτρήσεων, με το αέριο να μεταφέρεται στην Αίγυπτο μέσω υποθαλάσσιου αγωγού. Θα αξιοποιηθούν υφιστάμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας που συνδέονται με το αιγυπτιακό κοίτασμα Zohr, πριν το αέριο σταλεί στη Δαμιέτη, όπου θα υγροποιείται και θα εξάγεται δια θαλάσσης.
Ο ιταλικός ενεργειακός όμιλος ανέφερε τον Ιούλιο ότι η χρήση των υφιστάμενων αιγυπτιακών εγκαταστάσεων θα μειώσει το κόστος και θα επιταχύνει την ανάπτυξη. Πρόσθεσε επίσης ότι το έργο θα συμβάλει στην επαναφορά των τακτικών εξαγωγών LNG από την Αίγυπτο.
Στο προβλεπόμενο επίπεδο παραγωγής του, το Cronos αναμένεται να προμηθεύει ποσότητες αντίστοιχες περίπου με 2,8 εκατ. τόνους LNG ετησίως. Το κοίτασμα περιέχει πάνω από 3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια πρόσθετου φυσικού αερίου, σύμφωνα με την Eni. Καθεμία από τις δύο εταιρείες θα διαθέτει στην αγορά το ήμισυ της παραγωγής.
«Αυτή η νέα διαδρομή φυσικού αερίου στη Μεσόγειο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, διαφοροποιώντας τις πηγές προμήθειας LNG», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies Πάτρικ Πουγιανέ, όταν εγκρίθηκε το έργο.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε μια διαδρομή μέσω των τερματικών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, όπου το LNG θα επαναεριοποιείται και θα διοχετεύεται στη νοτιοανατολική και την κεντρική Ευρώπη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Όπως είπε, το αέριο «θα μπορούσε, θεωρητικά», να εισέλθει στην Ευρώπη μέσω των ελληνικών υποδομών.
Έτσι, η Ελλάδα θα αποτελούσε μία από τις πιθανές πύλες και όχι υποχρεωτικό σταθμό. Η Eni ανέφερε ότι θα διαθέτει το αέριο κυρίως στην Ευρώπη και σε άλλες διεθνείς αγορές, και όχι αποκλειστικά στην Ελλάδα.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένας ενιαίος αγωγός. Διασυνδέει υφιστάμενα δίκτυα φυσικού αερίου που εκτείνονται βόρεια από την Ελλάδα μέσω χωρών όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία, επιτρέποντας στο LNG που φτάνει στα ελληνικά τερματικά να διοχετεύεται σε αγορές βαθύτερα στην Ευρώπη.
Η προτεινόμενη διαδρομή θα διατηρεί τις μεταφορές από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα εντός της Μεσογείου, αποφεύγοντας το Στενό του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα. Θα μεταφέρει νεοπαραχθέν κυπριακό αέριο, αντί να εκτρέπει υφιστάμενα φορτία από τον Κόλπο.
Στις προοπτικές του Ιουλίου, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτίμησε συνολικές απώλειες προσφοράς LNG ύψους 140 δισ. κυβικών μέτρων για την περίοδο 2026-2030, με τη μεγαλύτερη επίπτωση στην αύξηση της προσφοράς να αναμένεται το 2026 και το 2027.
Η Ευρώπη προετοιμάζεται επίσης να τερματίσει τις εναπομένουσες εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Οι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν πλήρη απαγόρευση του ρωσικού LNG από τις αρχές του 2027 και του ρωσικού αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του ίδιου έτους, με την Ευρώπη να αναζητά εναλλακτικούς προμηθευτές.
Ευρύτερες ενεργειακές σχέσεις και περιφερειακές εντάσεις
Η συνεργασία δεν περιορίζεται στο φυσικό αέριο. Ο Αλ Σίσι και ο Μητσοτάκης συζήτησαν, σύμφωνα με την αιγυπτιακή προεδρία, σχέδια διασύνδεσης των ηλεκτρικών συστημάτων των χωρών τους κατά τις διμερείς συνομιλίες της Τρίτης.
Το προτεινόμενο υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GREGY θα μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα, με προβλεπόμενη ισχύ 3.000 μεγαβάτ.
Ο φορέας ανάπτυξης Elica Interconnector ανέφερε ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να τροφοδοτεί τη βιομηχανία της Ελλάδας και να εξάγεται σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Και οι τρεις ηγέτες ανανέωσαν τη στήριξή τους στο έργο στην κοινή διακήρυξη της συνόδου.
Η τριμερής συνεργασία χρονολογείται από την πρώτη σύνοδο στο Κάιρο, τον Νοέμβριο του 2014. Η τελευταία διακήρυξη αναφέρεται επίσης στις θαλάσσιες ζώνες, σημειώνοντας ότι οι συμφωνίες πρέπει να συμμορφώνονται με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν το 2020 συμφωνία που καλύπτει τμήμα της μεταξύ τους θαλάσσιας οριοθέτησης. Η Τουρκία την απέρριψε τότε, υποστηρίζοντας ότι η υπό συζήτηση περιοχή επικαλύπτεται με την υφαλοκρηπίδα που διεκδικεί η Άγκυρα.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε την Τρίτη ότι η συνεργασία μεταξύ Αιγύπτου, Ελλάδας και Κύπρου «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας».
Κοινή διακήρυξη
Σαφές μήνυμα για την τήρηση του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας στέλνουν Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος, με την Κοινή Διακήρυξη της Τριμερούς Συνόδου Κορυφής στο Ελ Αλαμέιν. Οι τρεις χώρες υπογραμμίζουν ότι οι συμφωνίες ή τα μνημόνια για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να συνάπτονται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και την UNCLOS, ενώ επαναβεβαιώνουν τη σημασία του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών και της αποχής από την απειλή ή τη χρήση βίας.
Παράλληλα, η Διακήρυξη περιλαμβάνει αναφορές στο Κυπριακό, στη Γάζα, στον Λίβανο και τη Λιβύη, καθώς και στην ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, με ιδιαίτερη αναφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση GREGY και στην αξιοποίηση των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου μέσω των αιγυπτιακών υποδομών.