Συνομιλίες ΗΑΕ–Ιράν: μετά την αναστολή εμπορικών και χρηματοοικονομικών σχέσεων και τη θέση ότι η εμπιστοσύνη είναι δύσκολη μετά τις επιθέσεις στον Κόλπο.
Ο διάδοχος του θρόνου του Αμπού Ντάμπι, σεΐχης Χάλεντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζάιντ αλ Ναχιάν, συναντήθηκε την Κυριακή με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιαν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των BRICS στην Ινδία, λίγες εβδομάδες αφότου τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αναστολή των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με την Τεχεράνη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι συνομιλίες συνιστούν την υψηλότερου επιπέδου συνάντηση μεταξύ των δύο χωρών από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, καθώς τα ΗΑΕ έχουν καταστήσει σαφές, μέσω του διπλωματικού συμβούλου του προέδρου Ανουάρ Γκαργκάς, ότι «η εμπιστοσύνη είναι το βουνό που θα χρειαστεί να ανέβουμε», ότι «η γεωγραφία δεν μας αφήνει άλλη επιλογή από την εμπλοκή», αλλά και ότι οι σχέσεις αυτές θα πρέπει να αξιολογηθούν με βάση τις πράξεις και όχι τα λόγια, προκειμένου να αποκατασταθεί η κλονισμένη εμπιστοσύνη.
Το Γραφείο Τύπου του Αμπού Ντάμπι ανέφερε ότι οι δύο ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της στήριξης των προσπαθειών για αποκλιμάκωση της έντασης και ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
Στις 19 Αυγούστου, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ ανακοίνωσε ότι έχει αναστείλει όλες τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, επικαλούμενο την κλιμάκωση στην περιοχή.
Η ίδια ανακοίνωση επαναβεβαίωσε τη δέσμευση των ΗΑΕ στον διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία. Η αναφορά στη συνάντηση που δημοσιοποιήθηκε το Σάββατο δεν ανακοίνωσε καμία αλλαγή στους εμπορικούς περιορισμούς ούτε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία ανάμεσα στις δύο χώρες.
Ο πρώην επικεφαλής του τμήματος ερευνών της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, Ντάνι Σιτρινόβιτς, εξήγησε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι «παρά το κακό κλίμα ανάμεσα στο Αμπού Ντάμπι και την Τεχεράνη, η αναδυόμενη προσέγγιση του Κόλπου, και ιδίως των ΗΑΕ, γίνεται όλο και πιο σαφής: διαχείριση του ιρανικού κινδύνου αντί να ωθείται η Τεχεράνη στη γωνία».
«Αυτό δεν σημαίνει εμπιστοσύνη. Η αποκατάσταση ακόμη και ενός βασικού επιπέδου αμοιβαίας εμπιστοσύνης θα χρειαστεί χρόνια. Αλλά από την οπτική του Αμπού Ντάμπι, η διατήρηση διαύλων με την Τεχεράνη συνιστά από μόνη της μια μορφή στρατηγικής αντιστάθμισης. Τα ΗΑΕ έχουν ελάχιστο ενδιαφέρον να βρεθούν στην πρώτη γραμμή ενός ακόμη περιφερειακού πολέμου», πρόσθεσε ο Ισραηλινός αναλυτής ασφαλείας.
Έκκληση για προστασία του εμπορίου και της ενέργειας
Και οι δύο χώρες είναι μέλη των BRICS, της ομάδας αναδυόμενων οικονομιών στην οποία συμμετέχουν η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Νότια Αφρική.
Στήριξαν τη Διακήρυξη του Νέου Δελχί της συνόδου κορυφής, που εγκρίθηκε το Σάββατο, η οποία εξέφρασε ανησυχία για την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ζήτησε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση».
Η διακήρυξη κάλεσε σε προστασία των αμάχων και των πολιτικών υποδομών, σε σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και σε βιώσιμη διευθέτηση μέσω της διπλωματίας. Οι ηγέτες ζήτησαν επίσης συνεργασία ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του διεθνούς εμπορίου, των εφοδιαστικών αλυσίδων και της ενέργειας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ κάλεσε τους BRICS να συμβάλουν στην ειρήνη στην περιοχή, δηλώνοντας ότι η Κίνα θα συνεργαστεί με τα υπόλοιπα μέλη προς αυτόν τον στόχο.
Η διακήρυξη επέκρινε επίσης τους μονομερείς δασμούς και τις κυρώσεις και τάχθηκε υπέρ της περαιτέρω εργασίας για διεθνείς πληρωμές και συναλλαγές στο εμπόριο με χρήση των εθνικών νομισμάτων των μελών.
Μιλώντας την Κυριακή στη συνεδρίαση προσέγγισης BRICS Plus, που φέρνει κοντά τα μέλη με άλλες προσκεκλημένες χώρες, ο Πεζεσκιαν είπε ότι οι επιθέσεις σε οικονομικές και ενεργειακές υποδομές μιας χώρας έχουν συνέπειες πέρα από τα σύνορά της.
Τόνισε ότι οι μονομερείς κυρώσεις επηρεάζουν την επισιτιστική ασφάλεια και την ευημερία των ανθρώπων και ζήτησε μεγαλύτερη χρήση των εθνικών νομισμάτων και ενισχυμένο ρόλο για τη Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης, τον χρηματοπιστωτικό οργανισμό που ίδρυσαν οι χώρες των BRICS.
Συνομιλίες για το Oρμούζ προγραμματίζονται στο Ομάν
Σε άλλο σημείο, ο Πεζεσκιαν ανέφερε ότι οι Άραβες υπουργοί Εξωτερικών επρόκειτο να συναντηθούν τη Δευτέρα στη Μασκάτ για να υπογράψουν συμφωνία δημιουργίας κοινής ναυτιλιακής οδού Ιράν–Ομάν μέσω του Στενού του Ορμούζ, αγνοώντας την κοινή θέση των χωρών του Κόλπου ότι το στενό πρέπει να παραμένει ανοικτό στην ελεύθερη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, Ανουάρ Γκαργκάς, είχε υπογραμμίσει πριν από λίγες ημέρες την αμετακίνητη θέση της χώρας ότι δεν θα αποδεχθεί τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ από ένα μόνο κράτος και ότι είναι απαράδεκτο να απειλούνται και να δέχονται επιθέσεις τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου όταν επιχειρούν να διασχίσουν αυτόν τον κρίσιμο θαλάσσιο δίαυλο.
«Οι ενεργειακές μας εξαγωγές δεν θα κρατηθούν όμηρες, ούτε το εμπόριο και η οικονομική μας δραστηριότητα», δήλωσε ο Γκαργκάς.
Σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε το Σάββατο, ο Πεζεσκιαν ανέφερε ότι στη συνέχεια θα ενημερωθεί για τη συμφωνία ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός.
Το Ιράν είχε ήδη ανακοινώσει στις 5 Αυγούστου ότι έχει συμφωνήσει με το Ομάν για τη θέση μιας προτεινόμενης ναυτιλιακής οδού.
Τότε, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι η ρύθμιση αυτή από μόνη της δεν μπορούσε να εγγυηθεί ασφαλή ναυσιπλοΐα όσο συνεχίζονταν ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ και άλλες ενέργειες κατά του Ιράν.
Ο Πεζεσκιαν είπε επίσης στη συνέντευξη του Σαββάτου ότι το Ιράν θα επανανοίξει το στενό όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες τερματίσουν τον αποκλεισμό και τις επιθέσεις τους. Οι δηλώσεις του δεν προσδιόρισαν ημερομηνία για την επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαύλου.
Την Κυριακή, ο κυβερνήτης της Κεσμ, Αμίρ Τεϊμουρί, ανέφερε ότι ένα άτομο έχασε τη ζωή του αφού ένα εμπορικό πλοίο επλήγη κοντά στα νησιά Χενγκάμ και Κεσμ του Ιράν. Δεν προσδιόρισε την πηγή του πλήγματος.