Από τα συνθετικά ναρκωτικά έως τα κρυμμένα φορτία, τα εκπαιδευμένα σκυλιά εντοπίζουν όσα ξεφεύγουν από τα σκάνερ. Σε φόρουμ του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων στην Τασκένδη, ειδικοί έδειξαν πως οι μονάδες σκύλων και η νέα τεχνολογία συνεργάζονται όλο και στενότερα.
Ο σκύλος είναι κατά γενική ομολογία ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου. Αποδεικνύεται ότι είναι και αναντικατάστατος από την τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογική εξέλιξη , όπως επισημαίνουν οι ιθύνοντες ασφαλείας των τελωνείων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η όσφρηση ενός εκπαιδευμένου σκύλου, παραμένει στην κορυφή.
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα συστήματα σάρωσης αλλάζουν τον τρόπο ελέγχου των συνόρων, οι τελωνειακές υπηρεσίες εξακολουθούν να βασίζονται σε ένα από τα παλαιότερα μέσα ανίχνευσης που διαθέτουν: τα εκπαιδευμένα σκυλιά.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αναλύει εικόνες και δεδομένα, να εντοπίζει μοτίβα και να βοηθά τους τελωνειακούς υπαλλήλους να αποφασίζουν ποιες αποστολές ή εμπορευματοκιβώτια χρειάζονται πιο ενδελεχή έλεγχο.
Όμως τελωνειακοί, συνοδοί σκύλων και άλλοι ειδικοί από περισσότερες από 50 χώρες, που συγκεντρώθηκαν στο 7ο Global Canine Forum του World Customs Organisation στην Τασκένδη, υποστήριξαν ότι αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη για σκύλους εκπαιδευμένους στην ανίχνευση οσμών.
Κάθε άλλο.
Ο Antonio Lo Parco, επικεφαλής του Regional Office for Capacity Building for Europe του WCO, δήλωσε στο Euronews ότι τα σκυλιά διαθέτουν ικανότητες ανίχνευσης «που η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να υποκαταστήσει».
Η πληροφορία που προκύπτει από την ανίχνευση μέσω σκύλων μπορεί επίσης να τροφοδοτεί τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, πρόσθεσε, βοηθώντας τις τελωνειακές αρχές να εντοπίζουν μοτίβα και αναδυόμενες τάσεις.
Ο Oliver Stolper, περιφερειακός εκπρόσωπος του UN Office on Drugs and Crime για την Κεντρική Ασία, βλέπει επίσης τα δύο εργαλεία ως αλληλοσυμπληρούμενα.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τις τελωνειακές υπηρεσίες να εντοπίζουν εμπορευματοκιβώτια που χρειάζονται πρόσθετο έλεγχο και να αναλύουν εικόνες για ενδείξεις παράνομου φορτίου.
«Ένα σκυλί όμως δεν μπορεί να αντικατασταθεί», δήλωσε ο Stolper στο Euronews. «Οι τελωνειακοί οργανισμοί εξακολουθούν να βασίζονται σε αυτά και για καλούς λόγους, όπως βλέπουμε στην καθημερινή δουλειά».
Οι ειδικοί εξήγησαν ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στον περιορισμό του πεδίου έρευνας, ενώ ένα εκπαιδευμένο σκυλί προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο ανίχνευσης.
Ο ρόλος των σκύλων ανίχνευσης εξελίσσεται επίσης, καθώς αλλάζουν οι παράνομες αγορές ναρκωτικών.
Ο Jonibek Yusupov, αξιωματικός της Agency for the Control of Narcotic Drugs and Firearms του Ουζμπεκιστάν, ανέφερε ότι οι αρχές έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση των συνθετικών ναρκωτικών μετά την πανδημία.
Οι μονάδες σκύλων εκπαιδεύουν πλέον ζώα ειδικά ώστε να αναγνωρίζουν τις οσμές που συνδέονται με συνθετικές ναρκωτικές ουσίες.
«Αν βασιστούμε αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη ή την τεχνολογία, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αναλύουμε εικόνες», δήλωσε ο Yusupov στο Euronews. «Αλλά οι ναρκωτικές ουσίες έχουν μυρωδιά».
Πώς εκπαιδεύεται ένα σκυλί υπηρεσίας
Το Εθνικό Κέντρο Σκύλων του Ουζμπεκιστάν εκπαιδεύει εδώ και τρεις δεκαετίες σκύλους και συνοδούς.
Ιδρύθηκε το 1996 και εκπαιδεύει ομάδες σκύλων για τα τελωνεία και άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Το 2008 απέκτησε καθεστώς WCO Regional Canine Centre.
Τα σκυλιά του κέντρου εκπαιδεύονται για καθήκοντα όπως η ανίχνευση ναρκωτικών, ψυχοτρόπων ουσιών, όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών, καθώς και για επιχειρήσεις έρευνας, διάσωσης και ιχνηλάτησης.
Ωστόσο, δεν είναι κάθε κουτάβι κατάλληλο.
Γύρω στους τέσσερις μήνες, τα σκυλιά που εκτρέφονται στο κέντρο αρχίζουν να δουλεύουν με εκπαιδευτές και αξιολογούνται ως προς χαρακτηριστικά όπως η αντίδρασή τους στον θόρυβο, σε άγνωστα περιβάλλοντα και στα ύψη.
«Δεν μπορεί κάθε σκυλί να γίνει σκυλί υπηρεσίας», δήλωσε στο Euronews ο αρχιεκπαιδευτής, λοχαγός Ahmadjon Goyibov.
Το κέντρο συνεργάζεται κυρίως με Γερμανικούς και Βελγικούς Ποιμενικούς, Russian Spaniels και Λαμπραντόρ.
Τα σκυλιά που περνούν τη διαδικασία επιλογής εξοικειώνονται σταδιακά με περιβάλλοντα που μπορεί να συναντήσουν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων, όπως οχήματα και σιδηροδρομικά βαγόνια.
Η εξειδικευμένη εκπαίδευση ξεκινά περίπου στους οκτώ μήνες ζωής του σκύλου και συνήθως διαρκεί έξι έως επτά μήνες. Η εκπαίδευση προσαρμόζεται στον χαρακτήρα κάθε ζώου.
Τα σκυλιά μαθαίνουν επίσης πώς να σηματοδοτούν μια ανίχνευση στον συνοδό τους, για παράδειγμα με το να κάθονται, να ξαπλώνουν ή να μένουν ακίνητα.
Ο Goyibov διέψευσε τη διαδεδομένη αντίληψη ότι τα σκυλιά ανίχνευσης ναρκωτικών καθίστανται εξαρτημένα από ουσίες ή εξαναγκάζονται να κάνουν τη δουλειά τους.
«Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ βία απέναντι στα σκυλιά», είπε. «Τα εκπαιδεύουμε αποκλειστικά μέσω θετικής ενίσχυσης. Τους δίνουμε το αγαπημένο τους παιχνίδι ή την αγαπημένη τους τροφή ως ανταμοιβή, αλλά δεν χρησιμοποιούμε ποτέ βία».
Παιχνίδια, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που περιέχουν τροφή ή λιχουδιές, χρησιμοποιούνται ως ανταμοιβές κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, ώστε το ζώο να συνδέει μια επιτυχημένη ανίχνευση με κάτι θετικό.
Για τον Goyibov, όμως, η τεχνική από μόνη της δεν αρκεί.
«Για να γίνεις καλός ειδικός στους σκύλους υπηρεσίας, πάνω απ’ όλα, πρέπει να αγαπάς τα σκυλιά υπηρεσίας και τα ζώα και να μπορείς να τους δείχνεις φροντίδα και στοργή», είπε.
Ένα περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης
Το κέντρο του Ουζμπεκιστάν εκπαιδεύει επίσης ξένες ομάδες σκύλων.
Τα τελευταία χρόνια, 220 συνοδοί από χώρες όπως η Νότια Κορέα, το Τατζικιστάν, το Κιργιστάν, το Τουρκμενιστάν, η Αρμενία και η Μογγολία έχουν λάβει βασική ή συμπληρωματική εκπαίδευση εκεί.
Περισσότερα από 200 σκυλιά υπηρεσίας έχουν επίσης περάσει από εξειδικευμένη εκπαίδευση, με ορισμένα να αξιοποιούνται στη συνέχεια από τελωνειακές αρχές εκτός Ουζμπεκιστάν.
Η Ελπίδα Κασάπη Στέλεχος της Ελληνικής Υπηρεσίας Τελωνείων δήλωσε ότι το φόρουμ έδωσε στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να μελετήσουν τα κριτήρια του WCO για τα κέντρα εκπαίδευσης σκύλων και να εξετάσουν πώς θα μπορούσαν να τα εφαρμόσουν στις χώρες τους.
«Αυτό που κάνουμε εδώ θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο για εμάς», είπε η Ελπίδα Κασάπη στο Euronews, «καθώς θα μας επιτρέψει να αποκτήσουμε γνώσεις και πληροφορίες που στη συνέχεια μπορούμε να εφαρμόσουμε στο ελληνικό πλαίσιο και στις πρακτικές μας στην Ελλάδα».
Σύμφωνα με την Customs Committee του Ουζμπεκιστάν, από το 2023 έως και το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα σκυλιά υπηρεσίας που εκπαιδεύτηκαν στο κέντρο βοήθησαν στον εντοπισμό περισσότερων από 12 τόνων ναρκωτικών ουσιών.