Ο οίκος Moody’s υποβάθμισε το μακροπρόθεσμο rating της Πολωνίας σε ξένο νόμισμα από A2 σε A3 και αναβάθμισε την προοπτική από αρνητική σε σταθερή, στην πρώτη υποβάθμιση εδώ και πάνω από 20 χρόνια
Στο σκεπτικό της απόφασης η Moody’s επικαλέστηκε την επιδεινούμενη δημοσιονομική κατάσταση. Ο οίκος τόνισε τη διατήρηση υψηλών ελλειμμάτων, τη δυναμική αύξηση του δημόσιου χρέους και το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησής του. Κατά τους αναλυτές, η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής έχει αποδυναμωθεί, ενώ ολοένα μεγαλύτερο μέρος του χρέους δημιουργείται εκτός του εθνικού δημοσιονομικού κανόνα. Η σταθερή προοπτική αποδίδεται πάντως στις προσδοκίες για ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και σταδιακή σταθεροποίηση του χρέους του τομέα των κυβερνητικών και αυτοδιοικητικών θεσμών στο επίπεδο 70–75% του ΑΕΠ προς το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μετά την απόφαση της Παρασκευής, και οι τρεις μεγαλύτεροι οίκοι αξιολόγησης βαθμολογούν την Πολωνία σε παρόμοιο επίπεδο: η Moody’s σε A3 (με σταθερή προοπτική), η Fitch και η S&P σε A- (αντιστοίχως με αρνητική και σταθερή προοπτική).
Ο υπουργός Οικονομικών Αντρέι Ντομάνσκι σχολίασε την απόφαση της Moody's στην πλατφόρμα X:
«Σήμερα ο οίκος αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε το αξιόχρεο της Πολωνίας στο επίπεδο A3, αυξάνοντας ταυτόχρονα την προοπτική της αξιολόγησης από αρνητική σε σταθερή. Μέχρι τώρα η Moody’s έδινε στην Πολωνία την υψηλότερη βαθμολογία από τους τρεις μεγάλους οίκους – μετά την υποβάθμιση την προσαρμόσε στο επίπεδο των οίκων Fitch και S&P. Αντιμετωπίζουμε αυτή την απόφαση με σοβαρότητα, αλλά και ψυχραιμία. Η πολωνική οικονομία αναπτύσσεται γρήγορα και τα θεμέλιά της παραμένουν ισχυρά. Θα ενισχύουμε με συνέπεια τα δημόσια οικονομικά, αλλά για αυτό είναι αναγκαία η συνεργασία όλων των κρατικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου».
Οι δηλώσεις του υπουργού προκάλεσαν άμεση αντίδραση της αντιπολίτευσης. Ο αντιπρόεδρος της Βουλής και συνιδρυτής της Konfederacja Wolność i Niepodległość Κριστόφ Μπόσακ, σε απάντηση στην ανάρτηση του υπουργού Οικονομικών, του απηύθυνε το εξής ερώτημα:
«Τι σημαίνει “θα ενισχύουμε με συνέπεια τα δημόσια οικονομικά” από το στόμα υπουργού Οικονομικών μιας κυβέρνησης που με συνέπεια οδηγεί τα δημόσια οικονομικά προς την αύξηση των δαπανών, του ελλείμματος, του χρέους, την αποϋπολογικοποίηση και την υπέρβαση των συνταγματικών ορίων και, παρότι η χώρα εισέρχεται σε κρίση των δημόσιων οικονομικών, δεν συγκαλεί καμία σύσκεψη με συμμετοχή της αντιπολίτευσης για το θέμα αυτό;».
Από την πλευρά του, ο βουλευτής του Prawa i Sprawiedliwości στο Σέιμ Πσεμίσουαβ Τσαρνέκ χαρακτήρισε την απόφαση ως σοβαρό προειδοποιητικό σήμα:
«Η Moody’s υποβάθμισε το αξιόχρεο της Πολωνίας από A2 σε A3. Για πρώτη φορά στην ιστορία – είναι ένα πολύ σοβαρό σήμα σχετικά με την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών μας. Ο οίκος επισημαίνει ευθέως: διατηρούμενα υψηλά ελλείμματα, ταχύτατα αυξανόμενο χρέος, ολοένα μεγαλύτερο κόστος εξυπηρέτησής του και αποδυνάμωση της αποτελεσματικότητας της δημοσιονομικής πολιτικής. Η Moody’s προβλέπει ότι το έλλειμμα του τομέα των δημόσιων οικονομικών θα ανέρχεται σε περίπου 7% του ΑΕΠ τόσο το 2026 όσο και το 2027. Δεν πρόκειται για κάποια αφηρημένη εκτίμηση αναλυτών – η χαμηλότερη αξιολόγηση μπορεί να σημαίνει υψηλότερο κόστος δανεισμού για το κράτος».
Το στέλεχος του Prawa i Sprawiedliwości Ζμπίγκνιεβ Τζιόμπρο επισήμανε τη μακρά περίοδο διατήρησης της υψηλής βαθμολογίας:
«Ο οίκος Moody’s διατηρούσε την αξιολόγηση A2 για την Πολωνία επί 24 χρόνια. Για σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα θεωρούσε ότι δεν απειλούνται καθόλου σοβαρές αναταράξεις στην πολωνική οικονομία. Ούτε στην πανδημία, ούτε μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία. Έκρινε ότι απειλούνται μόλις τώρα, μετά τα “επιτεύγματα” της κυβέρνησης Τουσκ».
Ο επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας και στέλεχος του PiS Πάβεου Σεφερνάκερ δήλωσε:
«Υποβαθμισμένο αξιόχρεο της Πολωνίας. Η Moody’s επισημαίνει ευθέως τον υψηλό έλλειμμα, το αυξανόμενο δημόσιο χρέος και την ολοένα ακριβότερη εξυπηρέτηση του χρέους ως παράγοντες που αποδυναμώνουν την αξιοπιστία του κράτους μας. Κλέβουν, λένε ψέματα και χρεώνουν την Πατρίδα μας. Δυστυχώς, για όλα θα πληρώσουμε εμείς – οι Πολωνοί!».
Ο Ρίσιαρντ Πέτρου από την κοινοβουλευτική ομάδα Centrum κάλεσε σε περιορισμό του λαϊκισμού πριν από τις εκλογές:
«Η υποβάθμιση της αξιολόγησης από τον οίκο Moody’s είναι σήμα συναγερμού για όλους. Η προεκλογική εκστρατεία του 2027 δεν μπορεί να μετατραπεί σε αγώνα λαϊκισμού και εμβάθυνσης του ελλείμματος. Η σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών είναι επίσης μέρος της πολωνικής ασφάλειας, εξίσου σημαντική με την στρατιωτική ασφάλεια. Ήρθε η ώρα για μια Μεγάλη Αναθεώρηση των Δημόσιων Δαπανών».
Ο πρώην υπουργός Οικονομίας και κάποτε ένας από τους ηγέτες του Polskiego Stronnictwa Ludowego Γιανουζ Πιεχοτσίνσκι παρέθεσε συγκεκριμένες προβλέψεις του οίκου:
«Ένα πολύ σαφές σήμα έστειλε επίσης η Moody’s, υποβαθμίζοντας την αξιολόγηση της Πολωνίας από A2 σε A3. Ο οίκος επισημαίνει κυρίως τα διατηρούμενα ελλείμματα και το αυξανόμενο κόστος των τόκων. Κατά την άποψή του, το έλλειμμα θα παραμείνει γύρω στο 7% του ΑΕΠ και το 2027, ενώ το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί από 59,7% του ΑΕΠ το 2025 σε 68,9% το 2027».
Τοποθέτηση έκανε και ο πρώην πρωθυπουργός και ηγέτης της Lewica Λέσεκ Μίλερ:
«Το πρόβλημα της Πολωνίας σήμερα δεν είναι η ύφεση, αλλά η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών. Η Moody’s καταλογίζει ευθέως στη δημοσιονομική πολιτική προκυκλικότητα και μη αξιοποίηση των καλών ετών για την αποκατάσταση των βασικών δημοσιονομικών δεικτών. Η ίδια η υποβάθμιση κατά μία βαθμίδα δεν σημαίνει αυτόματα άλμα στα επιτόκια των δανείων ή απότομη αποδυνάμωση του ζλότι. Γι’ αυτό το σημερινό μήνυμα μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: η οικονομία αναπτύσσεται γρήγορα, αλλά τα δημόσια οικονομικά επιδεινώνονται παρά αυτή την ανάπτυξη».
Ο οικονομολόγος και επικεφαλής αναλυτής της DI Xelion Πιότρ Κουτσίνσκι σημείωσε ότι η απόφαση δεν αποτέλεσε έκπληξη για μέρος των παρατηρητών της αγοράς:
«Κι όμως… ο οίκος Moody’s υποβάθμισε την αξιολόγηση της Πολωνίας. Δημόσια έλεγα ότι μάλλον δεν θα τολμήσουν να το κάνουν πριν από τις εκλογές, αλλά ότι η πολύ ασυνήθιστη συμπεριφορά του ζεύγους EUR/PLN μπορεί να υποδηλώνει πως κάποιος κάτι ξέρει και ότι τελικά η κίνηση θα γίνει. Οι αγορές πιθανότατα θα χρειαστούν μία ημέρα για να το “ξεπεράσουν”, αλλά δεν συμβουλεύω κανέναν να παρασυρθεί από το κλίμα. Άλλωστε η Moody’s πράγματι έφτασε τη Fitch και τη S&P με την αξιολόγησή της και, για παρηγοριά, έδωσε σταθερή προοπτική».