Το βασικό στοιχείο της ασφάλειας της Πολωνίας πρέπει να είναι οι δικές της αμυντικές δυνατότητες, λέει ο πρώην πρόεδρος της χώρας
«Η Πολωνία πρέπει να είναι ισχυρή», τονίζει σε αποκλειστική συνομιλία με το Euronews ο Αντρέι Ντούντα, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια είναι μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για τη θέση της χώρας στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας, στο πλαίσιο του 35ου Οικονομικού Φόρουμ στο Καρπάτσε, μίλησε μεταξύ άλλων για τη σημασία των σχέσεων Βαρσοβίας – Ουάσινγκτον, αλλά και για τον εκσυγχρονισμό του πολωνικού στρατού. Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφιέρωσε και στην Ουκρανία.
Δεν έλειψε επίσης η αποτίμηση της συνεργασίας ανάμεσα στον σημερινό πρόεδρο και την κυβέρνηση, καθώς και δηλώσεις για το δικό του πολιτικό μέλλον.
Η Πολωνία ως εγγυήτρια ασφάλειας στο ΝΑΤΟ
Κατά την εκτίμηση του πρώην προέδρου, η Πολωνία δεν μπορεί να βασίζει την ασφάλειά της αποκλειστικά στη βοήθεια των συμμάχων. Πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπιστεί το δικό της έδαφος και ταυτόχρονα να αναλαμβάνει ευθύνη για την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.
«Η Πολωνία πρέπει να είναι ισχυρή. Πρέπει να έχουμε έναν στρατό που πράγματι θα μπορεί να σταματήσει τον επιτιθέμενο», υπογράμμισε στη συνέντευξή του στο Euronews.
Ο Ντούντα στάθηκε στη γεωγραφική θέση της Πολωνίας στην Κεντρική Ευρώπη και στη σημασία της για τις χώρες που βρίσκονται στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
«Είμαστε αποδέκτες ασφάλειας, αλλά είμαστε επίσης φορείς ασφάλειας για μικρότερα κράτη, όπως για παράδειγμα για τις χώρες της Βαλτικής. Εκείνοι βασίζονται πολύ σε αυτό και εμείς οφείλουμε να επωμιστούμε αυτή την ευθύνη», τόνισε.
Ο πρώην πρόεδρος υπενθύμισε τον εκσυγχρονισμό των πολωνικών ενόπλων δυνάμεων που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετά χρόνια. Ανέφερε τις αγορές που γίνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Κορέα, μεταξύ άλλων άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη F-35 και FA-50, καθώς και εκτοξευτές HIMARS και Chunmoo. Τόνισε ότι σημαντικό μέρος του παραγγελθέντος οπλισμού έχει ήδη παραδοθεί στον πολωνικό στρατό.
«Αυτή τη φορά, εμείς οι Πολωνοί είμαστε σοφοί πριν πάθουμε. Ξεκινήσαμε τον εκσυγχρονισμό του στρατού μας και μεγάλες στρατιωτικές αγορές πρώτοι. Χάρη σε αυτό καταφέραμε να κάνουμε παραγγελίες και σε πολύ μεγάλο βαθμό να τις υλοποιήσουμε ήδη», είπε.
Κατά την άποψή του, οι ίδιες οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας αποτελούν επίσης στοιχείο της αξιοπιστίας της Πολωνίας στα μάτια των συμμάχων.
Η Βαρσοβία μπορεί να προσδοκά στήριξη σύμφωνα με την αρχή της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, αλλά την ίδια στιγμή πρέπει να είναι προετοιμασμένη να δράσει μόνη της στην πρώτη φάση ενός ενδεχόμενου πολέμου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει ο Ντούντα στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μιλώντας για τη σημερινή συνεργασία του προέδρου Καρόλ Ναβρότσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ, επεσήμανε ότι για την Πολωνία πρόκειται για σχέση στρατηγικής σημασίας.
«Χαίρομαι πολύ που οι σχέσεις ανάμεσα στον πρόεδρό μας, τον Καρόλ Ναβρότσκι, και τον σημερινό πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, τον Ντόναλντ Τραμπ, είναι πολύ καλές, γιατί αυτός είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχός μας, το μεγαλύτερο στρατιωτικό κράτος-υπερδύναμη στον κόσμο», υπογράμμισε.
Η Ουάσινγκτον μπορεί να παίξει ρόλο και για τις οικονομικές φιλοδοξίες της Πολωνίας. Ο Ντούντα επισήμανε τις προσπάθειες ένταξης στη G20.
Όπως τόνισε, η Πολωνία ανήκει στον κύκλο των 20 μεγαλύτερων οικονομιών παγκοσμίως, αλλά δεν είναι ακόμη επίσημο μέλος της ομάδας.
Σε αυτή τη διαδικασία, όπως υπογράμμισε, η αμερικανική στήριξη μπορεί να αποδειχθεί σημαντική.
«Αυτό απαιτεί μια απόφαση, για την οποία η στήριξη από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και συνολικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται απολύτως καθοριστική», σημείωσε.
Η Πολωνία μέλος του προγράμματος Nuclear Sharing;
Ακόμη παραπέρα προχώρησε ο Ντούντα στο ζήτημα της πυρηνικής αποτροπής. Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο συμμετοχής της Πολωνίας στο πρόγραμμα Nuclear Sharing, τάχθηκε ανοιχτά υπέρ του να διαθέτει η Πολωνία πυρηνικά όπλα. Σύνδεσε το θέμα με την Ουκρανία, η οποία, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, παραιτήθηκε από τα πυρηνικά όπλα που βρίσκονταν στο έδαφός της.
«Τι να κρύβουμε, θα ήθελα η Πολωνία να διαθέτει πυρηνικά όπλα και συμμερίζομαι την άποψη των ειδικών που λένε ότι, αν η Ουκρανία είχε τα δικά της πυρηνικά, από τα οποία δυστυχώς απαλλάχθηκε δυνάμει του Μνημονίου της Βουδαπέστης, οι Ρώσοι δεν θα τολμούσαν να επιτεθούν στην Ουκρανία», υπογράμμισε.
Ο πρώην πρόεδρος θεώρησε την πυρηνική ισχύ έναν από τους θεμέλιους λίθους της αποτροπής.
Η Ουκρανία παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις
Στη συζήτηση δεν θα μπορούσε να λείψει ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι σχέσεις Βαρσοβίας – Κιέβου.
Ο Ντούντα υπογράμμισε ότι η Πολωνία πρέπει ταυτόχρονα να στηρίζει την ύπαρξη μιας ανεξάρτητης Ουκρανίας και να υπερασπίζεται με συνέπεια τα δικά της συμφέροντα.
«Η ύπαρξη μιας κυρίαρχης και ανεξάρτητης Ουκρανίας, με αρχές που εκλέγονται δημοκρατικά από την κοινωνία της Ουκρανίας, είναι προς το συμφέρον της Δημοκρατίας της Πολωνίας», τόνισε.
Ο πρώην πρόεδρος μίλησε με θερμά λόγια για τη στάση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής. Θύμισε ότι ο Ουκρανός ηγέτης έμεινε στο Κίεβο, παρά την άμεση απειλή, και τέθηκε επικεφαλής της άμυνας της χώρας.
«Δεν φοβήθηκε, έμεινε στο Κίεβο, στάθηκε μέχρι τέλους επικεφαλής της άμυνας της Ουκρανίας, τότε που πολλοί τα είχαν παρατήσει και στη Δύση κανείς δεν πίστευε ότι η Ουκρανία, ότι το Κίεβο θα μπορούσε να αντέξει αυτή τη ρωσική επίθεση», είπε ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας στη συνέντευξή του στο Euronews.
«Ελπίζω να αντιμετωπίζεται ιστορικά ως παράδειγμα του πώς πρέπει να συμπεριφερθεί ένας πρόεδρος σε τόσο δύσκολη κατάσταση», πρόσθεσε.
Για αυτή τη στάση, ο Ντούντα απένειμε στον Ζελένσκι την υψηλότερη πολωνική διάκριση, το Παράσημο του Λευκού Αετού.
Ωστόσο, τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 19 Ιουνίου 2026, ο πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι αποφάσισε να του αφαιρέσει τη διάκριση.
Η κίνηση αυτή έγινε έπειτα από διαβούλευση με το Συμβούλιο του Τάγματος και αποτέλεσε αντίδραση στην τιμητική ονομασία μιας ουκρανικής στρατιωτικής μονάδας με το όνομα UPA, γεγονός που στην Πολωνία προκαλεί τεράστια αντιπαράθεση και αντίθεση στο φόντο της σφαγής του Βολινίου.
Ο Αντρέι Ντούντα, ερωτηθείς αν, αν γυρνούσε τον χρόνο πίσω, θα απένειμε ξανά το Παράσημο του Λευκού Αετού, απάντησε καταφατικά.
«Ναι, φυσικά θα του έδινα αυτό το παράσημο, γιατί του το απένειμα, μεταξύ άλλων, ή ίσως κυρίως ακριβώς για εκείνη τη στάση του τον Φεβρουάριο του 2022», δήλωσε ο Ντούντα.
Ταυτόχρονα, ο πρώην πρόεδρος διαχωρίζει την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του Ζελένσκι στις πρώτες ημέρες του πολέμου από τη μεταγενέστερη πολιτική των αρχών στο Κίεβο. Επεσήμανε ότι η πολεμική και πολιτική κατάσταση έχουν αλλάξει.
Σε αυτό το πλαίσιο έκρινε ότι η απόφαση του Καρόλ Ναβρότσκι να αφαιρέσει από τον Ζελένσκι το Παράσημο του Λευκού Αετού ελήφθη σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες.
«Η απόφαση του προέδρου Καρόλ Ναβρότσκι ελήφθη τέσσερα χρόνια μετά την απονομή στον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι του Παρασήμου του Λευκού Αετού, σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες», είπε.
«Η θέση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, και πολιτικά, εξελίσσεται μέσα σε αυτά τα τέσσερα χρόνια πολέμου. Εμφανίζονται τάσεις για διάφορες, θα έλεγα, κάπως ριζοσπαστικές κινήσεις, που σε πολλά επίπεδα συγκρούονται με το πολωνικό συμφέρον, με αυτό που εμείς θεωρούμε αναγκαία ιστορική δικαιοσύνη, και σήμερα είναι χωρίς αμφιβολία καθήκον των πολωνικών αρχών να υπερασπίζονται τα συμφέροντά μας σε αυτόν τον τομέα», πρόσθεσε.
Ο Ντούντα υπογράμμισε ταυτόχρονα ότι η γνώση που έχει ο πρόεδρος για τις διεθνείς σχέσεις δεν είναι πάντα προσβάσιμη στην κοινή γνώμη.
Η κόντρα ανάμεσα στο Προεδρικό Μέγαρο και την κυβέρνηση
Ο Ντούντα, στη συνομιλία με το Euronews, αναφέρθηκε στη συνεργασία του Καρόλ Ναβρότσκι με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ.
Ο πρόεδρος και η κυβέρνηση εκπροσωπούν διαφορετικά πολιτικά στρατόπεδα, κάτι που, κατά τον Ντούντα, οδηγεί σε συγκρούσεις γύρω από ορισμένα νομοσχέδια.
Ο ίδιος επισημαίνει, πάντως, ότι παρά τις διαφορές ανάμεσα στο προεδρικό στρατόπεδο και την κυβερνητική πλειονότητα, η συντριπτική πλειονότητα των νόμων έχει υπογραφεί από τον πρόεδρο.
«Αν κοιτάξουμε τον χώρο της νομοθετικής δραστηριότητας, της κυβέρνησης, του κοινοβουλίου και του προέδρου μέσα σε αυτόν τον χρόνο, απολύτως η συντριπτική πλειοψηφία των νόμων έχει υπογραφεί από τον πρόεδρο», είπε.
Παρά ταύτα, οι κυβερνώντες και οι αντίπαλοι του Καρόλ Ναβρότσκι υποστηρίζουν ότι μπλοκάρει σημαντικά νομοσχέδια. Έχει μάλιστα αποκτήσει και παρατσούκλι: «wetomat».
Ο Ντούντα δεν αφήνει αμφιβολία ότι πρόκειται για στοιχείο της τρέχουσας πολιτικής αντιπαράθεσης.
«Το κυβερνών στρατόπεδο πάντα έτσι θα λέει όταν ο πρόεδρος θα έχει διαφορετική άποψη σε ορισμένα ζητήματα», εκτίμησε.
Ο πρώην πρόεδρος επισημαίνει ταυτόχρονα ότι πίσω από ένα μέρος των συγκρούσεων μπορεί να βρίσκεται η έλλειψη προηγούμενου διαλόγου ανάμεσα στο Προεδρικό Μέγαρο και την κυβέρνηση.
Κατά τη γνώμη του, πολλές διαμάχες θα μπορούσαν να περιοριστούν, αν τα σχέδια νόμων παρουσιάζονταν στον πρόεδρο πριν αρχίσει η κοινοβουλευτική μάχη.
«Πιστεύω ότι, αν απευθύνονταν νωρίτερα στον πρόεδρο και του παρουσίαζαν προτάσεις νομοθετικών λύσεων που η κυβέρνηση θέλει να υλοποιήσει, τα πράγματα θα ήταν πολύ πιο εύκολα και τα προεδρικά βέτο θα ήταν πολύ λιγότερα», είπε.
Ο Ντούντα παραπέμπει σε αυτό το σημείο και στη δική του εμπειρία. Θύμισε ότι προς το τέλος της θητείας του επίσης λειτούργησε σε συνθήκες συγκατοίκησης με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ.
Από τη δική του οπτική, το πρόβλημα δεν περιορίζεται απλώς στον αριθμό των βέτο. Έχει να κάνει με τον τρόπο συνεργασίας δύο κέντρων εξουσίας που έχουν διαφορετικά πολιτικά στηρίγματα, αλλά πρέπει από κοινού να λαμβάνουν αποφάσεις για το κράτος.
Στο τέλος της συζήτησης τέθηκε το ερώτημα για το πολιτικό μέλλον του ίδιου του Ντούντα.
«Εκπλήρωσα την προεδρική μου αποστολή σύμφωνα με τις επιταγές του πολωνικού συντάγματος από την πρώτη μέχρι την τελευταία ημέρα και η αποστολή μου ολοκληρώθηκε. Σήμερα είμαι, ας πούμε, πρόεδρος σε αδράνεια, κάποιοι λένε συνταξιούχος. Και αυτός είναι σήμερα ο ρόλος μου», είπε.
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο να ιδρύσει κόμμα ή να αναλάβει την ηγεσία του PiS απάντησε συνοπτικά:
«Όχι, δεν σχεδιάζω να ιδρύσω πολιτικό κόμμα».