Το βασικό στοιχείο της ασφάλειας της Πολωνίας πρέπει να είναι οι δικές της αμυντικές δυνατότητες, λέει ο πρώην πρόεδρος της χώρας
«Η Πολωνία πρέπει να είναι ισχυρή», τονίζει σε αποκλειστική συνέντευξή του στο Euronews ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας, Αντρέι Ντούντα, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για τη θέση της χώρας στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στη διάρκεια του 35ου Οικονομικού Φόρουμ στο Καρπάτς, ο Ντούντα αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη σημασία των σχέσεων της Βαρσοβίας με την Ουάσιγκτον και στον εκσυγχρονισμό του πολωνικού στρατού. Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε επίσης στην Ουκρανία.
Ο Ντούντα αξιολόγησε ακόμη τη συνεργασία μεταξύ του σημερινού προέδρου και της κυβέρνησης, ενώ μίλησε και για το δικό του πολιτικό μέλλον.
Η Πολωνία ως εγγυητής ασφάλειας στο ΝΑΤΟ
Σύμφωνα με τον πρώην πρόεδρο, η Πολωνία δεν μπορεί να βασίζει την ασφάλειά της αποκλειστικά στη βοήθεια των συμμάχων της. Πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπίζεται το έδαφός της και ταυτόχρονα να αναλαμβάνει ευθύνη για την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.
«Η Πολωνία πρέπει να είναι ισχυρή. Πρέπει να διαθέτουμε έναν στρατό που να είναι πραγματικά ικανός να σταματήσει έναν επιτιθέμενο», υπογράμμισε ο πρώην πρόεδρος μιλώντας στο Euronews.
Ο Ντούντα επισήμανε τη γεωγραφική θέση της Πολωνίας στην Κεντρική Ευρώπη και τη σημασία της για τις χώρες που βρίσκονται στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
«Είμαστε αποδέκτες ασφάλειας, αλλά ταυτόχρονα παρέχουμε ασφάλεια σε μικρότερες χώρες, όπως τα κράτη της Βαλτικής. Βασίζονται πολύ σε εμάς και πρέπει να αναλάβουμε και αυτή την ευθύνη», σημείωσε.
Ο πρώην πρόεδρος υπενθύμισε τον εκσυγχρονισμό των πολωνικών ενόπλων δυνάμεων που βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια. Αναφέρθηκε στις αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Κορέα, μεταξύ των οποίων άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη F-35 και FA-50, καθώς και εκτοξευτές πυραύλων HIMARS και Chunmoo. Τόνισε ότι σημαντικό μέρος του εξοπλισμού που έχει παραγγελθεί έχει ήδη παραδοθεί στον πολωνικό στρατό.
«Αυτή τη φορά, εμείς οι Πολωνοί φανήκαμε προνοητικοί. Ξεκινήσαμε πρώτοι τον εκσυγχρονισμό του στρατού μας και τις μεγάλες αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού. Χάρη σε αυτό, καταφέραμε να πραγματοποιήσουμε τις παραγγελίες και να έχουμε ήδη παραλάβει ένα πολύ μεγάλο μέρος τους», δήλωσε.
Κατά την εκτίμησή του, οι ίδιες οι στρατιωτικές δυνατότητες της Πολωνίας αποτελούν επίσης στοιχείο της αξιοπιστίας της απέναντι στους συμμάχους της.
Η Βαρσοβία αναμένει υποστήριξη σύμφωνα με την αρχή της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να είναι προετοιμασμένη να ενεργήσει αυτόνομα κατά την πρώτη φάση μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης.
Ο Ντούντα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναφερόμενος στη σημερινή συνεργασία του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία αυτής της σχέσης για την Πολωνία.
«Χαίρομαι ιδιαίτερα που οι σχέσεις μεταξύ του προέδρου μας, Κάρολ Ναβρότσκι, και του σημερινού προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, είναι πολύ καλές, επειδή πρόκειται για τον μεγαλύτερο σύμμαχό μας, τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο», σημείωσε.
Η Ουάσιγκτον μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις οικονομικές φιλοδοξίες της Πολωνίας. Ο Ντούντα αναφέρθηκε στις προσπάθειες της χώρας να ενταχθεί στην ομάδα των G20.
Όπως υπογράμμισε, η Πολωνία συγκαταλέγεται στις 20 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, αλλά δεν αποτελεί ακόμη επίσημο μέλος της ομάδας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αμερικανική υποστήριξη θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική σε αυτή τη διαδικασία.
«Αυτό απαιτεί ακόμη μια απόφαση, για την οποία η υποστήριξη του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και των Ηνωμένων Πολιτειών γενικότερα, φαίνεται απολύτως καθοριστική», υπογράμμισε.
Η Πολωνία στο πρόγραμμα διαμοιρασμού πυρηνικών όπλων;
Ο Ντούντα προχώρησε ακόμη περισσότερο στο ζήτημα της πυρηνικής αποτροπής. Ερωτηθείς σχετικά με την πιθανότητα συμμετοχής της Πολωνίας στο πρόγραμμα Nuclear Sharing του ΝΑΤΟ, τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της απόκτησης πυρηνικών όπλων από τη χώρα του.
Συνέδεσε το ζήτημα με την Ουκρανία, η οποία, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, εγκατέλειψε τα πυρηνικά όπλα που βρίσκονταν στο έδαφός της.
«Ας μην κρυβόμαστε. Θα ήθελα η Πολωνία να διαθέτει πυρηνικά όπλα και συμμερίζομαι την άποψη των εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζουν ότι, αν η Ουκρανία είχε διατηρήσει τα πυρηνικά της όπλα, τα οποία δυστυχώς εγκατέλειψε βάσει του Μνημονίου της Βουδαπέστης, οι Ρώσοι δεν θα τολμούσαν να επιτεθούν στην Ουκρανία», υπογράμμισε.
Ο πρώην πρόεδρος χαρακτήρισε την πυρηνική ισχύ έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες της αποτροπής.
Η Ουκρανία παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις
Η συνέντευξη περιλάμβανε επίσης εκτενή αναφορά στον πόλεμο στην Ουκρανία και στις σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου.
Ο Ντούντα υπογράμμισε ότι η Πολωνία πρέπει να υποστηρίζει την ύπαρξη μιας ανεξάρτητης Ουκρανίας και ταυτόχρονα να υπερασπίζεται με συνέπεια τα δικά της συμφέροντα.
«Η ύπαρξη μιας κυρίαρχης και ανεξάρτητης Ουκρανίας, με αρχές δημοκρατικά εκλεγμένες από τον ουκρανικό λαό, είναι προς το συμφέρον της Πολωνικής Δημοκρατίας», τόνισε.
Ο πρώην πρόεδρος μίλησε με ιδιαίτερα θετικά λόγια για τη στάση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής. Υπενθύμισε ότι ο Ουκρανός ηγέτης παρέμεινε στο Κίεβο, παρά την άμεση απειλή, και ανέλαβε την ηγεσία της άμυνας της χώρας.
«Δεν φοβήθηκε. Παρέμεινε στο Κίεβο και ηγήθηκε μέχρι τέλους της άμυνας της Ουκρανίας, τη στιγμή που πολλοί άνθρωποι είχαν απελπιστεί και κανείς στη Δύση δεν πίστευε ότι η Ουκρανία, ότι το Κίεβο, θα μπορούσε να αντέξει αυτή τη ρωσική επίθεση», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας στο Euronews.
«Ελπίζω ότι η Ιστορία θα τον αντιμετωπίσει ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο πρέπει να ενεργεί ένας πρόεδρος σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση», πρόσθεσε.
Για αυτή τη στάση, ο Ντούντα απένειμε στον Ζελένσκι την ανώτατη πολωνική τιμητική διάκριση, το Τάγμα του Λευκού Αετού.
Ωστόσο, τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 19 Ιουνίου 2026, ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι αποφάσισε να του αφαιρέσει το παράσημο.
Η απόφαση ελήφθη έπειτα από διαβούλευση με το Συμβούλιο του Τάγματος και αποτέλεσε αντίδραση στην απόδοση του ονόματος της UPA σε ουκρανική στρατιωτική μονάδα. Η συγκεκριμένη ενέργεια προκαλεί έντονες αντιδράσεις και αντιπαραθέσεις στην Πολωνία, λόγω των σφαγών της Βολυνίας.
Ερωτηθείς αν θα απένειμε ξανά το Τάγμα του Λευκού Αετού στον Ζελένσκι, εφόσον μπορούσε να γυρίσει τον χρόνο πίσω, ο Αντρέι Ντούντα απάντησε καταφατικά.
«Ναι, φυσικά θα του απένειμα αυτό το παράσημο, επειδή του το απένειμα, μεταξύ άλλων, ή ίσως πάνω απ' όλα, ακριβώς για τη στάση του τον Φεβρουάριο του 2022», δήλωσε.
Ωστόσο, ο πρώην πρόεδρος διαχωρίζει την αξιολόγηση της στάσης του Ζελένσκι κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου από τη μεταγενέστερη πολιτική της κυβέρνησης του Κιέβου, επισημαίνοντας ότι τόσο η στρατιωτική όσο και η πολιτική κατάσταση έχουν μεταβληθεί.
Υπό αυτό το πρίσμα, υποστήριξε ότι η απόφαση του Κάρολ Ναβρότσκι να αφαιρέσει από τον Ζελένσκι το Τάγμα του Λευκού Αετού ελήφθη υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες.
«Η απόφαση του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι ελήφθη τέσσερα χρόνια μετά την απονομή του Τάγματος του Λευκού Αετού στον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες», δήλωσε.
«Η κατάσταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής του κατάστασης, εξελίσσεται στη διάρκεια αυτών των ετών, των τεσσάρων ετών του πολέμου. Εμφανίζονται τάσεις για διάφορες, θα έλεγα, κάπως ριζοσπαστικές κινήσεις, οι οποίες από πολλές απόψεις συγκρούονται με τα πολωνικά συμφέροντα, με αυτό που εμείς θεωρούμε απαραίτητη ιστορική δικαιοσύνη. Και σήμερα είναι αναμφίβολα καθήκον των πολωνικών αρχών να επιβάλλουν τον σεβασμό των συμφερόντων μας σε αυτόν τον τομέα», πρόσθεσε.
Ο Ντούντα υπογράμμισε επίσης ότι οι πληροφορίες που διαθέτει ένας πρόεδρος σχετικά με τις διεθνείς σχέσεις δεν είναι πάντοτε προσβάσιμες στην κοινή γνώμη.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Προεδρίας και κυβέρνησης
Στη συνέντευξή του στο Euronews, ο Ντούντα αναφέρθηκε επίσης στη συνεργασία του Κάρολ Ναβρότσκι με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ.
Ο πρόεδρος και η κυβέρνηση προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, γεγονός που, σύμφωνα με τον Ντούντα, προκαλεί διαφωνίες γύρω από ορισμένα νομοσχέδια.
Ωστόσο, ο πρώην πρόεδρος επισημαίνει ότι, παρά τις διαφορές μεταξύ του προεδρικού στρατοπέδου και της κυβερνητικής πλειοψηφίας, ο Ναβρότσκι έχει υπογράψει τη συντριπτική πλειονότητα των νόμων.
«Αν εξετάσουμε τη νομοθετική δραστηριότητα της κυβέρνησης, του Κοινοβουλίου και του προέδρου κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου, η συντριπτική πλειονότητα των νόμων έχει υπογραφεί από τον πρόεδρο», δήλωσε.
Παρ' όλα αυτά, η κυβέρνηση και οι πολιτικοί αντίπαλοι του Κάρολ Ναβρότσκι υποστηρίζουν ότι εμποδίζει την ψήφιση σημαντικών νομοσχεδίων. Μάλιστα, του έχουν δώσει το προσωνύμιο «μηχανή των βέτο».
Ο Ντούντα θεωρεί ότι πρόκειται για στοιχείο της τρέχουσας πολιτικής αντιπαράθεσης.
«Το κυβερνητικό στρατόπεδο θα λέει πάντα κάτι τέτοιο όταν ο πρόεδρος έχει διαφορετική άποψη για ορισμένα ζητήματα», εκτίμησε.
Ο πρώην πρόεδρος επισημαίνει, ωστόσο, ότι πίσω από μέρος αυτών των συγκρούσεων μπορεί να βρίσκεται η απουσία προηγούμενου διαλόγου μεταξύ Προεδρίας και κυβέρνησης.
Κατά την άποψή του, πολλές από τις διαφωνίες θα μπορούσαν να περιοριστούν αν τα νομοσχέδια παρουσιάζονταν στον πρόεδρο πριν ξεκινήσει η κοινοβουλευτική αντιπαράθεση.
«Πιστεύω ότι, αν προσέρχονταν νωρίτερα στον πρόεδρο και του παρουσίαζαν τις νομοθετικές ρυθμίσεις που επιθυμεί να εφαρμόσει η κυβέρνηση, τα πράγματα θα ήταν πολύ ευκολότερα και τα προεδρικά βέτο θα ήταν πολύ λιγότερα», δήλωσε.
Ο Ντούντα επικαλείται και τη δική του εμπειρία, υπενθυμίζοντας ότι προς το τέλος της προεδρικής θητείας του κλήθηκε και ο ίδιος να συνυπάρξει θεσμικά με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ.
Από τη δική του οπτική, επομένως, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των προεδρικών βέτο. Αφορά τον τρόπο συνεργασίας δύο κέντρων εξουσίας που διαθέτουν διαφορετική πολιτική στήριξη, αλλά οφείλουν να λαμβάνουν από κοινού αποφάσεις για τη χώρα.
Στο τέλος της συνέντευξης τέθηκε το ζήτημα του πολιτικού μέλλοντος του ίδιου του Ντούντα.
«Ολοκλήρωσα τα προεδρικά μου καθήκοντα σύμφωνα με τις απαιτήσεις του πολωνικού Συντάγματος, από την πρώτη μέχρι την τελευταία ημέρα, και η αποστολή μου ολοκληρώθηκε. Σήμερα είμαι, ας πούμε, ένας πρόεδρος που έχει αποσυρθεί. Ορισμένοι λένε συνταξιούχος. Αυτός είναι σήμερα ο ρόλος μου», δήλωσε.
Ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο να ιδρύσει νέο κόμμα ή να αναλάβει την ηγεσία του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), απάντησε σύντομα:
«Όχι, δεν σχεδιάζω να ιδρύσω πολιτικό κόμμα».