Ολοκληρώθηκε η τριήμερη επίσκεψη επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τρία χρόνια μετά την τραγωδία στα Τέμπη
Αντιπροσωπεία της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκλήρωσε την τριήμερη διερευνητική επίσκεψή της στην Ελλάδα, κατά την οποία ενημερώθηκε για τα μέτρα που έχουν ληφθεί μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών και συναντήθηκε με εκπροσώπους των οικογενειών των θυμάτων, αρμόδιες αρχές και άλλους εμπλεκόμενους φορείς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η επίσκεψη, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα και τη Λάρισα, εντάσσεται στο πλαίσιο αναφοράς που έχει υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αφορά τις διαχρονικές προκλήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου, τις υποδομές και τη λογοδοσία για τη λειτουργία των σιδηροδρόμων.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, τα μέλη της αντιπροσωπείας είχαν επαφές με εκπροσώπους του συλλόγου των πληγέντων, εθνικών και περιφερειακών αρχών, των φορέων που διαχειρίζονται το σιδηροδρομικό δίκτυο, συνδικαλιστικών οργανώσεων και ανεξάρτητων φορέων που έχουν αρμοδιότητα σε θέματα σιδηροδρομικής ασφάλειας και διερεύνησης ατυχημάτων. Στο πλαίσιο των συναντήσεων, η αντιπροσωπεία συζήτησε με τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, τον αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Γιώργο Κώτσηρα, τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, την ηγεσία του ΟΣΕ και της Hellenic Train, καθώς και εκπροσώπους της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ).
Παράλληλα, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επισκέφθηκαν το κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας στη Λάρισα και το σιδηροδρομικό κέντρο Αχαρνών, παρουσία στελεχών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Μέλη της αντιπροσωπείας ήταν: Dolors Montserrat (ΕΛΚ, Ισπανία), Isilda Gomes (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία), Kosma Złotowski (Συντηρητικοί, Πολωνία), Ana Miranda Paz (Πράσινοι, Ισπανία). Την αντιπροσωπεία συνόδευσαν οι: Μανώλης Κεφαλογιάννης (ΕΛΚ, Ελλάδα), Γιάννης Μανιάτης (Σοσιαλιστές, Ελλάδα), Μανώλης Φράγκος (Συντηρητικοί, Ελλάδα), Νίκος Παππάς (Η Αριστερά, Ελλάδα). Οι πληροφορίες και τα πορίσματα της αποστολής θα συμβάλουν στην εκπόνηση τελικής έκθεσης, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερών παρατηρήσεων και ειδικών συστάσεων, η οποία θα παρουσιαστεί και θα τεθεί σε ψηφοφορία στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ντολόρς Μοντσεράτ: «Υπόψην μας οι ανησυχίες για έλλειψη πλήρους ανάπτυξης του συστήματος ETCS»
Μιλώντας εκ μέρους της αντιπροσωπείας, η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών Ντολόρς Μοντσεράτ δήλωσε πως: «Πρώτον, θα ήθελα να τονίσω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή Αναφορών δεν είναι δικαστική αρχή, δεν μπορεί ούτε να εκδίδει αποφάσεις ούτε να ανακαλεί αποφάσεις που λαμβάνονται από τα δικαστήρια των κρατών μελών. Το δικαίωμα αναφοράς παρέχει στους πολίτες έναν άμεσο δίαυλο επικοινωνίας προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είναι δική μας ευθύνη να ακούσουμε προσεκτικά και να αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες που εγείρονται ενώπιόν μας. Θα ασκήσουμε τις θεσμικές μας ευθύνες αμερόληπτα, εποικοδομητικά και με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των θεσμικών τους οργάνων, με στόχο να διασφαλίσουμε ότι τέτοιες τραγωδίες δεν θα επαναληφθούν.
Οι ανταλλαγές απόψεων που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες τρεις ημέρες μας παρείχαν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων. Λάβαμε υπόψη τα αποτελέσματα ενός προγράμματος μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών στη διακυβέρνηση, την εποπτεία, τη λειτουργική διαχείριση και την κουλτούρα της διαχείρισης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων, καθώς και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης που καταρτίστηκε σε συμφωνία με την Επιτροπή σε συνέχεια της έκθεσης του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA).
Επιβεβαιώσαμε την κομβική σημασία της διαφανούς και ορθά διαχειριζόμενης χρηματοδότησης της ΕΕ για τη στήριξη αυτών των προσπαθειών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις ανησυχίες σχετικά με τον ρυθμό υλοποίησης, ιδίως την έλλειψη πλήρους ανάπτυξης του συστήματος ETCS, και την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις, οι οποίες είναι σημαντικές για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης του κοινού. Σημειώσαμε επίσης τα μέτρα που έλαβαν οι ανεξάρτητες αρχές, ο ρόλος των οποίων είναι κρίσιμος για την πρόληψη των σιδηροδρομικών ατυχημάτων, τη βελτίωση της λογοδοσίας και τη διασφάλιση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων στην Ελλάδα.
Ταυτόχρονα, αναγνωρίσαμε τις σοβαρές ανησυχίες που εκφράστηκαν σχετικά με την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής κατά τον χρόνο του ατυχήματος, καθώς και τη διαχείριση του τόπου του ατυχήματος αμέσως μετά, η οποία βρίσκεται πλέον υπό δικαστικό έλεγχο από τα ελληνικά δικαστήρια. Τονίσαμε την ανάγκη στήριξης των οικογενειών των θυμάτων και διασφάλισης της πλήρους συνεργασίας με τις αρμόδιες δικαστικές αρχές, ώστε να μπορούν να εξετάζονται πλήρως και ανεξάρτητα όλες οι σχετικές περιστάσεις και να καθορίζονται τυχόν ευθύνες μέσω των κατάλληλων δικαστικών διαδικασιών. Έχουμε πλήρη εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία των ελληνικών δικαστικών αρχών και στην ικανότητά τους να ασκούν τις αρμοδιότητές τους».
Αντιδράσεις από Ευρωβουλευτές
Ο αντιπρόεδρος της ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), Γιώργος Μανιάτης, και η ευρωβουλευτής του S&D, Isilda Gomes, προχώρησαν σε κοινή δήλωση στο πλαίσιο της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία πραγματοποίησε επίσκεψη στη Λάρισα και την Αθήνα.
«Τριάμισι χρόνια μετά το έγκλημα στα Τέμπη, τα βασικά συστήματα ασφάλειας και επικοινωνίας του σιδηροδρόμου, ETCS και GSM-R, εξακολουθούν να μη βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία στο σύνολο του δικτύου, όπως αναδείχθηκε κατά την επίσκεψη μας στη Λάρισα και την Αθήνα, στο πλαίσιο της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αν και εκ των υστέρων και έπειτα από πιέσεις έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο σιδηρόδρομος εξακολουθεί να μην συγκλίνει πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα... Στις συναντήσεις αναδείχθηκαν οι δύο διαστάσεις του διπλού εγκλήματος των Τεμπών. Η πρώτη αφορά τις τρομακτικές ελλείψεις στοιχειωδών κανόνων ασφαλείας που δεν απέτρεψαν την μετωπική σύγκρουση των δύο τρένων και την απώλεια 57 ανθρώπινων ζωών. Η δεύτερη, την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος αμέσως μετά τη σύγκρουση, με το «μπάζωμα» και τη μεταφορά υλικού που περιείχε και ανθρώπινα οστά, χωρίς δικαστική εξουσιοδότηση. Σε σχετική ερώτησή μας αναφορικά με την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ξεκαθάρισε ότι με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες του, δεν θα επέτρεπε κανένα «μπάζωμα», παρά μόνο αφού θα είχαν ολοκληρωθεί οι έρευνες και μετά από σχετική αδειοδότηση της εποπτεύουσας δικαστικής και αστυνομικής αρχής.
Όσον αφορά στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργων όπως η εγκατάσταση του ETCS στο πλαίσιο της σύμβασης 717, το σύστημα δεν βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία, περίπου δώδεκα χρόνια μετά. Αναμένουμε από τις ελληνικές δικαστικές αρχές να ασκήσουν τα καθήκοντά τους με πλήρη ανεξαρτησία, ώστε οι πέντε δικαστικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη να οδηγήσουν στην απόδοση των ποινικών ευθυνών εκεί όπου αυτές αναλογούν.»
Η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ εξέδωσε ανακοίνωση με αφορμή την αποστολή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα για την υπόθεση των Τεμπών, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι πολιτικές και οδηγίες της φέρουν ευθύνη για τις συνθήκες που οδήγησαν στο δυστύχημα και εξυπηρετούν, όπως αναφέρει, την προτεραιότητα των κερδών.
«Η επίσκεψη της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών του ευρωκοινοβουλίου στην Ελλάδα για το έγκλημα στα Τέμπη δεν πρέπει να αξιοποιηθεί για να εμφανιστεί η ΕΕ σε θέση δήθεν «εξεταστή» και «κατηγόρου», αλλά για να καθίσει και η ίδια στο σκαμνί του κατηγορούμενου μαζί με την κυβέρνηση της ΝΔ, τις προηγούμενες του ΠΑΣΟΚ και του Τσίπρα που υλοποιούν όλα αυτά τα χρόνια κατά γράμμα τα 4 πακέτα οδηγιών της ΕΕ για το σιδηρόδρομο και μετατρέπουν τον σιδηρόδρομο σε Ελλάδα και ΕΕ σε καρμανιόλα.
Η μεγάλη αλήθεια που επιχειρούν να κρύψουν είναι ότι 57 ψυχές έχασαν τη ζωή τους, όχι γιατί δεν τηρήθηκε η ευρωενωσιακή νομοθεσία, αλλά για το ακριβώς αντίθετο. Πρόκειται για τους κανονισμούς και τις οδηγίες που λειτουργούν με κριτήριο το κέρδος των ομίλων, την απελευθέρωση και την ιδιωτικοποίηση, τη μεγιστοποίηση της ταχύτητας των συρμών και της χωρητικότητάς τους, θυσιάζοντας την ασφάλεια των σιδηροδρόμων στο βωμό του κέρδους, τόσο των κατασκευαστών του δικτύου όσο και των ομίλων λειτουργίας τους.
Για αυτό, άλλωστε, η Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν κάνει ό,τι μπορούν 3,5 χρόνια τώρα για τη συγκάλυψη του προδιαγεγραμμένου εγκλήματος των Τεμπών, μεταξύ άλλων και για την αλλοίωση του χώρου. Μάλιστα, η αναφορά του Συλλόγου Θυμάτων των Τεμπών, μετά την αρχική συζήτηση στην Επιτροπή Αναφορών το Μάρτιο του 2024, βρίσκεται με σαφή σκοπιμότητα «παγωμένη». Αυτά τα γεγονότα αποδεικνύουν την εχθρική στάση της ΕΕ και του ευρωκοινοβουλίου απέναντι στους συγγενείς των θυμάτων και τον ελληνικό λαό που απαιτούν να τιμωρηθούν όλοι οι υπεύθυνοι.
Παράλληλα, εκτός του εγκλήματος των Τεμπών στην ΕΕ του δήθεν «κράτους δικαίου», από το 2023 έως το 2025 καταγράφηκαν πάνω από 1.500 σιδηροδρομικά ατυχήματα, με πάνω από 750 νεκρούς, ενώ μόλις το 2026 έλαβαν χώρα συγκρούσεις τρένων στην Ισπανία, τη Σλοβακία, την Τσεχία, τη Δανία με δεκάδες νεκρούς ή τραυματίες.
Σε αντίθεση με τις δηλώσεις εφησυχασμού από την επικεφαλής της αποστολής της Επιτροπής Αναφορών, Ντ. Μονσεράτ, περί «προόδου που έχει σημειωθεί και της βελτίωσης της ασφάλειας των σιδηροδρόμων», η κατάσταση στο σιδηρόδρομο σε Ελλάδα και ΕΕ, εν έτη 2026, παραμένει επικίνδυνη, καθώς το σύστημα αυτόματης πέδησης ETCS δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί σε όλο το εθνικό δίκτυο ενώ παραμένει η τραγική υποστελέχωση στο σιδηρόδρομο και το ολοκληρωμένο σύστημα ασφαλείας ERTMS λειτουργεί μόλις στο 18% σε επίπεδο ΕΕ του βασικού σιδηροδρομικού δικτύου. Παρόλο, επίσης, που υπάρχουν σύγχρονα συστήματα 5G επικοινωνιών μεταξύ κέντρων ελέγχου και μηχανοδηγών, χρησιμοποιείται ακόμη η παρωχημένη τεχνολογία τριών δεκαετιών, του 2G (σύστημα GSM-R), διότι αυτή η μετάβαση απορρίπτεται από κυβερνήσεις και ομίλους λόγω κόστους. Ταυτόχρονα, 5.000 βαγόνια κυκλοφορούν στο ευρωενωσιακό δίκτυο παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με τον αρμόδιο οργανισμό της ΕΕ είναι «για παλιοσίδερα», ενώ ο ίδιος ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ERA) είχε αδειοδοτήσει τρένα γυμνά από πυράντοχα υλικά, όπως άλλωστε έγινε και στην περίπτωση των αμαξοστοιχιών του εγκλήματος των Τεμπών.
Την ώρα δε που στις απελευθερωμένες σιδηροδρομικές μεταφορές η ασφάλεια των επιβατών συνιστά περιττό κόστος, απογειώνεται η χρηματοδότηση της στρατιωτικής κινητικότητας, αφού αυτή δεκαπλασιάζεται στα 17 δισ. ευρώ στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034), μαζί με τα 100 δισ. ευρώ για τη «Σένγκεν Στρατιωτικής Κινητικότητας», αποδεικνύοντας ποιες είναι οι προτεραιότητες της ΕΕ, στο πλαίσιο και των πολεμοκάπηλων σχεδιασμών της.
Καμία, λοιπόν, εμπιστοσύνη στην ΕΕ, τις κυβερνήσεις, το κεφάλαιο και τα κόμματά τους. Σε αυτή την υπόθεση είναι κατηγορούμενοι, όχι «συνήγοροι». Το δίλημμα των μεγάλων κινητοποιήσεων του λαού και της νεολαίας «τα κέρδη τους ή οι ζωές μας» αποδεικνύεται πιο επίκαιρο από ποτέ.
Ο εργαζόμενος λαός και η νεολαία συνεχίζουν τον αγώνα για την απόδοση ευθυνών-πολιτικών και ποινικών - και την καταδίκη των υπαιτίων όσο ψηλά κι αν βρίσκονται, για την ανατροπή αυτής της πολιτικής. Αυτός είναι ο δρόμος της δικαίωσης για τα θύματα και τους συγγενείς τους, για το λαό και τις ανάγκες για σύγχρονες και ασφαλείς μεταφορές», καταλήγει η ανακοίνωση.