Το χαμηλό διοικητικό κόστος, η δεκτική αγορά καθαρής ενέργειας και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι μερικοί από τους λόγους που, σύμφωνα με ειδικούς, εξηγούν τον ηγετικό ρόλο της χώρας στην πράσινη ενέργεια στην περιοχή.
Με την ενεργειακή παραγωγή της Ανατολικής Ευρώπης να δέχεται πλήγμα από την πρωτοφανή ξηρασία, η Βουλγαρία έχει επωφεληθεί επενδύοντας σε υποδομές αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, παράλληλα με την ταχεία ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Περίπου εκατό εγκαταστάσεις συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems – BESS) βρίσκονται πλέον σε λειτουργία, οι περισσότερες από τις οποίες κατασκευάστηκαν τα τελευταία δύο χρόνια.
Τα έργα μεγάλης κλίμακας αξιοποιούν παλιές βιομηχανικές περιοχές και αεροδρόμια ή ενσωματώνονται σε υφιστάμενους σταθμούς παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων θερμοηλεκτρικών σταθμών με καύσιμο τον άνθρακα.
«Η κλίμακα και η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η αποθήκευση ενέργειας στη Βουλγαρία είναι πρωτοφανείς για τα ευρωπαϊκά δεδομένα», δήλωσε στο AFP ο Σταύρος Παπαθανάσιου, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Η περιορισμένη γραφειοκρατία, η δεκτική αγορά για καθαρή ενέργεια και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση συγκαταλέγονται στους λόγους που, σύμφωνα με τους ειδικούς, εξηγούν τον πρωταγωνιστικό ρόλο της χώρας στην περιοχή.
Οι εγκαταστάσεις με μπαταρίες απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή από τα φωτοβολταϊκά και την επαναδιοχετεύουν στο δίκτυο όταν αυξάνεται η ζήτηση.
Αυτό αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμο όταν τα ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα του νερού στον Δούναβη διατάραξαν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε πυρηνικούς και υδροηλεκτρικούς σταθμούς της Ανατολικής Ευρώπης, αυξάνοντας τη ζήτηση για εισαγωγές ηλεκτρισμού.
Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η Βουλγαρία, μία από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ, κατέγραψε καθαρές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 830 γιγαβατωρών τον μήνα, πάνω από το διπλάσιο του μέσου όρου του Μαΐου και του Ιουνίου.
Μόνο τον Ιούλιο, η Ρουμανία απορρόφησε σχεδόν το ήμισυ των βουλγαρικών εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, αξίας περίπου 74 εκατ. ευρώ.
Μείωση της εξάρτησης από τον άνθρακα
Στον σταθμό Maritsa East 3, που ήταν κάποτε η δεύτερη μεγαλύτερη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα στη Βουλγαρία, η στροφή από την εξάρτηση από το συγκεκριμένο καύσιμο είναι ορατή επί τόπου.
Ο σταθμός, που κατασκευάστηκε στην κομμουνιστική περίοδο με τέσσερις μονάδες παραγωγής, περιόρισε δραστικά τη χρήση άνθρακα το 2024, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες υποδομές σύνδεσης με το δίκτυο για μια εγκατάσταση μπαταριών.
«Μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε τη μεγάλη σύνδεση με το δίκτυο. Αποφασίσαμε να αποσυνδέσουμε μία μονάδα άνθρακα και να συνδέσουμε μπαταρίες», δήλωσε ο Βασίλ Στόνοφ, επικεφαλής των δραστηριοτήτων της ContourGlobal στη Βουλγαρία.
«Ο άνθρακας βγαίνει, η μπαταρία μπαίνει. Ήταν το σωστό μέρος τη σωστή στιγμή», είπε στο AFP ο Στόνοφ, διευκρινίζοντας πάντως ότι η Βουλγαρία θα πρέπει να διατηρεί ένα ελάχιστο εφεδρικό δυναμικό μονάδων άνθρακα για σκληρούς χειμώνες ή διακοπές στον εφοδιασμό φυσικού αερίου.
Παρότι η Βουλγαρία αντιστοιχούσε περίπου στο 9% των νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης με μπαταρίες και περίπου στο 2% των προσθηκών ηλιακής ισχύος στην Ευρώπη το 2025, «μπορεί να λειτουργήσει ως θετικό παράδειγμα για άλλες ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε ο Λέναρτ Χέρμαν από την ερευνητική και συμβουλευτική εταιρεία FfE, με έδρα το Μόναχο.
«Τα σωστά κίνητρα... μπορούν να επιτρέψουν μια γρήγορη ενεργειακή μετάβαση», είπε στο AFP.
Το βουλγαρικό υπουργείο Ενέργειας ανέφερε ότι η χώρα διέθετε αυτόν τον μήνα περίπου 5,7 γιγαβάτ εγκατεστημένης ισχύος αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες σε λειτουργία.
Σε όρους ισχύος, αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο της συνολικής εγκατεστημένης παραγωγικής ικανότητας της Βουλγαρίας και είναι περισσότερο από πέντε φορές η λειτουργική χωρητικότητα μπαταριών της γειτονικής Ρουμανίας.
Επιπλέον, επιχειρήσεις στη Βουλγαρία έχουν υπογράψει συμβάσεις για σχεδόν 14 γιγαβατώρες αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας, μέρος της οποίας έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.
«Στόχος είναι τα συστήματα αποθήκευσης να βρουν έναν βιώσιμο ρόλο στην αγορά», ανέφερε το υπουργείο, προσθέτοντας ότι «πρέπει να πάνε χέρι-χέρι με άλλες επενδύσεις, όπως στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής».
«Κατά τύχη»
Ο Νίκολα Γκάζντοφ, πρόεδρος της Association for Production, Storage and Trading of Electricity της Βουλγαρίας, αποδίδει την έκρηξη των επενδύσεων σε μπαταρίες σε έναν συνδυασμό παραγόντων και όχι σε μια συντεταγμένη στρατηγική.
«Όλα έγιναν σχεδόν τυχαία», είπε στο AFP.
Η εγκατεστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκά και αιολικά έχει αυξηθεί γρήγορα σε όλη την περιοχή, όμως η άνθηση των ΑΠΕ στη Βουλγαρία βασίζεται κυρίως στην ηλιακή ενέργεια, δημιουργώντας ολοένα μεγαλύτερα ημερήσια πλεονάσματα.
Και στη Βουλγαρία, τα μεγάλα έργα μπαταριών μπορούν να ολοκληρωθούν και να λειτουργούν σε μόλις εννέα έως 18 μήνες, πολύ ταχύτερα από πολλά έργα ηλιακής ή αιολικής ενέργειας, πρόσθεσε ο Γκάζντοφ.
Ωστόσο, η τεχνολογία αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες έχει και τα όριά της.
Ένα από αυτά είναι ότι οι διασυνδέσεις του δικτύου με τις γειτονικές χώρες έχουν περιορισμένη ικανότητα μεταφοράς ρεύματος.
Ένα άλλο είναι ότι οι σημερινές μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια μόνο για σχετικά σύντομα διαστήματα, «συνήθως μεταξύ μίας και έξι, κάποιες φορές έως και οκτώ ώρες», όπως είπε ο Χέρμαν από την FfE.
Έτσι, ενώ μπορούν να στηρίξουν το δίκτυο σε περίπτωση προσωρινής μείωσης της παραγωγής, δεν είναι σε θέση να αντικαταστήσουν έναν πυρηνικό αντιδραστήρα που τίθεται εκτός λειτουργίας λόγω ξηρασίας.
Και η ίδια τους η επιτυχία μπορεί τελικά να περιορίσει την αποδοτικότητά τους, καθώς όσο περισσότεροι φορείς BESS αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια όταν οι τιμές είναι χαμηλές και την μεταπωλούν στις ώρες αιχμής, τόσο θα μειώνεται η διαφορά μεταξύ των δύο περιόδων τιμών.