Στα λατομεία μαρμάρου της Καράρας στην Ιταλία, μια πανάρχαια τέχνη αλλάζει με την τεχνητή νοημοσύνη: ρομπότ σμιλεύουν σύνθετα γλυπτά από πέτρα, θέτοντας το ερώτημα πού αρχίζει η τέχνη και πού τελειώνει η τεχνική.
Ρομποτικοί βραχίονες χρησιμοποιούνται για να σκαλίζουν περίπλοκα γλυπτά από μαρμάρινους όγκους, καθοδηγούμενοι από λογισμικό που μετατρέπει τα ψηφιακά σχέδια σε ακριβείς εντολές για τις μηχανές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την τεχνολογία αναπτύσσουν οι ιταλικές εταιρείες LITIX και ROBOTOR, οι οποίες υποστηρίζουν ότι μπορεί να κάνει τη μαρμάρινη γλυπτική πιο προσιτή.
«Στόχος είναι να μπορείς να δημιουργήσεις κάτι από την ιδέα σου, ακόμη κι αν δεν διαθέτεις τις δεξιότητες για να το κάνεις», λέει ο Giacomo Massari, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος των LITIX και ROBOTOR.
Μια ψηφιακή εικόνα μπορεί να μετατραπεί σε τρισδιάστατο αρχείο και στη συνέχεια το λογισμικό να δημιουργήσει τις διαδρομές των εργαλείων που ακολουθεί το ρομπότ. Η μηχανή μπορεί έτσι να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της λάξευσης, αφήνοντας τους έμπειρους τεχνίτες να τελειοποιήσουν το γλυπτό.
Ο ρόλος των γλυπτών αλλάζει
Η είσοδος των ρομπότ έχει προκαλέσει ανάμεικτες αντιδράσεις μεταξύ των παραδοσιακών γλυπτών στην Καράρα. Ορισμένοι αισθάνονται άβολα με την ιδέα ότι οι μηχανές αναλαμβάνουν δουλειά που παραδοσιακά απαιτεί χρόνια εκπαίδευσης.
«Δεν εξαφανίζεις ένα επάγγελμα, απλώς το εξελίσσεις», λέει ο Massari. Προσθέτει ότι τα ρομπότ μπορούν να αναλάβουν έως και το 99% της λάξευσης, επιτρέποντας στους τεχνίτες να επικεντρωθούν στις τελικές λεπτομέρειες.
Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι η δουλειά με το μάρμαρο μπορεί έτσι να γίνει πιο ασφαλής και λιγότερο απαιτητική σωματικά.
Ωστόσο η συζήτηση ξεπερνά το ζήτημα των θέσεων εργασίας. Καθώς οι μηχανές αποκτούν τη δυνατότητα να μετατρέπουν τις ψηφιακές ιδέες απευθείας σε φυσικά αντικείμενα, οι καλλιτέχνες καλούνται να επανεξετάσουν τι ακριβώς συνιστά την πράξη της δημιουργίας.
«Αλγοριθμική γλυπτική»
Ο Ιταλός καλλιτέχνης Davide Quayola (πηγή στα Αγγλικά) χρησιμοποιεί αλγορίθμους και ρομποτικές μηχανές ως μέρος της δικής του πρακτικής.
Αντί να αντιμετωπίζει το ρομπότ ως ανεξάρτητο δημιουργό, το περιγράφει ως προέκταση της καλλιτεχνικής του χειρονομίας.
«Νιώθω πραγματικά ότι έχω τον πλήρη έλεγχο», λέει. Ο Quayola χαρακτηρίζει την προσέγγισή του «αλγοριθμική γλυπτική».
Όπως λέει, ο ίδιος και το στούντιό του προγραμματίζουν τις κινήσεις της μηχανής, εντάσσοντας το ρομπότ στη διαδικασία μέσα από την οποία γεννιέται το έργο. Για εκείνον, αυτή η διάκριση είναι σημαντική. Η μηχανή μπορεί να εκτελεί το φυσικό μέρος της εργασίας, αλλά ο καλλιτέχνης αποφασίζει πώς θα λειτουργεί και τι θέλει να είναι το τελικό έργο.
Το μέλλον του μαρμάρου
Η Καράρα συνδέεται εδώ και αιώνες με την παραδοσιακή τεχνογνωσία και το λευκό μάρμαρο που χρησιμοποίησαν ορισμένοι από τους πιο αναγνωρισμένους γλύπτες της ιστορίας.
Σήμερα, το ίδιο υλικό διαμορφώνεται με τεχνολογία που για τις προηγούμενες γενιές καλλιτεχνών θα ήταν αδιανόητη.
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος της παραδοσιακής τεχνικής.
Αντιθέτως, ο ρόλος του γλύπτη ίσως μετατοπιστεί ολοένα περισσότερο, από τη φυσική αφαίρεση του λίθου στον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό και την τελική επεξεργασία του έργου.
Καθώς τα ρομπότ αναλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της υλικής διαδικασίας, παραμένει ένα ερώτημα: πού τελειώνει η δουλειά της μηχανής και πού αρχίζει η δουλειά του καλλιτέχνη;