Η παραδοσιακή στάση της Ελβετίας είναι η καλά οπλισμένη στρατιωτική ουδετερότητα, αλλά ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία αναζωπύρωσε τα ερωτήματα για τη μη εμπλοκή της σε ξένες συγκρούσεις.
Την Κυριακή η Ελβετία θα ψηφίσει για μια πολύ συζητημένη πρόταση ώστε να αυστηροποιηθεί η παραδοσιακή ουδετερότητα της χώρας, με φόντο φόβους ότι ένα αναμενόμενο «όχι» μπορεί να εκληφθεί ως πλήρης εγκατάλειψη της αρχής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι Ελβετοί είναι ιδιαίτερα δεμένοι με την ουδετερότητά τους, όμως μια πρωτοβουλία που επιδιώκει να κατοχυρωθεί ένας αυστηρός ορισμός της στο Σύνταγμα της αλπικής χώρας έχει φέρει στο φως βαθιές διαφωνίες για το τι σημαίνει στην πράξη αυτή η ουδετερότητα.
Κατά τη διάρκεια της οξυμένης αυτής αντιπαράθεσης, έμοιαζε σαν να τίθεται σε ψηφοφορία η ίδια η ελβετική ταυτότητα.
Ενώ οι πρώτες δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αμφίρροπο, οι δύο τελευταίες έρευνες που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα καταγράφουν καθαρή πλειοψηφία των ψηφοφόρων, πάνω από 60%, που σκοπεύει να ακολουθήσει τη σύσταση της κυβέρνησης και να απορρίψει την πρωτοβουλία.
Η παραδοσιακή θέση της Ελβετίας είναι η καλά εξοπλισμένη στρατιωτική ουδετερότητα, όμως ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τη μη εμπλοκή της σε ξένες συγκρούσεις.
Αντιδρώντας στην απόφαση της Βέρνης να στηρίξει την οικονομική πίεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η φιλοκυριαρχική οργάνωση Pro Switzerland συγκέντρωσε αρκετές υπογραφές ώστε, στο πλαίσιο του συστήματος άμεσης δημοκρατίας της χώρας, να προκληθεί δημοψήφισμα για την ισχυρότερη κατοχύρωση της ουδετερότητας στο Σύνταγμα.
«Χάσαμε τον δρόμο μας»
«Τα τελευταία χρόνια χάσαμε τον δρόμο μας, παίρνοντας πολύ σκληρές θέσεις απέναντι στη Ρωσία, ενώ αντίθετα υιοθετήσαμε εξαιρετικά ήπιες θέσεις απέναντι στο Ισραήλ», δήλωσε στο πρακτορείο AFP ο πρώην Ελβετός διπλωμάτης Ζαν-Ντανιέλ Ρουχ, σε εκδήλωση υπέρ της πρωτοβουλίας.
«Είναι μια ευκαιρία να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία της ουδετερότητάς μας».
Η Μόσχα, που έχει επικρίνει δριμύτατα την Ελβετία επειδή προσχώρησε στις κυρώσεις της ΕΕ και έχει κατηγορήσει τη Βέρνη ότι εγκαταλείπει την ουδετερότητά της, έχει χαιρετίσει την πρωτοβουλία, την οποία ορισμένοι αντίπαλοι χαρακτηρίζουν «φιλορωσική».
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν «θα τρίβει τα χέρια του από χαρά αν εγκρίναμε αυτή την πρωτοβουλία», προειδοποίησε σε πρόσφατη συζήτηση ο σοσιαλιστής βουλευτής Σαμιουέλ Μπενταάν.
Η πρόταση ζητεί το Σύνταγμα να διασφαλίζει ότι η ελβετική ουδετερότητα είναι «ένοπλη και διαρκής».
Θα εμπόδιζε την Ελβετία, της οποίας η ουδετερότητα ανάγεται στο 1516 και αναγνωρίζεται διεθνώς από το 1815, να συνάψει στενότερους δεσμούς με το ΝΑΤΟ και θα απέκλειε κάθε στρατιωτική συμμαχία, εκτός αν η χώρα δεχόταν επίθεση.
Θα απαγόρευε επίσης την επιβολή κυρώσεων, εκτός αν αυτές ζητούνται από τον ΟΗΕ.
Όλες οι πλευρές στην αντιπαράθεση υποστηρίζουν ότι θέλουν να διατηρήσουν την ουδετερότητα της Ελβετίας.
Η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο, ωστόσο, έχουν απορρίψει την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι είναι υπερβολικά δογματική και θα περιόριζε τα περιθώρια κινήσεων της χώρας σε μια περίοδο οξυμένων γεωπολιτικών εντάσεων.
«Περιθώριο ευελιξίας»
«Η ουδετερότητα ανέκαθεν εφαρμοζόταν με ένα βαθμό ευελιξίας», τόνισε σε πρόσφατη τηλεμαχία ο Ελβετός υπουργός Εξωτερικών Ινιάτσιο Κάσις.
Παρότι η Ελβετία δεν σχεδιάζει να άρει την απαγόρευση πώλησης όπλων σε χώρες που βρίσκονται σε σύγκρουση, υπογράμμισε ότι «η ουδετερότητα δεν σημαίνει αδιαφορία».
Η χώρα, είπε, «δεν θα γυρίσει το βλέμμα αλλού όταν βλέπουμε παραβιάσεις των ίδιων των διεθνών κανόνων που μας επιτρέπουν να ζούμε ειρηνικά».
Σχεδόν όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα έχουν επίσης ταχθεί κατά της πρωτοβουλίας.
Μοναδική εξαίρεση είναι το λαϊκιστικό δεξιό Swiss People's Party (SVP), που συνδέεται στενά με την πρωτοβουλία από την αρχή.
Ωστόσο, υποστηρικτές προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους.
Ο Σάμιουελ Σομαρούγκα, γιατρός που δηλώνει ότι δεν ανήκει σε κανένα κόμμα, αλλά είναι γιος προβεβλημένου σοσιαλιστή γερουσιαστή και εγγονός πρώην προέδρου της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, είναι από τους κύριους υποστηρικτές.
Ο ίδιος είπε στο AFP ότι φοβάται πως η Ελβετία θα «βυθιστεί» αν δεν υιοθετήσει έναν αυστηρό ορισμό της ουδετερότητας, προειδοποιώντας ότι διεθνώς θα θεωρηθεί πως έχει «απαρνηθεί πλήρως την ουδετερότητά της».
Χωρίς σαφή ουδέτερη στάση, υποστήριξε, η Ελβετία κινδυνεύει να παρασυρθεί στο ΝΑΤΟ και να χάσει το προνομιακό της καθεστώς ως μεσολαβητής και ως σημαντική έδρα διεθνών οργανισμών και διαπραγματεύσεων.
«Πιστεύω ότι αν ψηφίσουμε όχι, κινδυνεύουμε να τα χάσουμε αυτά», είπε.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι Ελβετοί αναμένεται επίσης να απορρίψουν μια ακόμη πρωτοβουλία που τίθεται σε ψηφοφορία την Κυριακή, η οποία ζητεί η χώρα να αυξήσει τον βαθμό αυτάρκειας σε τρόφιμα στο 70%, από 42% το 2024.