Ρωσία: Το υπουργείο Οικονομικών αυξάνει τους φόρους υπέρ του στρατιωτικού προϋπολογισμού

Στη Ρωσία αυξάνουν τους φόρους για τη χρηματοδότηση του πολέμου του Πούτιν κατά της Ουκρανίας, που συνεχίζεται ήδη για πέμπτο χρόνο. Το Κρεμλίνο αναζητεί πόρους για τις στρατιωτικές ανάγκες, με φόντο το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού: το πρώτο εξάμηνο, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία (πηγή στα Ρωσικά), αυτό διαμορφώθηκε στα 5,8479 τρισεκατομμύρια ρούβλια (60 δισ. 447 εκατ. σε αντιστοιχία με ευρώ).

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με τα στοιχεία στα τέλη Ιουλίου, το έλλειμμα του προϋπολογισμού ανήλθε σε 2,8% του ετήσιου ΑΕΠ, σχεδόν διπλάσιο από την αρχικά προβλεπόμενη ετήσια τιμή. Το μέγεθος των κεφαλαίων στο αποθεματικό ταμείο της Ρωσίας μειώθηκε στο 1,6% του ΑΕΠ, γεγονός που αναγκάζει το Κρεμλίνο να δανείζεται από εγχώριες τράπεζες.

Την ίδια ώρα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έχει επιβραδυνθεί σε σχέση με την κορύφωση άνω του 4% σε ετήσια βάση, που καταγράφηκε τα έτη 2023–2024. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της κυβέρνησης (πηγή στα Ρωσικά), φέτος η ανάπτυξη θα διαμορφωθεί στο 0,6%, ενώ στο πρώτο τρίμηνο η οικονομία συρρικνώθηκε και στο δεύτερο σημείωσε κάποια ανάκαμψη.

Οι αναλυτές αποδίδουν το έλλειμμα κυρίως στη μαζική αύξηση των δημόσιων δαπανών (μεταξύ άλλων, στα γιγαντιαία έξοδα για τον πόλεμο και στην προπληρωμή κρατικών συμβάσεων) και στην υστέρηση των εσόδων λόγω των κυρώσεων και των διακυμάνσεων στις αγορές πρώτων υλών.

Οι ενισχυμένες και ολοένα συχνότερες επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε στρατηγικούς στόχους, κυρίως διυλιστήρια και αποθήκες, καθώς και η αύξηση των δαπανών για την αντιμετώπισή τους, μόνο βαθαίνουν αυτό το έλλειμμα.

Το χαμηλό προς το παρόν επίπεδο ανεργίας και οι γενναιόδωρες κρατικές παροχές στις φτωχές περιφέρειες βοηθούν να συγκρατηθεί η δυσαρέσκεια των καταναλωτών. Ωστόσο, οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι μακροπρόθεσμες δυσκολίες ροκανίζουν τα θεμέλια και κάποια στιγμή μπορεί να οδηγήσουν σε κρίση.

Το υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας σχέδιο νόμου για νέο τριετή προϋπολογισμό με ετήσιο έλλειμμα γύρω στο 2% ‌του ΑΕΠ, καθώς και σχέδιο τροποποιήσεων στον Φορολογικό Κώδικα της Ρωσίας «για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δημοσιονομικού συστήματος».

Στο έγγραφο αναφέρεται (πηγή στα Ρωσικά), ότι «στρατηγική προτεραιότητα του προϋπολογισμού είναι η χρηματοδοτική κάλυψη των αναγκών της άμυνας και της ασφάλειας της χώρας, η κοινωνική στήριξη των συμμετεχόντων στην ΕΣΟ (στη Ρωσία τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας τον αποκαλούν επίσημα "специальной военной операцией") και των οικογενειών τους».

Τον πόλεμο θα πληρώσουν πολίτες και επιχειρήσεις

Το υπουργείο Οικονομικών πρότεινε να επιβληθεί φόρος στα λεγόμενα «παθητικά» εισοδήματα των Ρώσων με συντελεστές 13%-22%. Πρόκειται, για παράδειγμα, για τόκους από καταθέσεις, εισοδήματα από μερίσματα, από συναλλαγές με χρεόγραφα, από πώληση περιουσιακών στοιχείων, συμβόλαια ασφάλισης και δωρεές. Σήμερα τα «παθητικά» εισοδήματα φορολογούνται με συντελεστές 13-15%.

Η διεύρυνση της προοδευτικής κλίμακας της φορολογίας εισοδήματος στα έσοδα από καταθέσεις, μερίσματα, επενδύσεις και πώληση περιουσιακών στοιχείων μπορεί να φέρει στον προϋπολογισμό επιπλέον περίπου 500–700 δισ. ρούβλια σε ετήσια βάση. Αυτή την εκτίμηση έκανε ο οικονομολόγος Ντμίτρι Πόλεβόι, τον οποίο επικαλείται η «Медуза».

Μια ακόμη πρωτοβουλία του υπουργείου είναι να επιβληθεί φόρος προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για αγορές σε ξένα ηλεκτρονικά καταστήματα. Και μάλιστα, όπως επισημαίνουν τα ΜΜΕ (πηγή στα Ρωσικά), εξαρχής με τον ανώτατο συντελεστή 22%, παρότι προηγουμένως συζητούνταν ότι θα αυξάνεται σταδιακά.

Προτείνεται επίσης να επιβληθεί τέλος 100 ρουβλίων (περίπου 1 ευρώ) για δέματα από το εξωτερικό αξίας έως 200 ευρώ, για τα οποία σήμερα δεν καταβάλλεται τελωνειακός δασμός.

Παράλληλα, στο Συμβούλιο της Ομοσπονδίας, όπως σημειώνουν ρωσικά ΜΜΕ, (πηγή στα Ρωσικά) προτάθηκε αύξηση των φόρων για τους αυτοαπασχολούμενους. Ο αντιπρόεδρος της επιτροπής για τον προϋπολογισμό και τις χρηματοπιστωτικές αγορές Αντρέι Επίшин δήλωσε ότι οι κούριερ και οι οδηγοί που στην πράξη εργάζονται με πλήρη απασχόληση πρέπει να πληρώνουν φόρους με συντελεστή από 13% αντί για τον φόρο αυτοαπασχολούμενου 4–6%.

Σύμφωνα με την εκτίμηση του υπουργείου, οι αλλαγές θα επηρεάσουν περίπου 4 εκατομμύρια Ρώσους, περίπου 2,74% του πληθυσμού της χώρας. Ωστόσο, όπως τόνισαν ιδιαίτερα στο υπουργείο Οικονομικών, οι τροπολογίες δεν θα πρέπει να αγγίξουν τα εισοδήματα των συμμετεχόντων στον πόλεμο.

Για τις μεγάλες επιχειρήσεις εισάγεται «φόρος στα υπερκέρδη», σύμφωνα με το δελτίο του υπουργείου Οικονομικών: για ορισμένες εταιρείες του μεταλλευτικού-μεταλλουργικού κλάδου στο ύψος 30% επί του πρόσθετου εισοδήματος. Για τους παραγωγούς χρυσού ο συντελεστής θα είναι 20%.

Στο υπουργείο Οικονομικών της Ρωσίας δηλώνουν ανοιχτά ότι «οι προγραμματισμένοι πόροι θα επιτρέψουν να εξασφαλιστεί ο εξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεων με τον απαραίτητο οπλισμό και στρατιωτικό υλικό, ο εκσυγχρονισμός των επιχειρήσεων του αμυντικού-βιομηχανικού συγκροτήματος, η καταβολή αποδοχών στους στρατιωτικούς και η στήριξη των οικογενειών τους».

Το υπουργείο σημειώνει ότι θα συνεχιστεί η προτεραιότητα στη διάθεση πόρων στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος «Станки» και «Беспилотные авиационные системы». Ο όγκος της χρηματοδότησής τους για τρία χρόνια θα αυξηθεί και θα φτάσει τα 135,7 δισ. ρούβλια (1,4 δισ. σε αντιστοιχία με ευρώ) και 103,3 δισ. ρούβλια αντίστοιχα (1,06 δισ. σε αντιστοιχία με ευρώ).

Στο Κρεμλίνο ξέχασαν την υπόσχεση να μην αυξήσουν τους φόρους

Ενδεικτικό είναι ότι στο Κρεμλίνο ξέχασαν την υπόσχεση να μην αυξήσουν τους φόρους μόλις την τέταρτη ημέρα μετά τις εκλογές για την Κρατική Δούμα. «Δεν γίνεται λόγος για κάτι τέτοιο», είχε δηλώσει δέκα ημέρες πριν από την ψηφοφορία ο εκπρόσωπος Τύπου του προέδρου της Ρωσίας (πηγή στα Ρωσικά) Ντμίτρι Πέσκωφ.

Νωρίτερα, τον Μάιο φέτος, ο επικεφαλής του υπουργείου Οικονομικών Αντόν Σιλουάνοφ υποστήριζε ότι η αύξηση των φόρων για τους Ρώσους πολίτες δεν εξετάζεται. «Πρόκειται για ψεύτικες διαρροές» (πηγή στα Ρωσικά), είχε δηλώσει τότε ο υπουργός.

Κρίνοντας από τις προτεινόμενες αλλαγές στον Φορολογικό Κώδικα της Ρωσίας, οι ρωσικές αρχές αναγκάζονται να αναζητήσουν πρόσθετα έσοδα στο εσωτερικό της χώρας για την υποστήριξη της πολεμικής τους μηχανής.

Τα προτεινόμενα μέτρα δείχνουν ότι το Κρεμλίνο σκοπεύει να μεταφέρει το αυξανόμενο κόστος του πολέμου όχι μόνο στους πιο εύπορους πολίτες με εισοδήματα από καταθέσεις και επενδύσεις και στις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και στους απλούς καταναλωτές.

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι δείκτες εμπιστοσύνης των καταναλωτών μειώνονται σταδιακά από τη στιγμή που έφτασαν στο αποκορύφωμα το 2024–2025, όταν η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών τόνωνε την οικονομική ανάπτυξη και τις αποδοχές.

Τον τελευταίο καιρό οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν άνοδο των τιμών της βενζίνης και έλλειψή της λόγω των επιθέσεων ουκρανικών drones, που έθεσαν εκτός λειτουργίας διυλιστήρια πετρελαίου. Επιπλέον, πολλές μικρές επιχειρήσεις υπέστησαν απώλειες σε αποθέματα και πελατεία εξαιτίας των απεργιών εναντίον των διαδικτυακών λιανεμπόρων «Wildberries» και «Ozon».

Ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος, που υπολογίζει το «Левада-Центр» — ανεξάρτητη ρωσική κοινωνιολογική υπηρεσία — το καλοκαίρι υποχώρησε στις 94 μονάδες από 116 μονάδες την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025. Τιμές κάτω από το 100 υποδηλώνουν ότι το κλίμα των καταναλωτών είναι μάλλον αρνητικό παρά θετικό.

Με αυτό το υπόβαθρο δεν σταματούν οι συζητήσεις για πιθανούς αποκλεισμούς των VPN και για μια πιθανή, αλλά επίσημα επανειλημμένα διαψευσμένη, νέα φάση κινητοποίησης.