Η αριστερή κυβέρνηση συνασπισμού του Πέδρο Σάντσεθ κρατά σε ισχύ τον προϋπολογισμό 2023, κάτι που η αντιπολίτευση λέει ότι είναι θεσμική ανωμαλία και κλοπή από τους πολίτες: «Δεν αποφασίζουν μέσω εκπροσώπων πώς ξοδεύεται το δημόσιο χρήμα»
Η Ισπανία συμπλήρωσε σήμερα το συμβολικό ορόσημο των 1.000 ημερών χωρίς νέους Γενικούς Κρατικούς Προϋπολογισμούς, το βασικό εργαλείο για τον προσανατολισμό της οικονομικής πολιτικής της χώρας και τον καθορισμό των προτεραιοτήτων στις δημόσιες δαπάνες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έτσι, η αριστερή κυβερνητική συμμαχία υπό τον Πέδρο Σάντσεθ, αποτελούμενη από το PSOE και το Sumar, διανύει ολόκληρη τη θητεία της χωρίς να έχει εγκρίνει ούτε έναν προϋπολογισμό, κυβερνώντας με τους δημόσιους λογαριασμούς που εγκρίθηκαν το 2022 για το έτος 2023.
Εκείνη τη χρονιά, αφού ο Πέδρο Σάντσεθ κατάφερε να επιστρέψει στην πρωθυπουργία, αυτή τη φορά χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία, από την κυβέρνηση ειπώθηκε ότι οι εκλογές είχαν δυσκολέψει την παρουσίαση στη Βουλή των Αντιπροσώπων μιας νέας νομοθεσίας για τον προϋπολογισμό.
Παρότι όμως τόσο ο πρωθυπουργός όσο και η τότε υπουργός Οικονομικών, Μαρία Χεσούς Μοντέρο, δεσμεύτηκαν επανειλημμένα να το πράξουν, προϋπολογισμοί δεν κατατέθηκαν ούτε για το 2024 ούτε για το 2025. Τον Ιούνιο φέτος, ο Σάντσεθ παραιτήθηκε οριστικά από την προοπτική να έχει η Ισπανία προϋπολογισμό για το 2026.
Όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση, ο ίδιος ο Σάντσεθ είχε πει τότε στον πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι, του Λαϊκού Κόμματος, ότι «να κυβερνάς χωρίς προϋπολογισμούς σημαίνει να μην κυβερνάς τίποτα».
Το άρθρο 134.3 του Συντάγματος ορίζει ότι η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάζει τους Γενικούς Κρατικούς Προϋπολογισμούς στη Βουλή τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη λήξη των προηγούμενων. Προβλέπει επίσης ότι, αν δεν εγκριθούν νέοι, μπορεί να παραταθούν οι προϋπολογισμοί του προηγούμενου έτους.
Η κυβέρνηση έχει στηριχθεί σε αυτή τη δυνατότητα παράτασης, λόγω της δυσκολίας να συγκροτήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την έγκριση νέων λογαριασμών.
Ανωμαλία ή παράταση που προβλέπεται από το Σύνταγμα;
Πρόκειται όμως για καταχρηστική εφαρμογή της διάταξης, προειδοποιεί ο Θεσάρ Γκαρθία Νοβόα, καθηγητής Χρηματοοικονομικού και Φορολογικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.
«Η ρύθμιση, χωρίς να το λέει ρητά, είναι σχεδιασμένη ώστε η παράταση να είναι το πολύ για ένα έτος, πρόκειται για μηχανισμό έκτακτης ανάγκης», σημειώνει.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γκαρθία Νοβόα εξηγεί ότι οι παρατάσεις προϋπολογισμών υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, «αλλά πάντα συνδέονται με συγκυριακές καταστάσεις, όπως η κυβερνητική κρίση στο Βέλγιο». Εκεί, οι παρατάσεις των προϋπολογισμών είναι μηνιαίες, όχι ετήσιες.
Ο Φερνάντο Ναβαρέτε, ευρωβουλευτής του Λαϊκού Κόμματος και μέλος της Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για δημοσιονομικά θέματα, συμφωνεί με τη θέση του Γκαρθία Νοβόα: «Μέχρι τον Σάντσεθ, η ερμηνεία ήταν ότι η παράταση είναι για ένα έτος. Κι αν στη συνέχεια δεν υπάρχει πλειοψηφία για την έγκριση νέων προϋπολογισμών, πρέπει να προκηρύξεις εκλογές».
Ο Ναβαρέτε χαρακτηρίζει τις 1.000 ημέρες χωρίς νέους προϋπολογισμούς δημοκρατική ανωμαλία. Και υποστηρίζει ότι το κόμμα του, αν αναλάβει τη διακυβέρνηση μετά τις εκλογές που θα διεξαχθούν του χρόνου, θα αλλάξει τους νόμους ώστε να μην επαναληφθεί αυτή η κατάσταση. Ωστόσο, η πιο σφοδρή κριτική προς την κυβέρνηση για τους προϋπολογισμούς εντοπίζεται στο πολιτικό πεδίο, όχι στο νομικό.
Ο Ναβαρέτε υποστηρίζει ότι η απουσία νέων προϋπολογισμών επί σχεδόν τρία χρόνια αποτελεί «κλοπή από τους πολίτες, που δεν μπόρεσαν να αποφασίσουν μέσω των εκπροσώπων τους πόσα και σε τι δαπανάται το κοινό χρήμα».
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει: «Έχουμε αναπτυχθεί πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ»
Στο ισπανικό Υπουργείο Οικονομικών διαφωνούν. Σε δηλώσεις τους στο «Euronews» επισημαίνουν ότι η κυβέρνηση έχει «εγκρίνει μέτρα για να προστατεύσει τους πολίτες από την κρίση που απορρέει από τη σύγκρουση στην Ουκρανία ή στη Μέση Ανατολή, λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας».
Σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στη στέγη, το σημαντικότερο πρόβλημα για τους Ισπανούς σύμφωνα με το Κέντρο Κοινωνιολογικών Ερευνών, οι πηγές του υπουργείου στις οποίες απευθύνθηκε η «Euronews» επικαλούνται τα 7 δισ. ευρώ που έχουν προβλεφθεί στο Κρατικό Σχέδιο Στέγασης για την περίοδο 2026-2030.
Χωρίς νέους προϋπολογισμούς, και καθώς το συγκεκριμένο σχέδιο στέγασης δεν περιλαμβάνεται στους ακόμη ισχύοντες δημόσιους λογαριασμούς του 2023, η κυβέρνηση αναγκάζεται να καταφύγει σε έκτακτες οδούς για τη χρηματοδότησή του.
Σε αυτό αναφέρεται ο Ναβαρέτε όταν καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί μηχανισμούς κατεπείγοντος «που έχουν σχεδιαστεί για άλλες καταστάσεις», προσθέτοντας ότι η απουσία νέων προϋπολογισμών καθιστά την Ισπανία ανίκανη να «αντιμετωπίσει τις αλλαγές στον κόσμο».
Μία από αυτές τις αλλαγές είναι το αυξανόμενο κόστος της στέγασης. Αυτό δεν σημαίνει ότι η έλλειψη προϋπολογισμών είναι η αιτία της αύξησης των τιμών των κατοικιών, καθώς αυτή εξαρτάται από πολλούς άλλους παράγοντες. Θέτει όμως ένα ευρύτερο ερώτημα για την ικανότητα του κράτους να προσαρμόζει τους λογαριασμούς του σε προβλήματα που έχουν λάβει διαφορετική διάσταση από το 2023 και μετά.
Η μέση τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο ανέρχεται σήμερα σε 2.355 ευρώ, αυξημένη κατά 12,5% σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με το Υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ατζέντας. Μόλις αυτή την εβδομάδα, η είδηση της έξωσης στη Μαδρίτη της Μαρίκαρμεν, 87 ετών, έχει συγκλονίσει τη χώρα, με τους πολίτες να ζητούν λύσεις από τους πολιτικούς τους.
Ανησυχία στις Βρυξέλλες, αλλά όχι έντονη
Το γεγονός ότι δεν έχουν εγκριθεί νέοι προϋπολογισμοί από το 2022 και ότι η Ισπανία συνεχίζει με τον παραταθέντα προϋπολογισμό του 2023 «περιορίζει την ικανότητα της χώρας να αποτυπώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση», υποστηρίζει ο Γκαρθία Νοβόα. Ο ειδικός στο φορολογικό και χρηματοοικονομικό δίκαιο εξηγεί επιπλέον ότι η απουσία προϋπολογισμών αποδυναμώνει την αξιοπιστία της χώρας στις Βρυξέλλες.
Με τους δημοσιονομικούς κανόνες της, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρεώνει από το 2024 τα κράτη μέλη να παρουσιάζουν ένα μεσοπρόθεσμο σχέδιο με το οποίο θα διασφαλίζονται βιώσιμα δημόσια οικονομικά και θα προωθούνται επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.
Η Ισπανία διαθέτει αυτό το σχέδιο, αλλά χωρίς νέους προϋπολογισμούς «δεν μπορεί να αποτυπωθεί πώς θα το τηρήσουμε», εξηγεί ο Ναβαρέτε. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βασίζεται στις δικές της οικονομικές προβλέψεις για να μας εποπτεύει».
Ο ευρωβουλευτής προσθέτει ότι, παρότι στις Βρυξέλλες υπάρχει ανησυχία επειδή η Ισπανία δεν έχει εγκρίνει δημόσιους λογαριασμούς για το 2024, το 2025 και το 2026, δεν έχει υπάρξει αυστηρή καταδίκη, καθώς θεωρείται εσωτερικό πολιτικό ζήτημα.
«Είναι λάθος και δεν καταλαβαίνω τη στάση τους, γιατί η Ισπανία παραβιάζει τις ευρωπαϊκές της δεσμεύσεις, υπερβαίνει στα επίπεδα των δημόσιων δαπανών και πετάει την καυτή πατάτα στην επόμενη κυβέρνηση», επισημαίνει ο Ναβαρέτε.
Εκλογές στον ορίζοντα;
Ύστερα από σχεδόν τέσσερα χρόνια χωρίς την κατάθεση σχεδίου προϋπολογισμού στο κοινοβούλιο, το Υπουργείο Οικονομικών διαβεβαιώνει ότι θα παρουσιαστεί πρόταση για το 2027. «Εμπιστευόμαστε ότι θα εγκριθεί και δεν εξετάζουμε άλλο ενδεχόμενο», αναφέρουν οι πηγές που μίλησαν στην «Euronews».
Αν και είναι απίθανο η κυβέρνηση να καταθέσει προϋπολογισμό για το 2027 πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου, την καταληκτική ημερομηνία που θέτει το Σύνταγμα, το βέβαιο είναι ότι το εκτελεστικό έχει ξεκινήσει επαφές με διάφορα πολιτικά κόμματα για να διαπραγματευθεί την έγκρισή του.
«Η παράταση του προϋπολογισμού δεν έχει εμποδίσει την Ισπανία να αναπτυχθεί πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ και να καταγράψει ρεκόρ απασχόλησης. Οι νέοι προϋπολογισμοί πρέπει να εδραιώσουν αυτή την τάση και να ενισχύσουν το κράτος πρόνοιας», αναφέρουν από το υπουργείο.
Παρ' όλα αυτά, πολλοί, ανάμεσά τους και ο Φερνάντο Ναβαρέτε, βλέπουν σε αυτή την κίνηση μια πρόφαση για την προκήρυξη βουλευτικών εκλογών, αν το κοινοβούλιο απορρίψει τους νέους προϋπολογισμούς: «Δεν πιστεύω ότι θα τους καταθέσουν, γιατί δεν έχουν πλειοψηφία, αλλά αν το κάνουν θα είναι για να τους χρησιμοποιήσουν ως προεκλογική προπαγάνδα με τη βοήθεια των υπουργείων. Άλλη μια στρεβλή χρήση των χρημάτων όλων των Ισπανών».