Το Euronews Business εξετάζει πέντε χρόνια αυξήσεων στις τιμές τροφίμων και αλλαγών στον κατώτατο μισθό σε 26 ευρωπαϊκές χώρες, για να δείξει πού οι πιο χαμηλόμισθοι μπορούν να αγοράσουν περισσότερο φαγητό από ό,τι το 2021.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί σημαντικά σε όλη την Ευρώπη τα τελευταία πέντε χρόνια, όμως οι κατώτατοι μισθοί έχουν ενισχυθεί ακόμη περισσότερο στις περισσότερες από τις 26 χώρες που εξετάζει το Euronews Business.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Μάλτα αποτελεί εξαίρεση. Ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό εκεί μπορεί σήμερα να αγοράσει περίπου 6% λιγότερα τρόφιμα με τις μικτές αποδοχές του σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια, παρά την αύξηση των μισθών. Οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό στην Ισπανία και τη Γαλλία έχουν επίσης χάσει έδαφος.
Σύμφωνα με την Eurostat, οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά 34% σε όλη την ΕΕ μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026. Η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο στο μπλοκ, 57%, ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία (54%) και τη Ρουμανία (53%). Η Κύπρος είχε τη μικρότερη αύξηση, 21%.
Στο ευρύτερο σύνολο των 35 ευρωπαϊκών χωρών, η Ελβετία κατέγραψε τη χαμηλότερη αύξηση, μόλις 5%.
Η Τουρκία ήταν εκτός κλίμακας: οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά 752% στην ίδια περίοδο.
Η εκρηκτική αυτή άνοδος στην Τουρκία αντανακλά χρόνια υψηλού πληθωρισμού, που τροφοδοτήθηκε εν μέρει από τη μεγάλη πτώση της λίρας, η οποία αύξησε το κόστος των εισαγόμενων αγαθών και των εισροών. Η υποχώρηση της λίρας οφειλόταν εν μέρει σε μια σειρά μειώσεων επιτοκίων που ξεκίνησαν το 2021, παρότι ο πληθωρισμός ενισχυόταν. Τα χαμηλότερα επιτόκια έκαναν το νόμισμα λιγότερο ελκυστικό για διακράτηση, αυξάνοντας τις πιέσεις στην αξία του. Η Τουρκία ανέστρεψε αυτή την πολιτική το 2023 και προχώρησε σε απότομες αυξήσεις επιτοκίων, αλλά οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν.
Σε όλη την ΕΕ, οι τιμές των τροφίμων είχαν ήδη αρχίσει να ανεβαίνουν πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022. Ο πόλεμος ενέτεινε τις πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος της ενέργειας, των λιπασμάτων και των μεταφορών, αλλά και προκαλώντας αναταράξεις στις αγροτικές αγορές. Αυτά τα κόστη μεταφέρθηκαν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Στις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026 κατά 25% στη Γαλλία, 30% στην Ιταλία, 34% στη Γερμανία και 35% στην Ισπανία.
Πώς συγκρίνονται οι κατώτατοι μισθοί
Την ίδια περίοδο αυξήθηκαν και οι μηνιαίοι μικτοί κατώτατοι μισθοί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου ο κατώτατος μισθός ορίζεται νομοθετικά.
Η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ, 93%, ενώ ο κατώτατος μισθός ανέβηκε κατά 46% στη Γερμανία, 29% στην Ισπανία και 20% στη Γαλλία. Οι μεταβολές υπολογίζονται στα τοπικά νομίσματα.
Η Τουρκία εμφάνισε τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των χωρών που συγκρίνονται, 823% μέσα σε πέντε χρόνια. Οι κατώτατοι μισθοί υπερδιπλασιάστηκαν επίσης στη Σερβία (103%) και το Μαυροβούνιο (102%).
Ωστόσο, οι υψηλότεροι μισθοί δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να αγοράζουν περισσότερα τρόφιμα. Η σύγκριση μετρά πόσα τρόφιμα μπορούσε να αγοράσει ένας μηνιαίος μικτός κατώτατος μισθός τον Αύγουστο του 2021 και τον Αύγουστο του 2026. Δεν δείχνει πόσα χρήματα τους απέμεναν για ψώνια μετά από φόρους, ενοίκιο και άλλες δαπάνες.
Η απλή αφαίρεση της αύξησης των τιμών των τροφίμων από την αύξηση του κατώτατου μισθού μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικά συμπεράσματα, ιδιαίτερα όταν ο πληθωρισμός είναι υψηλός, όπως στην Τουρκία. Η σύγκριση του τι μπορούσε να αγοράσει ο μισθός σε κάθε χρονική στιγμή προσφέρει σαφέστερη εικόνα.
Σε τρεις από τις 26 χώρες που συγκρίνονται, οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό έχασαν αγοραστική δύναμη σε σχέση με τις τιμές των τροφίμων.
Η Μάλτα κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση, 6%. Ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό που τον Αύγουστο του 2021 μπορούσε να αγοράσει 100 καλάθια τροφίμων, τον Αύγουστο του 2026 μπορούσε να αγοράσει μόλις 94. Ακολουθούν η Ισπανία και η Γαλλία, με μειώσεις 5% και 4% αντίστοιχα.
Η Σερβία και το Μαυροβούνιο κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ποσότητα τροφίμων που μπορούσε να αγοράσει ο κατώτατος μισθός, 37%. Ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό που τον Αύγουστο του 2021 μπορούσε να αγοράσει 100 καλάθια τροφίμων, τον Αύγουστο του 2026 μπορούσε να αγοράσει 137.
Αυξήσεις άνω του 20% καταγράφηκαν επίσης στην Κροατία, την Αλβανία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία και τη Λιθουανία.
Η αγοραστική δύναμη για τρόφιμα αυξήθηκε κατά 10% στην Ιρλανδία, 9% στη Γερμανία, 7% στην Ελλάδα, 6% στο Βέλγιο και την Ολλανδία και 3% στην Πορτογαλία.
Το διάγραμμα πιο πάνω, με βάση τιμή 100 τον Αύγουστο του 2021, δείχνει πώς μεταβλήθηκε μέσα σε πέντε χρόνια η ποσότητα τροφίμων που μπορεί να αγοράσει ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό.
Στην Τουρκία, ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε κατά 823% και οι τιμές των τροφίμων κατά 752%. Η διαφορά είναι 71 ποσοστιαίες μονάδες, όμως η αύξηση της αγοραστικής δύναμης για τρόφιμα ήταν μόλις 8%. Και οι μισθοί και οι τιμές των τροφίμων εκτοξεύθηκαν σε όρους λίρας, με τους μισθούς να αυξάνονται ελαφρώς ταχύτερα.
Το διάγραμμα πιο πάνω αποτυπώνει την πορεία του κατώτατου μισθού και των τιμών των τροφίμων στην Τουρκία, αμφότερων με βάση τιμή 100 τον Αύγουστο του 2021. Δείχνει ότι οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό έχασαν έδαφος σε ορισμένες στιγμές το 2021 και το 2022, όταν οι τιμές των τροφίμων αυξάνονταν ταχύτερα από τους μισθούς τους. Από τον Ιανουάριο του 2024, ο κατώτατος μισθός παραμένει μπροστά από τις τιμές των τροφίμων, επιτρέποντας στους εργαζομένους να αγοράζουν περισσότερα τρόφιμα απ’ ό,τι στο αρχικό σημείο.