Το Euronews Business συγκρίνει πέντε χρόνια αυξήσεων στις τιμές τροφίμων και αλλαγών στον κατώτατο μισθό σε 26 ευρωπαϊκές χώρες, για να δει πού οι χαμηλόμισθοι μπορούν να αγοράσουν περισσότερη τροφή απ’ ό,τι το 2021.
Οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί απότομα σε όλη την Ευρώπη την τελευταία πενταετία, όμως οι κατώτατοι μισθοί έχουν αυξηθεί ακόμη περισσότερο στις περισσότερες από τις 26 χώρες που εξέτασε το Euronews Business.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Μάλτα αποτελεί εξαίρεση. Ένας εργαζόμενος που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό εκεί μπορεί να αγοράσει περίπου 6% λιγότερα τρόφιμα με τις μικτές αποδοχές του σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια, παρότι οι μισθοί αυξήθηκαν. Οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό στην Ισπανία και τη Γαλλία επίσης έχασαν έδαφος.
Σύμφωνα με την Eurostat, οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά 34% σε ολόκληρη την ΕΕ μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026. Η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στο μπλοκ, 57%, και ακολούθησαν η Βουλγαρία (54%) και η Ρουμανία (53%). Η Κύπρος είχε τη μικρότερη αύξηση, 21%.
Στο ευρύτερο σύνολο των 35 ευρωπαϊκών χωρών, η Ελβετία εμφάνισε τη χαμηλότερη αύξηση, μόλις 5%.
Η Τουρκία ήταν η μεγάλη εξαίρεση: οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά 752% την ίδια περίοδο.
Η εντυπωσιακή αυτή άνοδος στην Τουρκία αντανακλά χρόνια υψηλού πληθωρισμού, που τροφοδοτήθηκε εν μέρει από τη μεγάλη πτώση της λίρας, η οποία αύξησε το κόστος των εισαγόμενων αγαθών και εισροών. Η υποχώρηση της λίρας οφειλόταν εν μέρει σε μια σειρά μειώσεων επιτοκίων που ξεκίνησαν το 2021, ακόμη κι όταν ο πληθωρισμός ανέβαινε. Τα χαμηλότερα επιτόκια έκαναν το νόμισμα λιγότερο ελκυστικό, εντείνοντας τις πιέσεις στην αξία του. Η Τουρκία ανέστρεψε αυτή την πολιτική το 2023 και προχώρησε σε απότομη αύξηση των επιτοκίων, όμως οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν.
Σε όλη την ΕΕ, οι τιμές των τροφίμων είχαν ήδη αρχίσει να αυξάνονται πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022. Ο πόλεμος πρόσθεσε επιπλέον πιέσεις, ανεβάζοντας το κόστος ενέργειας, λιπασμάτων και μεταφορών, αλλά και διαταράσσοντας τις αγροτικές αγορές. Αυτές οι αυξήσεις μεταφέρθηκαν τελικά στις τιμές των σούπερ μάρκετ.
Στις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026 κατά 25% στη Γαλλία, 30% στην Ιταλία, 34% στη Γερμανία και 35% στην Ισπανία.
Πώς συγκρίνονται οι κατώτατοι μισθοί
Την ίδια περίοδο, οι μηνιαίοι μικτοί κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν επίσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου υπάρχει θεσμοθετημένος κατώτατος μισθός.
Η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ, 93%, ενώ ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε κατά 46% στη Γερμανία, 29% στην Ισπανία και 20% στη Γαλλία. Οι μεταβολές μετρώνται στα τοπικά νομίσματα.
Η Τουρκία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των χωρών που συγκρίθηκαν, 823% σε πέντε χρόνια. Οι κατώτατοι μισθοί υπερδιπλασιάστηκαν επίσης στη Σερβία (103%) και στο Μαυροβούνιο (102%).
Η αύξηση των μισθών όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να αγοράσουν περισσότερα τρόφιμα. Η σύγκριση εξετάζει πόσα τρόφιμα μπορούσε να αγοράσει ένας μηνιαίος μικτός κατώτατος μισθός τον Αύγουστο του 2021 και τον Αύγουστο του 2026. Δεν δείχνει πόσα χρήματα τους έμεναν για τρόφιμα μετά τους φόρους, το ενοίκιο και τα άλλα έξοδα.
Το να αφαιρεί κανείς απλά την αύξηση των τιμών των τροφίμων από την αύξηση του κατώτατου μισθού μπορεί να είναι παραπλανητικό, ειδικά όταν ο πληθωρισμός είναι υψηλός, όπως στην Τουρκία. Η σύγκριση του τι μπορούσε να αγοράσει ο μισθός σε κάθε σημείο δίνει πιο καθαρή εικόνα.
Σε τρεις από τις 26 χώρες που συγκρίθηκαν, οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό έχασαν αγοραστική δύναμη σε σχέση με τις τιμές των τροφίμων.
Η Μάλτα κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση, 6%. Ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό που μπορούσε να αγοράσει 100 «καλάθια» τροφίμων τον Αύγουστο του 2021 μπορούσε να αγοράσει μόλις 94 τον Αύγουστο του 2026. Ακολούθησαν η Ισπανία και η Γαλλία, με μειώσεις 5% και 4% αντίστοιχα.
Η Σερβία και το Μαυροβούνιο κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ποσότητα τροφίμων που μπορούσε να αγοράσει ο κατώτατος μισθός, 37%. Ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό που μπορούσε να αγοράσει 100 καλάθια τροφίμων τον Αύγουστο του 2021 μπορούσε να αγοράσει 137 τον Αύγουστο του 2026.
Η Κροατία, η Αλβανία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και η Λιθουανία κατέγραψαν επίσης αυξήσεις άνω του 20%.
Η αγοραστική δύναμη για τρόφιμα αυξήθηκε κατά 10% στην Ιρλανδία, 9% στη Γερμανία, 7% στην Ελλάδα, 6% στο Βέλγιο και την Ολλανδία και 3% στην Πορτογαλία.
Το παραπάνω γράφημα, με βάση το 100 τον Αύγουστο του 2021, δείχνει πώς μεταβλήθηκε μέσα στην πενταετία η ποσότητα τροφίμων που μπορεί να αγοράσει ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό.
Στην Τουρκία, ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε κατά 823% και οι τιμές των τροφίμων κατά 752%. Η διαφορά είναι 71 ποσοστιαίες μονάδες, αλλά η αύξηση της αγοραστικής δύναμης για τρόφιμα ήταν μόλις 8%. Τόσο οι μισθοί όσο και οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν απότομα σε λίρες, με τους μισθούς να προηγούνται οριακά.
Το παραπάνω γράφημα αποτυπώνει τον κατώτατο μισθό και τις τιμές των τροφίμων στην Τουρκία, και τα δύο με βάση το 100 τον Αύγουστο του 2021. Δείχνει ότι οι εργαζόμενοι με κατώτατο μισθό έχασαν έδαφος σε ορισμένες φάσεις το 2021 και το 2022, όταν οι τιμές των τροφίμων αυξάνονταν ταχύτερα από τους μισθούς τους. Από τον Ιανουάριο του 2024, ο κατώτατος μισθός παραμένει πάνω από τις τιμές των τροφίμων, επιτρέποντας στους εργαζόμενους να αγοράζουν περισσότερα τρόφιμα απ’ ό,τι στο αρχικό σημείο.