Η ερημοποίηση της περιφέρειας και των νησιών οδηγεί σχολεία σε αναστολή λειτουργίας. Στο μικρό νησί του ανατολικού Αιγαίου, οι κάτοικοι μιλούν για ακρίβεια, απομόνωση και ένα μέλλον χωρίς παιδιά.
Το δημογραφικό είναι ίσως το σοβαρότερο ζήτημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, και η κατάσταση επιδεινώνεται διαρκώς. Στην περιφέρεια και στα νησιά η ερημοποίηση προχωρά εδώ και χρόνια, με σχολεία να κλείνουν επειδή δεν υπάρχουν παιδιά. Ένα από αυτά τα μέρη είναι η Θύμαινα, στο ανατολικό Αιγαίο, όπου φέτος το δημοτικό σχολείο έχει μόλις δύο μαθητές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Όταν αυτά τα παιδιά τελειώσουν το δημοτικό, το σχολείο θα τεθεί σε αναστολή και μετά από λίγα χρόνια θα κλείσει οριστικά», λέει ο εκπαιδευτικός Κωνσταντίνος Φαντέλας.
Στο νησί δεν λειτουργεί νηπιαγωγείο ούτε γυμνάσιο. Έξι έφηβοι που ζουν εκεί αναγκάζονται κάθε πρωί να παίρνουν το καράβι για τους γειτονικούς Φούρνους, ώστε να πάνε σχολείο.
Η απομόνωση των μαθητών που μένουν πίσω βαραίνει τους γονείς. «Το παιδί μου είναι μόνο του στο σχολείο και δεν έχει άλλα παιδιά για να παίξει, να βγει έξω ή να νιώσει αυτή την αίσθηση του ανταγωνισμού και του κινήτρου. Είναι μόνος του. Φέτος ξεκίνησε ένα αγοράκι στην πρώτη τάξη, οπότε παίζει μαζί του», λέει η Κατερίνα Μαρκάκη, μητέρα του μοναδικού μαθητή της τετάρτης τάξης της Θύμαινας.
Δύο πλοία την εβδομάδα
Η Θύμαινα συνδέεται με την Αθήνα μόλις δύο φορές την εβδομάδα, με ταξίδι που διαρκεί τουλάχιστον οκτώ ώρες και περιλαμβάνει ανταπόκριση στους Φούρνους. Όταν ο καιρός χαλάει, τα δρομολόγια συχνά διακόπτονται και οι κάτοικοι μένουν αποκλεισμένοι για ημέρες.
Οι ντόπιοι διαμαρτύρονται για την έλλειψη κινήτρων και για το κόστος ζωής. «Γιατί να μείνουν οι νέοι στο νησί, γιατί να μείνουν; Τι προσφέρει το κράτος για να παραμείνουν εδώ οι νέοι; Χρειάστηκε να παλέψουμε για να μας οριστεί γιατρός στο νησί. Και παιδιά δεν γεννιούνται. Η ζωή εδώ είναι εξαιρετικά ακριβή. Για να έρθει κάποιος να ζήσει εδώ, όλα κοστίζουν περισσότερο. Τρόφιμα, ψώνια, τα πάντα, απολύτως τα πάντα μας κοστίζουν διπλάσια απ' ό,τι σε ένα σούπερ μάρκετ στην Αθήνα», λέει ο συνταξιούχος Στέλιος Γραμματικός.
«Είχαμε 45 παιδιά στο δημοτικό»
Οι γηραιότεροι θυμούνται μια εντελώς διαφορετική εποχή. «Παλιά ήμασταν περισσότεροι και είχε πολλά παιδιά. Τότε οι άνθρωποι έκαναν πολλά παιδιά. Υπήρχαν οικογένειες με 15, άλλες με 7, άλλες με 9, άλλες με 12, άλλες με 13. Σήμερα κάνουν μόνο ένα παιδί. Είδατε και μόνοι σας το σχολείο, μόνο δύο παιδιά. Όταν μεγάλωνα εγώ, στο δημοτικό ήμασταν 45 παιδιά», λέει η ντόπια συνταξιούχος Αικατερίνη Μαρκάκη.
Σήμερα στο νησί μένουν περίπου 140 μόνιμοι κάτοικοι, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι συνταξιούχοι.
Ο αλιέας Γιάννης Μητίκας περιγράφει μια πορεία που επαναλαμβάνεται: «Όλα τα παιδιά που μεγαλώνουν εδώ τελικά φεύγουν από τους Φούρνους. Πηγαίνουν στην Αθήνα, βρίσκουν δουλειά ή μπαρκάρουν και δουλεύουν σε πλοία. Δεν επιστρέφουν πια στο νησί για να εγκατασταθούν και να ζήσουν εδώ. Δεν έχει μείνει ζωή στο νησί.»
Κίνητρα που δεν αρκούν
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει κίνητρα για τη μόνιμη μετεγκατάσταση από τις πόλεις στα νησιά και στα χωριά. Λόγω και του πληθωρισμού, όμως, δεν φαίνεται να είναι αρκετά.
Την ίδια ώρα, οι τοπικές αρχές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ένα νησί. «Η δημογραφική πρόκληση δεν περιορίζεται στη Θύμαινα, είναι παντού. Οι μικρότεροι οικισμοί ερημώνουν», λέει η αντιδήμαρχος Φούρνων, Μαριγκώ Κοττάρα.