Υπεγράφησαν στη Θεσσαλονίκη τα πρωτόκολλα για την παράδοση - παραλαβή κειμηλίων μεταξύ της Ελλάδας και της Βουλγαρίας
Ειδική αναφορά στα Γλυπτά του Παρθενώνα έκανε από τη Θεσσαλονίκη ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή την ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων ανάμεσα σε Ελλάδα και Βουλγαρία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Τα μνημεία, τα ιστορικά κειμήλια δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου, ούτε ως θύματα συγκυριών μεταγενέστερων της δημιουργίας τους και της αναπόσπαστης φύσης τους ως συνόλου", δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Είναι η ίδια ακριβώς αυτή αρχή, η αρχή της ακεραιότητας του μνημείου, που διαπερνά και τη συνεχή προσπάθεια μας για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Γιατί αυτά δεν αποτελούν άψυχα αντικείμενα του χθες. Είναι τεκμήρια σε ζωντανή και αδιάρρηκτη σύνδεση με το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο που τα γέννησε», πρόσθεσε ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Και συνέχισε:
«Ο Παρθενώνας συνιστά μια μοναδική και μια αυτοτελή περίπτωση. Γι' αυτό και δεν μπορεί να "φυλακιστεί" στα όρια νομικών, τεχνικών ζητημάτων. Αφορά την αποκατάσταση της αισθητικής και νοηματικής ακεραιότητας ενός πραγματικά οικουμενικού μνημείου, το οποίο, δυστυχώς, παραμένει βίαια διαμελισμένο».
«Η πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή να δανειστεί τάχα τους δικούς της θησαυρούς. Αντίθετα, θεωρεί πια ότι ήρθε η ώρα της αλήθειας, της λογικής της δικαιοσύνης, αλλά και της ηθικής», κατέληξε ο Κ. Μητσοτάκης μιλώντας στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Ράντεφ: Αφήσαμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος
«Οι κοινές προσπάθειες μας επέτρεψαν να αφήσουμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος και να δημιουργήσουμε μία σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας», επισήμανε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ κατά την ομιλία του στην εκδήλωση.
«Χαίρομαι διότι οι δύο λαοί μας κατάφεραν να αφήσουν πίσω την αντιπαράθεση και σήμερα χαιρόμαστε ένα πολύ υψηλό επίπεδο οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής συνεργασίας» είπε και πρόσθεσε: «Είμαι γεμάτος ελπίδα ότι όσα πετύχαμε σήμερα θα εδραιώσουν ακόμα περισσότερο της στρατηγική μας συνεργασία, γιατί τις τελευταίες δεκαετίες καταφέραμε να δημιουργήσουμε έναν πολύ γερό άξονα στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας, έναν άξονα σταθερότητας, ασφάλειας, ευημερίας και ανάπτυξης»
Τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ
Περισσότερα από χίλια χρόνια μετά τον θάνατό του, τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ, ενός από τους σημαντικότερους ηγεμόνες της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, επιστρέφουν στη Βουλγαρία. Η επιστροφή τους εντάσσεται στη συμφωνία αμοιβαίας παράδοσης ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού που υπέγραψαν Ελλάδα και Βουλγαρία, με τη βουλγαρική πλευρά να χαρακτηρίζει τη συμφωνία ιστορικής σημασίας.
Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα υποδέχεται 48 εκκλησιαστικά κειμήλια που είχαν αφαιρεθεί από βουλγαρικά στρατεύματα από εκκλησίες και μοναστήρια της βόρειας Ελλάδας κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αντικείμενα είχαν απομακρυνθεί το 1917 και για περισσότερο από έναν αιώνα παρέμεναν στη Βουλγαρία, όπου φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας στη Σόφια.
Ο Σαμουήλ κυβέρνησε από το 997 έως το 1014 και πρωταγωνίστησε στις πολεμικές συγκρούσεις με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αρχικά έδρασε μαζί με τους αδελφούς του, έναν από τους οποίους αργότερα διέταξε να εκτελέσουν. Σταδιακά επέκτεινε την εξουσία του σε μεγάλο τμήμα των Βαλκανίων, ενώ η περιοχή των λιμνών Πρέσπας και Αχρίδας, στη σημερινή κυρίως Βόρεια Μακεδονία, αποτέλεσε το κέντρο της εξουσίας του.
Από τις αρχές του 11ου αιώνα, ωστόσο, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει υπέρ των Βυζαντινών. Μετά το 1001, οι δυνάμεις του αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄ ενίσχυσαν την πίεσή τους και το 1014 ο στρατός του Σαμουήλ υπέστη βαριά ήττα. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας, που έμεινε γνωστός ως «Βουλγαροκτόνος», διέταξε να τυφλωθούν χιλιάδες Βούλγαροι αιχμάλωτοι. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Σαμουήλ υπέστη σοκ όταν αντίκρισε τους στρατιώτες του να επιστρέφουν τυφλωμένοι και πέθανε λίγο αργότερα.
Το βουλγαρικό κράτος πέρασε οριστικά υπό βυζαντινή κυριαρχία τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1018.
Τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ συνδέονται με τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Το 1965, ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος έφερε στο φως τέσσερις σαρκοφάγους, μαζί με ανθρωπολογικό υλικό. Τα ευρήματα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και πλέον αποτελούν μέρος της συμφωνίας ανταλλαγής με τη Βουλγαρία.
Τι παραλαμβάνει η Ελλάδα
Από την ελληνική πλευρά, τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Πριν από την οριστική επιστροφή τους στους χώρους από όπου αφαιρέθηκαν, θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.
Η αμοιβαία παράδοση έγινε το πρωί του Σαββάτου στη Θεσσαλονίκη, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του Ρούμεν Ράντεφ, με την υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων παράδοσης και παραλαβής.
Η διαδικασία αποτελεί την υλοποίηση του Μνημονίου Κατανόησης που είχαν υπογράψει οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ, μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις και συστηματικές επαφές μεταξύ των δύο πλευρών.