Στη Θεσσαλονίκη υπογράφονται τα πρωτόκολλα παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του Ρούμεν Ράντεφ
Περισσότερα από χίλια χρόνια μετά τον θάνατό του, τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ, ενός από τους σημαντικότερους ηγεμόνες της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, επιστρέφουν στη Βουλγαρία. Η επιστροφή τους εντάσσεται στη συμφωνία αμοιβαίας παράδοσης ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού που υπέγραψαν Ελλάδα και Βουλγαρία, με τη βουλγαρική πλευρά να χαρακτηρίζει τη συμφωνία ιστορικής σημασίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα υποδέχεται 48 εκκλησιαστικά κειμήλια που είχαν αφαιρεθεί από βουλγαρικά στρατεύματα από εκκλησίες και μοναστήρια της βόρειας Ελλάδας κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αντικείμενα είχαν απομακρυνθεί το 1917 και για περισσότερο από έναν αιώνα παρέμεναν στη Βουλγαρία, όπου φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας στη Σόφια.
Ο Σαμουήλ κυβέρνησε από το 997 έως το 1014 και πρωταγωνίστησε στις πολεμικές συγκρούσεις με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αρχικά έδρασε μαζί με τους αδελφούς του, έναν από τους οποίους αργότερα διέταξε να εκτελέσουν. Σταδιακά επέκτεινε την εξουσία του σε μεγάλο τμήμα των Βαλκανίων, ενώ η περιοχή των λιμνών Πρέσπας και Αχρίδας, στη σημερινή κυρίως Βόρεια Μακεδονία, αποτέλεσε το κέντρο της εξουσίας του.
Από τις αρχές του 11ου αιώνα, ωστόσο, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει υπέρ των Βυζαντινών. Μετά το 1001, οι δυνάμεις του αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄ ενίσχυσαν την πίεσή τους και το 1014 ο στρατός του Σαμουήλ υπέστη βαριά ήττα. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας, που έμεινε γνωστός ως «Βουλγαροκτόνος», διέταξε να τυφλωθούν χιλιάδες Βούλγαροι αιχμάλωτοι. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Σαμουήλ υπέστη σοκ όταν αντίκρισε τους στρατιώτες του να επιστρέφουν τυφλωμένοι και πέθανε λίγο αργότερα.
Το βουλγαρικό κράτος πέρασε οριστικά υπό βυζαντινή κυριαρχία τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1018.
Τα λείψανα που αποδίδονται στον Σαμουήλ συνδέονται με τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Το 1965, ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος έφερε στο φως τέσσερις σαρκοφάγους, μαζί με ανθρωπολογικό υλικό. Τα ευρήματα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και πλέον αποτελούν μέρος της συμφωνίας ανταλλαγής με τη Βουλγαρία.
Τι παραλαμβάνει η Ελλάδα
Από την ελληνική πλευρά, τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Πριν από την οριστική επιστροφή τους στους χώρους από όπου αφαιρέθηκαν, θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.
Η αμοιβαία παράδοση πραγματοποιείται σήμερα στις 10:30 στη Θεσσαλονίκη, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του Ρούμεν Ράντεφ, με την υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων παράδοσης και παραλαβής.
Η διαδικασία αποτελεί την υλοποίηση του Μνημονίου Κατανόησης που είχαν υπογράψει οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ, μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις και συστηματικές επαφές μεταξύ των δύο πλευρών.