Ο βετεράνος της βραζιλιάνικης Αριστεράς αντιμετωπίζει τον πολιτικό κληρονόμο του Ζαΐχ Μπολσονάρου σε έναν δεύτερο γύρο που φέρνει αντιμέτωπες δύο διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις. Μόλις 1,87% χωρίζει τους δύο υποψηφίους.
Ήταν εξαρχής γνωστό ότι οι προεδρικές εκλογές του 2026 στη Βραζιλία θα ήταν οι πιο αμφίρροπες από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα, όμως τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου αποδείχθηκαν τελικά απρόσμενα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι κανένας από τους δύο βασικούς υποψηφίους δεν εξασφάλισε περισσότερο από το 50% των έγκυρων ψήφων στον πρώτο γύρο, όπως αναμενόταν, ο Φλάβιο Μπολσονάρου τερμάτισε μπροστά από τον Λούλα ντα Σίλβα, ανατρέποντας την εικόνα που έδινε η πλειονότητα των δημοσκοπήσεων, οι οποίες προέβλεπαν μικρό προβάδισμα του εν ενεργεία προέδρου.
Ο πρώτος γύρος κατέγραψε τη μικρότερη διαφορά μεταξύ των δύο πρώτων υποψηφίων στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Βραζιλίας.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, της ριζοσπαστικής δεξιάς, συγκέντρωσε περισσότερες από 56 εκατομμύρια ψήφους, ποσοστό 47,03%, ενώ ο αριστερός Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα εξασφάλισε την υποστήριξη σχεδόν 53,9 εκατομμυρίων ψηφοφόρων, ποσοστό 45,16%.
Η διαφορά μεταξύ τους είναι λίγο μεγαλύτερη από 2,2 εκατομμύρια ψήφους, δηλαδή ποσοστιαία διαφορά μόλις 1,87. Πρόκειται για μικρότερη απόσταση από τις 5,23 μονάδες που χώριζαν τον Λούλα από τον Ζαΐχ Μπολσονάρου, πατέρα του Φλάβιο, στον πρώτο γύρο πριν από τέσσερα χρόνια.
Σε μια χώρα περισσότερο πολωμένη από ποτέ, η εκστρατεία για τον δεύτερο γύρο αναμένεται έντονη. Το Euronews παρουσιάζει τα προφίλ των δύο ανδρών που τις επόμενες τρεις εβδομάδες θα διεκδικήσουν την είσοδο στο Προεδρικό Μέγαρο του Πλανάλτο και τη θέση του ένατου προέδρου της Βραζιλίας από την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος.
Φλάβιο και η πολιτική κληρονομιά του ονόματος Μπολσονάρου
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου επικράτησε σε 14 πολιτείες, τέσσερις από τις οποίες βρίσκονται στον Βορρά (Άκρε, Ροντόνια, Τοκαντίνς και Ροράιμα) καθώς και στην Ομοσπονδιακή Περιφέρεια, εξασφαλίζοντας επίσης υπεροχή στις περιοχές του Νότου, του Κεντροδυτικού και του Νοτιοανατολικού τμήματος της χώρας.
Μετά την απρόσμενη πρωτιά στον πρώτο γύρο, ο υποψήφιος του Φιλελεύθερου Κόμματος (PL) έσπευσε να δηλώσει ότι το αποτέλεσμα σηματοδοτεί το «τέλος της εποχής του PT», του Εργατικού Κόμματος.
Ο 45χρονος Φλάβιο, μεγαλύτερος γιος του Ζαΐχ Μπολσονάρου, ακολουθεί τα βήματα του πατέρα του στην πολιτική και από το 2019 είναι γερουσιαστής, εκλεγμένος στην πολιτεία του Ρίο ντε Τζανέιρο.
Ο Φλάβιο είναι υποψήφιος επειδή ο Ζαΐχ Μπολσονάρου δεν μπορεί να διεκδικήσει νέα θητεία. Μετά την ήττα του από τον Λούλα στις εκλογές του 2022, πλήθος υποστηρικτών του εισέβαλε στις 8 Ιανουαρίου 2023 στα σημαντικότερα κυβερνητικά κτίρια της Μπραζίλια, επιχειρώντας να εμποδίσει την ανάληψη της προεδρίας από τον Λούλα. Οι εικόνες παρέπεμπαν έντονα στην εισβολή υποστηρικτών του Ντόναλντ Τραμπ στο Καπιτώλιο δύο χρόνια νωρίτερα, μετά την ήττα του από τον Τζο Μπάιντεν.
Για τα γεγονότα αυτά, ο Μπολσονάρου καταδικάστηκε σε 27 χρόνια φυλάκισης για απόπειρα πραξικοπήματος. Καθώς εκτίει την ποινή του και δεν μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος, ο γιος του δήλωσε ότι ο πατέρας του τον επέλεξε για να κατέβει στις εκλογές στη θέση του.
Οι ομοιότητες ανάμεσα στα γεγονότα της 8ης Ιανουαρίου και την εισβολή στο Καπιτώλιο το 2021 δεν είναι απλώς συμπτωματικές: η στενή πολιτική ευθυγράμμιση με τον Ντόναλντ Τραμπ αποτέλεσε σταθερό χαρακτηριστικό της προεδρίας του Ζαΐχ Μπολσονάρου και ο Φλάβιο επιδιώκει να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση εάν εκλεγεί πρόεδρος.
Η προεδρία του Ζαΐχ Μπολσονάρου, που χαρακτηρίστηκε από την ανατροπή αρκετών πολιτικών της εποχής Λούλα και από την πανδημία της Covid-19, με τον πρόεδρο να αντιτίθεται έντονα στα lockdown και στα εμβόλια, υπήρξε εξαιρετικά αμφιλεγόμενη, σε μεγάλο βαθμό λόγω του συγκρουσιακού ύφους του, το οποίο δεν ήταν συνηθισμένο στην πολιτική ζωή της Βραζιλίας.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη πολιτική προβολή το 2016, όταν διεκδίκησε τη δημαρχία του Ρίο ντε Τζανέιρο και κατέλαβε την τέταρτη θέση. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του πατέρα του παρέμεινε στενά συνδεδεμένος μαζί του.
Πιο πρόσφατα, πρωταγωνίστησε στην εκστρατεία για την απελευθέρωση του Ζαΐχ Μπολσονάρου, την περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ αύξησε τους τελωνειακούς δασμούς στο 25%, μετά από προηγούμενες αυξήσεις που αργότερα ανακλήθηκαν, σε μια προσπάθεια άσκησης πίεσης για την απελευθέρωση του συμμάχου του Αμερικανού προέδρου.
Ο Φλάβιο ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και επιχείρησε να πείσει τον Τραμπ να μην εφαρμόσει τους δασμούς, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν θα υπήρχε λόγος να παραμείνουν σε ισχύ εάν ο ίδιος εκλεγόταν πρόεδρος, αξιοποιώντας έτσι τις κινήσεις του Αμερικανού προέδρου προς όφελος της δικής του υποψηφιότητας.
Εάν λοιπόν ο Φλάβιο Μπολσονάρου εκλεγεί, αναμένεται μια νέα στενή σχέση Ουάσινγκτον – Μπραζίλια, παρόμοια με εκείνη της περιόδου κατά την οποία Ζαΐχ Μπολσονάρου και Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονταν ταυτόχρονα στην ηγεσία των χωρών τους, από το 2019 έως το 2021.
Όπως και ο Λούλα, έτσι και ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρές πολιτικές υποθέσεις. Έχει δεχθεί επικρίσεις, μεταξύ άλλων, για τις στενές σχέσεις που φέρεται να διατηρούσε με μέλη παραστρατιωτικών πολιτοφυλακών, παράνομων οργανώσεων που έχουν συνδεθεί με δολοφονίες.
Ανάμεσά τους ήταν ο Αντριάνο Νόμπρεγα, ο οποίος σκοτώθηκε σε αστυνομική επιχείρηση το 2020 και θεωρούνταν σημαντικό στέλεχος της πολιτοφυλακής «Escritório do Crime», η οποία έχει συνδεθεί με τη δολοφονία της αριστερής ακτιβίστριας και δημοτικής συμβούλου Μαριέλε Φράνκο τον Μάρτιο του 2018.
Λούλα, ο βετεράνος των βετεράνων
Ο Λούλα ντα Σίλβα συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους σε 12 πολιτείες, μεταξύ αυτών και στις εννέα πολιτείες του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας, που αποτελεί το βασικό εκλογικό του προπύργιο, καθώς και στις Αμαζόνας, Παρά και Αμαπά.
Το 2022, ο υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος (PT), ο οποίος τώρα διεκδικεί μια τέταρτη μη συνεχόμενη θητεία, είχε επικρατήσει σε 14 πολιτείες. Αυτή τη φορά έχασε τις Τοκαντίνς και Μίνας Ζεράις.
Παραδεχόμενος ότι το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου αποτέλεσε «μάθημα», ο Λούλα δηλώνει ότι εξακολουθεί να έχει εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και, σε προκλητικό τόνο προς τον Φλάβιο Μπολσονάρου, λέει ότι είναι «πολύ καλός στα νοκ άουτ».
Ο Λούλα ντα Σίλβα έχει σημαδέψει όσο λίγοι τη βραζιλιάνικη πολιτική των τελευταίων δεκαετιών. Κατηγορήθηκε για διαφθορά στην υπόθεση «Lava Jato», οδηγήθηκε στη φυλακή και κατάφερε στη συνέχεια να «αναστηθεί» πολιτικά.
Μετά από δύο θητείες μεταξύ 2003 και 2010, εξελέγη για τρίτη φορά στις εκλογές του 2022 και τώρα επιδιώκει άλλα τέσσερα χρόνια στο Προεδρικό Μέγαρο του Πλανάλτο.
Από την πολιτική του κληρονομιά, οι υποστηρικτές του ξεχωρίζουν κυρίως τη μεταμόρφωση μιας χώρας που αντιμετώπιζε ακραία φτώχεια και αναλφαβητισμό σε μια πιο ευημερούσα και περισσότερο ισότιμη Βραζιλία, μέσω μέτρων όπως η εφαρμογή του προγράμματος Bolsa Família το 2003.
Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα (το «Λούλα» ξεκίνησε ως υποκοριστικό και αργότερα ενσωματώθηκε επισήμως στο όνομά του) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εργάτη που μεταπήδησε στην πολιτική.
Έγινε γνωστός ως συνδικαλιστής και ηγέτης των απεργιών των μεταλλεργατών στην περιοχή του Σάο Πάολο κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας. Από την περίοδο κατά την οποία εργαζόταν ως μεταλλεργάτης προέρχεται και το εργατικό ατύχημα στο οποίο έχασε ένα δάχτυλο, γεγονός που οδήγησε τους αντιπάλους του να του αποδώσουν υποτιμητικά το παρατσούκλι «εννιά δάχτυλα».
Οι απεργίες στις οποίες πρωταγωνίστησε μεταξύ 1978 και 1980 οδήγησαν στην ίδρυση του Εργατικού Κόμματος (PT) το 1980. Το κόμμα εξελίχθηκε στη βασική πολιτική δύναμη της βραζιλιάνικης αριστεράς μετά τον εκδημοκρατισμό της χώρας την περίοδο 1985-1988, με τον Λούλα να αναδεικνύεται στην κυρίαρχη φυσιογνωμία του.
Μετά από αποτυχημένες υποψηφιότητες στις προεδρικές εκλογές του 1989, του 1994 και του 1998, κατάφερε τελικά να φτάσει στην προεδρία.
Τα σκάνδαλα διαφθοράς που συνδέθηκαν με τον Λούλα και το PT επηρέασαν στη συνέχεια καθοριστικά την πολιτική του πορεία. Η τεράστια έρευνα «Lava Jato» και οι δίκες που ακολούθησαν υπό τον δικαστή Σέρζιο Μόρο, ο οποίος αργότερα έγινε υπουργός στην κυβέρνηση Μπολσονάρου, κυριάρχησαν στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2010 και οδήγησαν στην πτώση πολλών ισχυρών προσώπων και στη φυλάκιση δεκάδων πολιτικών από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους.
Η υπόθεση αφορούσε ένα περίπλοκο σύστημα δωροδοκιών και υπεξαίρεσης χρημάτων, με επίκεντρο την κρατικά ελεγχόμενη πετρελαϊκή εταιρεία Petrobras και τον κατασκευαστικό όμιλο Odebrecht. Διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της δυσπιστίας απέναντι στην πολιτική τάξη της Βραζιλίας και στην άνοδο του δεξιού λαϊκισμού που προσωποποίησε ο Ζαΐχ Μπολσονάρου.
Ο Λούλα φυλακίστηκε τον Απρίλιο του 2018, αφού είχε καταδικαστεί σε πολυετή κάθειρξη με την κατηγορία ότι είχε λάβει ένα διαμέρισμα ως αντάλλαγμα για πολιτικές χάρες.
Αποφυλακίστηκε τον Νοέμβριο του 2019, αφού προηγουμένως είχε εμποδιστεί να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2018, τις οποίες κέρδισε ο Ζαΐχ Μπολσονάρου.