Η ουγγρική Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας εξετάζει εάν η θέση του πρώην υπουργού στην κινεζική πολυεθνική δημιουργεί ζητήματα λόγω της πρόσβασης που είχε επί χρόνια σε κρατική γνώση και διεθνείς επαφές. Ο ίδιος απορρίπτει τις ανησυχίες.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας Πέτερ Σιγιάρτο εμφανίστηκε ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, στο πλαίσιο έρευνας για τη θέση που ανέλαβε στην κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία BYD και για το κατά πόσον η νέα του επαγγελματική δραστηριότητα εγείρει ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κατά την άφιξή του, ο Σιγιάρτο δήλωσε ότι, παρότι η παρουσία του δεν ήταν υποχρεωτική, προσήλθε με χαρά, καθώς, όπως είπε, θεωρούσε αναγκαίο να διορθώσει ορισμένες, κατά καιρούς εχθρικές, αναφορές του Τύπου.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους που είχαν συγκεντρωθεί στον διάδρομο, υποστήριξε ότι η κατασκευή του εργοστασίου της κινεζικής BYD στο Σέγκεντ αποτελεί εξαιρετική οικονομική επιτυχία για την Ουγγαρία, για την οποία είχαν ανταγωνιστεί πολλές άλλες χώρες. Πρόσθεσε ότι οι κρατικές ενισχύσεις προς τη BYD κινήθηκαν εντός των συνήθων ορίων και ότι τα έργα υποδομής γύρω από την επένδυση υλοποιήθηκαν σε συνεννόηση με τον δήμο του Σέγκεντ και προς όφελος των κατοίκων.
«Πιστεύω ότι η προσέλκυση επενδύσεων ήταν ο πιο επιτυχημένος τομέας της κυβερνητικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια. Σε διάστημα 12 ετών υπέγραψα συμφωνίες για 2.305 επενδύσεις, συνολικής αξίας 23.500 δισ. φιορινιών, οι οποίες δημιούργησαν 187.000 θέσεις εργασίας στην Ουγγαρία», δήλωσε.
«Οι κρατικές ενισχύσεις που προτάθηκαν ή χορηγήθηκαν για την κατασκευή του εργοστασίου της BYD στο Σέγκεντ παρέμειναν σαφώς εντός των συνηθισμένων ορίων για επενδύσεις αυτού του μεγέθους», πρόσθεσε ο Σιγιάρτο, πριν εισέλθει στην αίθουσα της επιτροπής.
Η ακρόασή του διήρκεσε περισσότερο από δύο ώρες. Φεύγοντας από την αίθουσα, δεν απάντησε επί της ουσίας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων.
Ο Γκιόργκι Λάσλο Βέλκεϊ, κοινοβουλευτικός υφυπουργός στο Υπουργείο Εξωτερικών, χαρακτήρισε ανησυχητικά όσα ακούστηκαν κατά την ακρόαση του πρώην υπουργού και δήλωσε ότι «σχεδιάζονται περαιτέρω ενέργειες».
«Αυτή η πολιτική εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο της αυτοδικαίωσης. Ήταν πολύ ενδιαφέρον να βρεθούμε πρόσωπο με πρόσωπο με τον άνθρωπο που ηγήθηκε του Υπουργείου Εξωτερικών επί 12 χρόνια και να ακούσουμε τις απαντήσεις του. Πρόκειται για τον άνθρωπο που, μαζί με τον πρώην πρωθυπουργό, φέρει σε πρώτο βαθμό ευθύνη για το γεγονός ότι η Ουγγαρία έχει ουσιαστικά περιθωριοποιηθεί μέσα στο σύστημα των συμμαχιών της. Εμείς που εργαζόμαστε στο Υπουργείο Εξωτερικών γνωρίζουμε ακριβώς πόση προσπάθεια απαιτείται καθημερινά για να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη προς τη χώρα μας», δήλωσε.
Ο υφυπουργός ανέφερε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτουν, ο Σιγιάρτο ενδέχεται να είχε διαπραγματευτεί κρατικές ενισχύσεις ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων φιορινιών για τη BYD. Πρόσθεσε ότι τα σχετικά ενημερωτικά έγγραφα των διαπραγματεύσεων βρίσκονται, σε μεγάλο βαθμό, στην κατοχή τους, αλλά λόγω εμπορικού απορρήτου δεν μπορούν να δημοσιοποιήσουν όλες τις λεπτομέρειες.
Τόνισε επίσης ότι η Ουγγαρία χρειάζεται ξένες επενδύσεις και ότι είναι σημαντικό να ολοκληρωθούν οι ήδη δρομολογημένες επενδύσεις, αλλά υπογράμμισε ότι είναι ζωτικής σημασίας όλα αυτά να γίνονται με πλήρη τήρηση της νομοθεσίας.
Ο Λάσλο Χόρβατ, μέλος της επιτροπής από το Fidesz, δήλωσε ότι ο Πέτερ Σιγιάρτο απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις.
«Σήμερα δεν υπάρχει καμία πληροφορία, κανένα γεγονός, κανένα στοιχείο που να δείχνει ότι η εργασία που ανέλαβε στη BYD ενέχει οποιονδήποτε κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια», είπε.
Για τα μη οικονομικά ζητήματα μπορούμε μόνο να κάνουμε εκτιμήσεις – με βάση την κινεζική νομοθεσία
Η τεράστια κινεζική οικονομία και η παγκόσμια παρουσία της εγείρουν σειρά ζητημάτων εθνικής ασφάλειας, καθώς το Πεκίνο συχνά αντιμετωπίζει τις δραστηριότητές του στο εξωτερικό βάσει δικών του κανόνων. Μεταξύ άλλων, η κινεζική νομοθεσία μπορεί να υποχρεώνει εταιρείες να συνεργάζονται με τις υπηρεσίες πληροφοριών και να παραδίδουν δεδομένα.
Οι ανησυχίες αυτές έχουν ήδη οδηγήσει σε συγκεκριμένους περιορισμούς σε αρκετές χώρες.
Η Βρετανία, για παράδειγμα, χαρακτήρισε τη Huawei προμηθευτή υψηλού κινδύνου και διέταξε την απομάκρυνση του εξοπλισμού της από τα δίκτυα 5G της χώρας έως το τέλος του 2027.
Η Γερμανία έχει επιβάλει περιορισμούς στην κινεζική πρόσβαση στα βασικά δίκτυα 5G, ενώ η συζήτηση έχει επεκταθεί και στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Τον Ιανουάριο του 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενέκριναν κανονισμούς που, από το έτος μοντέλου 2027, απαγορεύουν την εισαγωγή και πώληση ορισμένων συνδεδεμένων οχημάτων που περιέχουν λογισμικό επικοινωνίας ή αυτοματοποιημένης οδήγησης με κινεζική σύνδεση.
Τα μέτρα αυτά έχουν στόχο τον περιορισμό πιθανών κινδύνων, αλλά από μόνα τους δεν αποδεικνύουν ότι όλες ή κάποια συγκεκριμένη κινεζική εταιρεία επιδίδεται σε κατασκοπεία.
Σε ό,τι αφορά τον διοικητικό ρόλο που ανέλαβε ο Πέτερ Σιγιάρτο στη BYD, τίθεται συνεπώς το ερώτημα ποια ευαίσθητα στοιχεία θα μπορούσαν να φθάνουν μέσω αυτού στην κινεζική μητρική εταιρεία, καθώς και κατά πόσον ο ίδιος θα μπορούσε να γνωρίζει πώς ενδεχομένως θα χρησιμοποιούνταν στη συνέχεια.
Ένα από τα ουσιώδη ερωτήματα της κοινοβουλευτικής έρευνας θα μπορούσε, επομένως, να είναι πώς μπορεί να διαχωριστεί η εργασία που εκτελεί για λογαριασμό της εταιρείας από την ευαίσθητη γνώση που απέκτησε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κρατικής του θητείας.
Πρέπει, ωστόσο, να τονιστεί ότι η ακρόαση δεν σημαίνει ότι υπάρχουν υποψίες πως έχει διαπράξει κάποια παράβαση.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του RTL τον Ιούλιο, ο Σιγιάρτο συνέχισε την επαγγελματική του πορεία ως παγκόσμιος επικεφαλής εξωτερικών σχέσεων και ανάπτυξης νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της BYD, συμμετέχοντας στη διεθνή διοικητική της ομάδα.
Πρόκειται για θέση στην οποία οι κυβερνητικές επαφές, η γνώση της πολιτικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων και η διεθνής διαπραγματευτική εμπειρία έχουν σημαντική επιχειρηματική αξία.
Το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας, ωστόσο, υπερβαίνει το ερώτημα κατά πόσον ένας πρώην υπουργός αξιοποιεί το δίκτυο επαφών του στον ιδιωτικό τομέα.
Το κινεζικό δίκαιο προβλέπει, μέσω σειράς αλληλοσυμπληρούμενων νόμων, την υποχρέωση των επιχειρήσεων να συνεργάζονται με τις υπηρεσίες πληροφοριών, κρατικής ασφάλειας και αστυνομίας.
Οι σχετικές διατάξεις δεν αφορούν μόνο κρατικές επιχειρήσεις.
Τι μπορεί να ζητήσει η κινεζική υπηρεσία πληροφοριών από τις επιχειρήσεις;
Η πιο άμεση διάταξη για τέτοιες περιπτώσεις βρίσκεται στον κινεζικό Νόμο περί Εθνικών Πληροφοριών, ο οποίος υιοθετήθηκε στις 27 Ιουνίου 2017 και τροποποιήθηκε το 2018.
Το άρθρο 7 προβλέπει ότι κάθε οργανισμός και κάθε πολίτης οφείλει, σύμφωνα με τον νόμο, να υποστηρίζει, να συνδράμει και να συνεργάζεται με τις κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Το άρθρο 14 εξουσιοδοτεί τις υπηρεσίες πληροφοριών να ζητούν την αναγκαία υποστήριξη και συνεργασία.
Το πλαίσιο δεν αφορά μόνο μία συγκεκριμένη κρατική υπηρεσία. Το άρθρο 5 καθορίζει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των υπηρεσιών κρατικής ασφάλειας, των υπηρεσιών πληροφοριών της αστυνομίας και των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών, ενώ το άρθρο 10 επιτρέπει δραστηριότητες πληροφοριών τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Αυτό, από μόνο του, δεν διευκρινίζει όλες τις υποχρεώσεις των ξένων θυγατρικών ή των αλλοδαπών εργαζομένων.
Επομένως, παραμένει ερώτημα σε ποιον βαθμό οι συγκεκριμένες διατάξεις εφαρμόζονται και στον Πέτερ Σιγιάρτο ή κατά πόσον τον αφήνουν ανεπηρέαστο.
Θα μπορούσε μια εσωτερική εταιρική αναφορά να διαβιβαστεί χωρίς να το γνωρίζει ο Σιγιάρτο;
Ένας πιθανός κίνδυνος που προκύπτει από το κινεζικό νομικό πλαίσιο για την προστασία και διαχείριση δεδομένων είναι ότι η αρχική πηγή μιας πληροφορίας ενδέχεται να μην έχει πλήρη εικόνα για το πού καταλήγει τελικά αυτή η πληροφορία.
Ένα στέλεχος μπορεί να συντάξει για τον εργοδότη του ένα σημείωμα διαπραγμάτευσης, μια σύνοψη επαφών ή μια ανάλυση σχετικά με την πιθανή κατεύθυνση μιας απόφασης της ουγγρικής κυβέρνησης.
Εάν το έγγραφο φτάσει και στην κινεζική μητρική εταιρεία, μπορεί αργότερα να αποτελέσει αντικείμενο αιτήματος δεδομένων από τις κινεζικές αρχές.
Πρέπει να τονιστεί ότι για να συμβεί αυτό δεν είναι απαραίτητο ο συντάκτης της αναφοράς να έχει άμεση επαφή με οποιαδήποτε υπηρεσία πληροφοριών.
Είναι επίσης σημαντικό να διευκρινιστεί ότι πρόκειται απλώς για ένα πιθανό σενάριο και όχι για γεγονός ή υποψία που έχει διαπιστωθεί στην περίπτωση του Σιγιάρτο.
Δεν έχουν αξία για τις υπηρεσίες πληροφοριών μόνο τα απόρρητα έγγραφα
Η διπλωματική γνώση, το δίκτυο επαφών και η εμπειρία ενός πρώην υπουργού Εξωτερικών μπορεί να έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία από τα ίδια τα έγγραφα.
Μπορεί να γνωρίζει ποιοι συμμετέχουν στην προετοιμασία μιας διαπραγμάτευσης, ποιοι διαθέτουν πραγματική επιρροή σε μια υπόθεση ή ποιοι αποτελούν σημεία αντίστασης.
Ένας κατάλογος ονομάτων ή ένα δίκτυο επαφών δεν είναι κατ’ ανάγκην ευαίσθητη πληροφορία από μόνο του.
Η αξία του, όμως, μπορεί να αλλάξει εάν συνοδεύεται από πληροφορίες για τον ρόλο των συγκεκριμένων προσώπων στη λήψη αποφάσεων, τα προσωπικά τους στοιχεία επικοινωνίας, τη συμπεριφορά τους στις διαπραγματεύσεις ή τις εμπιστευτικές θέσεις που έχουν υιοθετήσει σε συγκεκριμένα ζητήματα.
Από πολλές, φαινομενικά συνηθισμένες και ασύνδετες πληροφορίες μπορεί να σχηματιστεί μια εικόνα με αξία και για τις υπηρεσίες πληροφοριών ή μια εικόνα που ενδέχεται να αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής, η οποία δεν διαμορφώνεται από την ίδια την εταιρεία αλλά από την κινεζική κυβέρνηση ή το κυβερνών κόμμα.
Δεν είναι δυνατόν να εξαχθούν συμπεράσματα για το προσωπικό νομικό καθεστώς του Σιγιάρτο αποκλειστικά από τη θέση που κατέχει στη BYD.
Για ακριβή εκτίμηση θα έπρεπε να είναι γνωστό ποια ακριβώς εταιρεία είναι ο συμβαλλόμενος εργοδότης του, πού παρέχει την εργασία του, ποιο δίκαιο εφαρμόζεται και ποια ακριβώς είναι τα καθήκοντά του.
Το γεγονός ότι ο κινεζικός νόμος προβλέπει δυνατότητα δραστηριότητας υπηρεσιών πληροφοριών στο εξωτερικό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι ένας Ούγγρος εργαζόμενος που εργάζεται στην Ουγγαρία έχει τις ίδιες υποχρεώσεις με έναν Κινέζο πολίτη.
Η μητρική εταιρεία είναι ένας εισηγμένος στο χρηματιστήριο αυτοκινητοβιομηχανικός όμιλος, που δημιουργήθηκε ως ιδιωτική επιχείρηση, με τον ιδρυτή Wang Chuanfu να παραμένει βασικός μέτοχος.
Οι σχέσεις της με το κινεζικό κράτος είναι, ωστόσο, σημαντικές και εκδηλώνονται μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδοτικών ενισχύσεων.
Έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντόπισε στην περίπτωση της BYD ενισχύσεις από την κεντρική και τις τοπικές κυβερνήσεις, προνομιακή χρηματοδότηση και φορολογικές διευκολύνσεις.
Για να αντισταθμίσει τις επιδοτήσεις που έκρινε ότι στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε το 2024 πρόσθετο αντισταθμιστικό δασμό 17% στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα με μπαταρία που εισάγει η εταιρεία από την Κίνα.
Η δημοσιονομική και χρηματοδοτική στήριξη δεν αποδεικνύει από μόνη της άμεσο κυβερνητικό έλεγχο ή σχέση με υπηρεσίες πληροφοριών.
Δείχνει, όμως, ότι η ανάπτυξη της εταιρείας είναι συνδεδεμένη με την ευρύτερη επεκτατική πολιτική του κινεζικού κράτους για τη στήριξη της βιομηχανίας ηλεκτρικών οχημάτων.
Οι ουγγρικοί και ευρωπαϊκοί κανόνες θέτουν όρια
Σύμφωνα με την ουγγρική νομοθεσία για την προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών, προστατευόμενα δεδομένα δεν επιτρέπεται να καθίστανται προσβάσιμα σε μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.
Η αλλαγή εργοδότη δεν καταργεί την προστασία μιας πληροφορίας που εξακολουθεί να είναι διαβαθμισμένη, ενώ ένα αίτημα ξένου εργοδότη δεν δίνει δικαίωμα κοινοποίησής της.
Μια διαβαθμισμένη πληροφορία δεν παύει να είναι προστατευόμενη επειδή κάποιος τη μεταφέρει από μνήμης ή βάσει προσωπικών σημειώσεων.
Και ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων της ΕΕ περιορίζει τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων.
Σύμφωνα με το άρθρο 48 του GDPR, μια απόφαση αρχής τρίτης χώρας που απαιτεί την παράδοση δεδομένων δεν αρκεί από μόνη της για να υποχρεώσει έναν ευρωπαϊκό υπεύθυνο επεξεργασίας να τα διαβιβάσει.
Αυτό σημαίνει ότι ένα αίτημα από κινεζική αρχή δεν καθιστά αυτομάτως νόμιμη την παράδοση προσωπικών δεδομένων που βρίσκονται υπό επεξεργασία στην Ευρώπη.
Γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρχουν ελέγξιμες εγγυήσεις: ποια δεδομένα μπορούν να διαβιβάζονται στην κινεζική μητρική εταιρεία, ποιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στις αναφορές των στελεχών, κατά πόσον τα ευρωπαϊκά συστήματα παραμένουν διαχωρισμένα και πώς θα αντιμετωπιζόταν ένα αίτημα δεδομένων από τις αρχές του Πεκίνου.
Στην περίπτωση του Σιγιάρτο, θα μπορούσε επίσης να διευκρινιστεί πότε ξεκίνησαν οι συζητήσεις για την πρόσληψή του, ποια ακριβώς καθήκοντα ανέλαβε και ποιοι κανόνες προστατεύουν τις πληροφορίες που απέκτησε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κυβερνητικής του θητείας.