Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε την Τρίτη ότι η κίνηση της Λιθουανίας και τα σχέδια ενίσχυσης της αμερικανικής και ΝΑΤΟϊκής παρουσίας στην περιοχή κινδυνεύουν να οξύνουν τις εντάσεις.
Η Λιθουανία έκανε ένα βήμα προς την άρση της συνταγματικής απαγόρευσης της παρουσίας πυρηνικών όπλων στο έδαφός της, φέρνοντας το κράτος της Βαλτικής πιο κοντά στη νομική θέση των γειτόνων του, την ώρα που οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι συζητούν πώς θα ενισχύσουν την αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το λιθουανικό κοινοβούλιο, η Σέιμας, ψήφισε την Τρίτη με 106 ψήφους υπέρ, 18 κατά και έξι αποχές την προώθηση συνταγματικής τροποποίησης που αφαιρεί διάταξη η οποία απαγορεύει τα όπλα μαζικής καταστροφής και τις ξένες στρατιωτικές βάσεις στο λιθουανικό έδαφος.
Η αλλαγή χρειάζεται ακόμη δεύτερη ψηφοφορία, έπειτα από το υποχρεωτικό από το Σύνταγμα τρίμηνο διάστημα αναμονής. Τουλάχιστον 94 από τα 141 μέλη της Σέιμας πρέπει να την υπερψηφίσουν και στις δύο ψηφοφορίες. Η τελική ψηφοφορία αναμένεται στις 12 Ιανουαρίου.
«Η συνταγματική αυτή τροποποίηση θα επέτρεπε στις ένοπλες δυνάμεις της Λιθουανίας να συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό και τις ασκήσεις όλων των αποτρεπτικών μέτρων του ΝΑΤΟ», δήλωσε η Βικτορίγια Τσμιλίτε-Νίλσεν, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Liberal Movement.
Σήμερα, το Άρθρο 137 του Συντάγματος της Λιθουανίας ορίζει ότι δεν επιτρέπεται να υπάρχουν στη χώρα όπλα μαζικής καταστροφής και στρατιωτικές βάσεις ξένων κρατών. Η Λιθουανία συνορεύει με τη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακο του Καλίνινγκραντ. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο, συμμαχικά αεροσκάφη ή πλοία που φέρουν πυρηνικά όπλα δεν μπορούν να εισέλθουν στο λιθουανικό έδαφος για σκοπούς αποτροπής.
Περισσότερη αίσθηση επείγοντος στην περίπτωση της Λιθουανίας
Οι υποστηρικτές της τροποποίησης υποστηρίζουν ότι η συνταγματική αυτή πρόβλεψη έχει εξελιχθεί σε νομικό εμπόδιο για την πλήρη συμμετοχή της Λιθουανίας στις ρυθμίσεις πυρηνικής αποτροπής του ΝΑΤΟ και αφήνει τη χώρα σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με άλλους συμμάχους της Συμμαχίας.
«Οι γειτονικές μας χώρες, όπως η Λετονία, η Εσθονία και η Πολωνία, δεν έχουν τέτοιους περιορισμούς», είχε πει ο Ρεμιγκιούιους Μοτουζάς, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Σέιμας, σε κοινοβουλευτική συνεδρίαση τον Σεπτέμβριο. «Δεν μπορούμε να είμαστε λιγότερο προστατευμένοι από άλλα κράτη του ΝΑΤΟ. Πρέπει να στείλουμε το μήνυμα ότι η Λιθουανία αποτελεί πλήρες μέρος της πυρηνικής αποτροπής του ΝΑΤΟ».
Το ΝΑΤΟ περιγράφει την πυρηνική αποτροπή ως μέρος της συλλογικής άμυνάς του, μαζί με τις συμβατικές δυνατότητες και τις δυνατότητες αντιπυραυλικής άμυνας. Η Συμμαχία τονίζει επίσης ότι η πυρηνική της πολιτική παραμένει συνεπής με τις δεσμεύσεις της στον τομέα του ελέγχου των εξοπλισμών, του αφοπλισμού και της μη διάδοσης.
Για τη Λιθουανία, το ζήτημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη αίσθηση επείγοντος. «Η αποτροπή του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής αποτροπής, αποτελεί μέρος της συλλογικής άμυνας», είπε ο Μοτουζάς, προσθέτοντας ότι η Ρωσία έχει τα τελευταία χρόνια εκσυγχρονίσει με ταχείς ρυθμούς το πυρηνικό της οπλοστάσιο και έχει αναπτύξει πυρηνικά όπλα κοντά στη Λιθουανία – στο Καλίνινγκραντ και στη Λευκορωσία.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε την Τρίτη ότι η κίνηση της Λιθουανίας, σε συνδυασμό με τα ευρύτερα σχέδια για επέκταση της αμερικανικής και νατοϊκής στρατιωτικής υποδομής στην περιοχή, ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης των εντάσεων, σύμφωνα με το Reuters.
Οι προειδοποιήσεις αυτές διατυπώνονται τη στιγμή που η Ρωσία έχει εντείνει τη ρητορική της γύρω από την πυρηνική αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ. Η Μόσχα απείλησε πρόσφατα με πυρηνικά αντίποινα, σε περίπτωση που, όπως υποστήριξε, υπάρξουν προσπάθειες απομόνωσης του θύλακα του Καλίνινγκραντ, ο οποίος συνορεύει με τη Λιθουανία και την Πολωνία.
Η Φινλανδία έχει ήδη προχωρήσει
Η Λιθουανία δεν κινείται μόνη της.
Η Φινλανδία, που εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 2023 ύστερα από δεκαετίες στρατιωτικής ουδετερότητας, κατάργησε νωρίτερα φέτος τη δική της νομοθετική απαγόρευση των πυρηνικών όπλων, επικαλούμενη την ανάγκη να διασφαλίσει ότι το φινλανδικό δίκαιο δεν θα περιορίζει την ικανότητα της χώρας να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της ως σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.
Τον Ιούνιο, το φινλανδικό κοινοβούλιο ενέκρινε τροποποιήσεις στον Νόμο περί Πυρηνικής Ενέργειας, με τις οποίες καταργήθηκε η απαγόρευση των πυρηνικών εκρηκτικών. Η νομοθεσία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου.
«Αυτή η ιστορική μεταρρύθμιση ενισχύει την ασφάλεια της Φινλανδίας και του ΝΑΤΟ στο σύνολό του», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Άντι Χακάνεν στην πλατφόρμα X.
Το Ελσίνκι έχει τονίσει, πάντως, ότι η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει πως η Φινλανδία σκοπεύει να αποκτήσει ή να φιλοξενήσει πυρηνικά όπλα, ούτε ότι το ΝΑΤΟ έχει σχέδια να τα αναπτύξει στο έδαφός της.
Έκτοτε, η Φινλανδία έχει προσχωρήσει σε μια γαλλικής έμπνευσης πρωτοβουλία με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας μέσω στενότερης συνεργασίας στην πυρηνική αποτροπή. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν έχει προτείνει αυτό που το Παρίσι αποκαλεί «προωθημένη αποτροπή» – στενότερη συνεργασία με τους Ευρωπαίους συμμάχους γύρω από τις ανεξάρτητες πυρηνικές δυνατότητες της Γαλλίας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Πολωνία, η Σουηδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Ελλάδα, η Δανία και η Νορβηγία έχουν ήδη προσχωρήσει στην πρωτοβουλία της Γαλλίας.