Ολυμπιακοί Αγώνες 2036: Η Ουγγαρία στην κούρσα για τη διοργάνωση

Τίτλος

Ολυμπιακοί Αγώνες 2036: Η Ουγγαρία στην κούρσα για τη διοργάνωση

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Υπότιτλος

Η Βουδαπέστη εξετάζει μια πιο ευέλικτη πρόταση με διοργανώσεις σε Αυστρία, Σλοβακία και Πορτογαλία – Στο επίκεντρο το κόστος και η πολιτική συναίνεση

Πιστή μετάφραση

Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ανακοίνωσε επίσημα ότι η Ουγγαρία θα συμμετάσχει, μαζί με επτά ακόμη χώρες —τη Γερμανία, την Ινδία, το Κατάρ, τη Νότια Κορέα, τη Νότια Αφρική και την Τουρκία— στη λεγόμενη διερευνητική φάση που προηγείται της διαδικασίας επιλογής της πόλης που θα φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες του 2036.

Ο πρόεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής της Ουγγαρίας (MOB), Ζολτ Γκιουλάι, πρότεινε ο δήμαρχος της Βουδαπέστης και η ουγγρική κυβέρνηση να εξετάσουν από κοινού τη δυνατότητα διοργάνωσης των Ολυμπιακών και Παραολυμπιακών Αγώνων του 2036. Παράλληλα, με επιστολή του ζήτησε από το Συμβούλιο Μητροπολιτικής Ανάπτυξης της Βουδαπέστης (FKT) να συζητήσει την πρόταση της ουγγρικής Ολυμπιακής Επιτροπής το φθινόπωρο.

Ενώ πιέζει για γρήγορες συζητήσεις, ο Γκιουλάι προσπαθεί επίσης να καθησυχάσει την κοινή γνώμη σχετικά με το κόστος.

Η ΔΟΕ έχει ορίσει ως προθεσμία την 31η Οκτωβρίου 2026 για την υποβολή επίσημων σχεδίων.

Με βάση επαγγελματικά σχέδια που έχουν διαρρεύσει, διαμορφώνεται μια ουγγρική πρόταση πιο ασυνήθιστη από οποιαδήποτε άλλη έχει παρουσιαστεί μέχρι σήμερα και βασισμένη σε διεθνείς συνεργασίες. Ωστόσο, το μέλλον των Ολυμπιακών Αγώνων στη Βουδαπέστη θα καθοριστεί όχι μόνο από τις ανταγωνιστικές υποψηφιότητες, αλλά και από τα τεράστια οικονομικά μεγέθη και τις διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές απόψεις.

Πίσω από τις κλειστές πόρτες, το masterplan των Ολυμπιακών μπορεί να ήταν έτοιμο από την άνοιξη

Παρότι μόλις τώρα έγινε γνωστό, έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή του εβδομαδιαίου περιοδικού HVG δείχνουν ότι το λεπτομερές masterplan των Ολυμπιακών Αγώνων (Budapest Olympic Masterplan), συμπεριλαμβανομένης της πλήρους δομής υλοποίησης, είχε καταρτιστεί πριν από τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Απριλίου 2026 και την αλλαγή κυβέρνησης.

Η πρόταση βασίζεται στο λεγόμενο μοντέλο «No Build Games», με επίκεντρο τη βιωσιμότητα. Το masterplan προβλέπει συνολικά 39 αγωνιστικές εγκαταστάσεις. Βασική ιδέα είναι η αξιοποίηση των αθλητικών υποδομών που έχουν κατασκευαστεί στην πρωτεύουσα την τελευταία δεκαετία —την Puskás Arena, τη Duna Arena, το MVM Dome και το Εθνικό Κέντρο Στίβου.

Οι περισσότερες εγκαταστάσεις της Βουδαπέστης θα βρίσκονται σε μια συμπαγή ακτίνα 10 χιλιομέτρων, ενώ η διαμονή των αθλητών, το Ολυμπιακό Χωριό, σχεδιάζεται στο βόρειο τμήμα του νησιού Τσέπελ.

Τα πιο θεαματικά αγωνίσματα θα μεταφερθούν σε εμβληματικούς δημόσιους χώρους: η τοξοβολία στην πλατεία Κόσουτ, μπροστά από το Κοινοβούλιο, το μπιτς βόλεϊ στο Városliget και η κολύμβηση ανοιχτής θάλασσας, καθώς και το κολυμβητικό σκέλος του τριάθλου, στον Δούναβη.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης την κατασκευή προσωρινών εγκαταστάσεων.

Περιφερειακές και ξένες εγκαταστάσεις

Οι εγκαταστάσεις στην Ουγγαρία θα περιλαμβάνουν το Σέγκεντ για κανό-καγιάκ και κωπηλασία, τη λίμνη Μπάλατον για ιστιοπλοΐα και τις πόλεις Μίσκολτς, Ταταμπάνια και Σέκεσφεχερβαρ για αγώνες της φάσης των ομίλων στα ομαδικά αθλήματα.

Από τις 39 προγραμματισμένες αγωνιστικές εγκαταστάσεις, οι 11 δεν είναι σήμερα διαθέσιμες στην Ουγγαρία. Για να αποφευχθούν ιδιαίτερα δαπανηρές επενδύσεις, το σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά οκτώ αγωνισμάτων σε εγκαταστάσεις χωρών-συνδιοργανωτών, αξιοποιώντας την ευελιξία που παρέχει η μεταρρύθμιση της ΔΟΕ Agenda 2020+5.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αυστρία, η Σλοβακία και ακόμη και η Πορτογαλία θα συμμετείχαν στη διοργάνωση.

• Βιέννη: Θα φιλοξενούσε ορισμένους αγώνες της φάσης των ομίλων στο μπάσκετ, μέρος των διοργανώσεων ράγκμπι και ποδοσφαίρου, καθώς και ολόκληρο το ολυμπιακό τουρνουά γκολφ.
• Σλοβακία: Το σύνολο των αγώνων ιππασίας θα μεταφερόταν στη Σλοβακία, παρότι πριν από λίγα χρόνια κατασκευάστηκε ιππικό στάδιο στο Szilvásvárad και η Ουγγαρία διαθέτει ακόμη και κέντρο «horse wellness». Καθώς η Ουγγαρία δεν διαθέτει πίστα για αγώνες άγριων νερών, εκεί θα διεξάγονταν επίσης οι αγώνες κανόε σλάλομ.
• Πορτογαλία: Επειδή η Ουγγαρία δεν διαθέτει ακτογραμμή, οι αγώνες σέρφινγκ θα πραγματοποιούνταν στην Εριτσέιρα, στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Προβλεπόμενα κόστη και έσοδα

Η οικονομική βιωσιμότητα των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελεί το βασικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ των ειδικών και στην κοινή γνώμη. Σύμφωνα με το masterplan και τους υπολογισμούς ανεξάρτητων οικονομολόγων του αθλητισμού, ο προϋπολογισμός μπορεί να χωριστεί σε δύο βασικές κατηγορίες.

Το σχέδιο υπολογίζει το οργανωτικό, εκτελεστικό και λειτουργικό κόστος σε 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου 2.200 δισεκατομμύρια φιορίνια. Με βάση το μοντέλο χρηματοδότησης της ΔΟΕ, το 90% αυτού του ποσού θα καλυπτόταν από ιδιωτικές πηγές εσόδων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η άμεση οικονομική συνεισφορά της ΔΟΕ, τα έσοδα από την πώληση εισιτηρίων στην Ουγγαρία, τα έσοδα από τοπικές χορηγίες και η πώληση προϊόντων merchandising.

Το σχέδιο υπολογίζει αυτά τα έσοδα σε περίπου 4,3 έως 4,8 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι η διοργάνωση των Αγώνων θα μπορούσε να πλησιάσει το σημείο ισορροπίας.

Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά τις έμμεσες επενδύσεις σε υποδομές —την ανάπτυξη των μεταφορών, τους δρόμους, τις σιδηροδρομικές γραμμές, την αναβάθμιση του μετρό, την επέκταση του αεροδρομίου και τις αθλητικές εγκαταστάσεις που λείπουν.

Οι οικονομολόγοι του αθλητισμού εκτιμούν ότι ο συνολικός λογαριασμός, συμπεριλαμβανομένων αυτών των συμπληρωματικών έργων, θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 5.000 δισεκατομμύρια φιορίνια, ενώ πιο απαισιόδοξες προβλέψεις ανεβάζουν το συνολικό κόστος στα περίπου 10.000 δισεκατομμύρια φιορίνια.

Παρότι πολλές από αυτές τις υποδομές θα ήταν απαραίτητες ακόμη και χωρίς τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η εμπειρία προηγούμενων διοργανώσεων δείχνει ότι το κόστος μπορεί εύκολα να ξεφύγει.

Υπέρ και κατά: διαφορετικές απόψεις

Με βάση τις οικονομικές και πολιτικές πραγματικότητες, εγχώριοι και διεθνείς παράγοντες προσεγγίζουν την προοπτική διοργάνωσης των Αγώνων στη Βουδαπέστη από σαφώς διαφορετικές οπτικές.

Η πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, Κίρστι Κόβεντρι, έχοντας αναδείξει το ανανεωμένο πνεύμα του οργανισμού, έχει εκφράσει τη στήριξή της στην επιμερισμένη χρηματοδότηση και στις ευέλικτες υποψηφιότητες.

Ο Γκέργκελι Καράτσοϊ, δήμαρχος της Βουδαπέστης, έχει απομακρυνθεί από την προηγούμενη κατηγορηματική απόρριψη και, δεδομένου του αλλαγμένου διεθνούς πλαισίου, βλέπει πλέον μια σοβαρή ευκαιρία σε μια υποψηφιότητα.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι στη συνεδρίαση του FKT δεν συζητήθηκε ενδεχόμενη υποψηφιότητα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η οποία, κατά την άποψή του, εξαρτάται από δύο προϋποθέσεις:

«…πρώτον, ότι το κράτος θα υλοποιήσει τις επενδύσεις για τις οποίες είναι υπεύθυνο· δεύτερον, ότι οι αποφάσεις δεν θα λαμβάνονται ερήμην των κατοίκων της Βουδαπέστης».

Η στάση του Ντάβιντ Βίτεζι, υπουργού Μεταφορών και Επενδύσεων της κυβέρνησης του Tisza, ενδέχεται να καθορίσει τη βιωσιμότητα του έργου σε επίπεδο κρατικών υποδομών. Αν και, υπό την ιδιότητά του ως υπουργού, δεν κλείνει την πόρτα στις συζητήσεις, τηρεί τεχνοκρατική και επιφυλακτική στάση.

Έχει δηλώσει ότι «προς το παρόν το ζήτημα δεν βρίσκεται στο τραπέζι», καθώς η αποκατάσταση του καθημερινού δικτύου μεταφορών —για παράδειγμα, η αντιμετώπιση της κρίσης στην κρατική σιδηροδρομική εταιρεία MÁV— αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα στον προϋπολογισμό.

Το Fidesz, που βρίσκεται πλέον στην αντιπολίτευση, στηρίζει το σχέδιο χωρίς όρους και ζητά την ταχεία υπογραφή επίσημων συμφωνιών. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η Ουγγαρία έχει ήδη αποδείξει την ικανότητά της μέσα από μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις που φιλοξένησε τα τελευταία χρόνια, όπως το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου, και ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα αποτελούσαν εθνικό στρατηγικό στόχο, βάζοντας τη χώρα σε μια πορεία οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης δεκαετιών.

Μεταξύ των εξωκοινοβουλευτικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης, το Momentum, το οποίο στο παρελθόν «τορπίλισε» το ολυμπιακό όνειρο του Βίκτορ Όρμπαν, εμφανίζεται ως ο πιο έντονος αντίπαλος. Το κόμμα ζητά και πάλι τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος για το ζήτημα, καθώς, κατά την άποψή του, πρόκειται για ένα τόσο σημαντικό εγχείρημα.

Κατά την άποψή τους, οι πόροι θα πρέπει να κατευθυνθούν στο σύστημα υγείας και την εκπαίδευση, τα οποία, όπως υποστηρίζουν, βρίσκονται σε κακή κατάσταση, και όχι σε έργα κύρους.

Η σκιά του παρελθόντος: το «τραύμα της NOlimpia»

Οι ρίζες της σημερινής πολιτικής συζήτησης ανάγονται στο 2017. Η Ουγγαρία είχε προηγουμένως καταθέσει επίσημη υποψηφιότητα για τη διοργάνωση των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2024.

Στις αρχές του 2017, όμως, το νεοσύστατο Κίνημα Momentum ξεκίνησε την εκστρατεία NOlimpia. Στόχος ήταν να προκαλέσει τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος στη Βουδαπέστη, αναδεικνύοντας το τεράστιο αναμενόμενο κόστος.

Η εκστρατεία αποτέλεσε πολιτικό ορόσημο: μέσα σε 30 ημέρες το Momentum συγκέντρωσε περισσότερες από 266.000 υπογραφές στην πρωτεύουσα. Πριν προκηρυχθεί το δημοψήφισμα, ωστόσο, η κυβέρνηση Όρμπαν και η τότε δημοτική ηγεσία —φοβούμενες την απόρριψη της υποψηφιότητας από την κοινή γνώμη και μια εκλογική ήττα— απέσυραν την υποψηφιότητα της Βουδαπέστης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2024.

Παρότι, μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, η νομική οδός για τη διεξαγωγή υποχρεωτικού δημοψηφίσματος σε ολόκληρη την πόλη έχει κλείσει, το ζήτημα της κοινωνικής νομιμοποίησης παραμένει η σημαντικότερη πολιτική προϋπόθεση.

Παρά τα πιο ευνοϊκά σχέδια, που βασίζονται σε ιδιωτικά κεφάλαια και διεθνή επιμερισμό του κόστους και καταρτίστηκαν πριν από τις εκλογές, η τύχη μιας υποψηφιότητας της Βουδαπέστης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2036 θα εξαρτηθεί από την πολιτική συναίνεση μεταξύ της κυβέρνησης του Tisza και της πρωτεύουσας, τις κρατικές εγγυήσεις για τις απαιτούμενες υποδομές και την πραγματική στήριξη της ουγγρικής κοινωνίας.