Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Τουρκία θα ενημερωθεί για τις εργασίες, χωρίς να ζητηθεί η άδειά της. Παραμένουν ανοιχτά η ολοκλήρωση της συμφωνίας με τη γαλλική Meridiam και η καταβολή 25 εκατ. ευρώ από την Κύπρο.
Η Ελλάδα προετοιμάζεται να επαναλάβει τις έρευνες βυθού για την κατασκευή ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο έχει καθυστερήσει εξαιτίας γεωπολιτικών εντάσεων και εκκρεμοτήτων στη χρηματοδότησή του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται να εκδοθεί NAVTEX, δηλαδή ναυτική αγγελία που ενημερώνει τα πλοία για τις περιοχές όπου σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν εργασίες.
Η έκδοση της NAVTEX θα σηματοδοτήσει ένα βήμα προς την επανέναρξη των ερευνών για το Great Sea Interconnector (GSI), το υποθαλάσσιο καλώδιο που σχεδιάζεται να συνδέσει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Ελλάδας και της Κύπρου μέσω της Κρήτης.
Ένα ευρωπαϊκό έργο με γεωπολιτικές προκλήσεις
Η ηλεκτρική διασύνδεση, μήκους σχεδόν 900 χιλιομέτρων, έχει σχεδιαστεί για να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, η οποία παραμένει το μοναδικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το έργο αναμένεται να επιτρέψει την αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας την ασφάλεια εφοδιασμού και διευκολύνοντας την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε επόμενη φάση προβλέπεται η επέκταση της διασύνδεσης από την Κύπρο προς το Ισραήλ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει το GSI έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και έχει εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους περίπου 657 εκατ. ευρώ για την κατασκευή του.
Η υλοποίηση του έργου έχει βρεθεί στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Τον Ιούλιο του 2024, η Τουρκία ανέπτυξε έως πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, όπου ιταλικό ερευνητικό σκάφος πραγματοποιούσε εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ακολούθησε η ανάπτυξη ελληνικών ναυτικών μονάδων και διπλωματικές επαφές μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας για την αποκλιμάκωση της έντασης.
Η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε περιοχές από τις οποίες προβλέπεται να διέλθει το καλώδιο, τις οποίες αμφισβητεί η Αθήνα.
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές πηγές που επικαλείται η εφημερίδα Καθημερινή, πριν από τη νέα φάση των ερευνών θα υπάρξει ενημέρωση της Τουρκίας, χωρίς ωστόσο να ζητηθεί η άδειά της. Την ίδια θέση μεταδίδει και το ΑΠΕ-ΜΠΕ, επικαλούμενο αρμόδιες πηγές από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Ο ενισχυμένος ρόλος της Γαλλίας
Η επανέναρξη των ερευνών συνδέεται και με τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam στο έργο.
Τον Αύγουστο υπογράφηκε συμφωνία για την απόκτηση ποσοστού 66% στην εταιρεία Great Sea Interconnector, η οποία έχει αναλάβει την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Η οριστική ολοκλήρωση της συμφωνίας εξαρτάται από προϋποθέσεις που έχει θέσει η Meridiam, μεταξύ των οποίων βρίσκεται η επανέναρξη των ερευνών βυθού.
Στο έργο συμμετέχει επίσης η γαλλική Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου με σύμβαση ύψους 1,43 δισ. ευρώ.
Οι δύο γαλλικές εταιρείες συνεργάζονται με τον Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ελλάδας (ΑΔΜΗΕ), ο οποίος διατηρεί, βάσει της συμφωνίας, στρατηγικό ρόλο στην κατασκευή και τη μελλοντική λειτουργία της διασύνδεσης.
Η γαλλική συμμετοχή προσθέτει και μια διπλωματική διάσταση στο εγχείρημα, καθώς το Παρίσι αποκτά μεγαλύτερο άμεσο ενδιαφέρον για την πρόοδο ενός έργου που αντιμετωπίζει γεωπολιτικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της χρηματοδότησης
Παρά τις προετοιμασίες για την επανέναρξη των ερευνών, η χρηματοδότηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική εκκρεμότητα.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αναμένει τα αποτελέσματα αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, πριν προχωρήσει στην εκταμίευση ποσού 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ.
Το ποσό αφορά δαπάνες του έργου για το 2025, τις οποίες έχει αναγνωρίσει η κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας στο πλαίσιο των εγκεκριμένων εσόδων του διαχειριστή. Αντίστοιχη οικονομική υποχρέωση προβλέπεται και για το 2026.
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ επισημαίνει επίσης ότι η καταβολή της δόσης των 25 εκατ. ευρώ αποτελεί μία από τις αποφάσεις που αναμένονται για την πρόοδο του έργου.
Επιπλέον, οι ρυθμιστικές αρχές ενέργειας της Ελλάδας και της Κύπρου έχουν ζητήσει διευκρινίσεις από τον ΑΔΜΗΕ σχετικά με τις αλλαγές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της εταιρείας μετά τη συμφωνία με τη Meridiam.
Τα ζητήματα αυτά συζητήθηκαν, στη συνάντηση του Έλληνα υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον Κύπριο υπουργό Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανό, στις 7 Οκτωβρίου, στο περιθώριο ενεργειακού φόρουμ στην Αθήνα.
Στο Ιόνιο, νέα ερευνητική γεώτρηση για φυσικό αέριο
Στο ίδιο ενεργειακό φόρουμ συζητήθηκαν και οι προετοιμασίες για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο «Οικόπεδο 2», στη θαλάσσια περιοχή του βορειοδυτικού Ιονίου, κοντά στα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας και Ιταλίας.
Η κοινοπραξία Energean, ExxonMobil και HELLENiQ ENERGY προγραμματίζει την έναρξη των εργασιών τον Απρίλιο του 2027, με τα πρώτα αποτελέσματα να αναμένονται τον Μάιο ή τον Ιούνιο του ίδιου έτους.
Η γεώτρηση θα εξετάσει εάν υπάρχουν υδρογονάνθρακες στον γεωλογικό σχηματισμό «Ασωπός 1», ο οποίος έχει εντοπιστεί μέσω σεισμικών ερευνών.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Energean, Μαθιός Ρήγας, ανέφερε ότι το πιθανό κοίτασμα φυσικού αερίου εκτιμάται σε έως 270 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις και το κοίτασμα αποδειχθεί εμπορικά εκμεταλλεύσιμο, θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να καταστήσει την Ελλάδα αυτάρκη και εξαγωγέα φυσικού αερίου.
Ωστόσο, ακόμη και αν η πρώτη γεώτρηση εντοπίσει υδρογονάνθρακες, θα απαιτηθούν πρόσθετες γεωτρήσεις, πιθανότατα το 2028, για να προσδιοριστεί το μέγεθος και η οικονομική βιωσιμότητα του κοιτάσματος. Η ανάπτυξη των υποδομών παραγωγής θα μπορούσε στη συνέχεια να απαιτήσει περίπου τρία χρόνια.