Πέρασε η μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου, παρά τις ενστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η Ιταλία μπαίνει σε προεκλογική περίοδο - Πότε αναμένονται πρόωρες εκλογές.
Με ψήφους 227 υπέρ και 164 κατά, η ιταλική Βουλή έδωσε με μυστική ψηφοφορία το πράσινο φως στη νέα εκλογική νομοθεσία, που έχει βαφτιστεί "Stabilicum" (Σταθερότητα) (ή "Melonellum" από το όνομα της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι όπως την αποκαλούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης), η οποία θα εφαρμοστεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, που αναμένονται το 2027.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έτσι ανοίγει ουσιαστικά η προεκλογική περίοδος στην Ιταλία: η θητεία της παρούσας Βουλής λήγει τον Σεπτέμβριο του 2027, αλλά στο παρασκήνιο κυκλοφορούν επίμονες φήμες για πρόωρες εκλογές, οι οποίες όμως, όπως εξηγείται παρακάτω, δύσκολα θα διεξαχθούν πριν από τις 14 Απριλίου.
Ξεκινά λοιπόν το παζάρι των συμμαχιών, καθώς προς το παρόν η Τζόρτζια Μελόνι εμφανίζεται απρόθυμη να συμμαχήσει με το Futuro Nazionale του ευρωβουλευτή Roberto Vannacci και το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης δεν έχει ακόμη επιλέξει ηγεσία. Παραμένουν οι διαιρέσεις, κυρίως για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ανάμεσα στη γραμματέα του Δημοκρατικού Κόμματος Έλι Σλάιν και τον ηγέτη του Κινήματος των Πέντε Αστέρων, Τζουζέπε Κόντε.
Η πρωθυπουργός πάντως έσπευσε να δηλώσει ικανοποιημένη μέσω twitter: «Σε όσους ήλπιζαν να δουν την κεντροδεξιά διχασμένη, σήμερα απαντάμε με τα γεγονότα: είμαστε ενωμένοι, συμπαγείς και αποφασισμένοι να υλοποιήσουμε τις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει απέναντι στους πολίτες».
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης τα κόμματα της αντιπολιτεύσης διαμαρτυρήθηκαν σηκώνοντας πλακάτ με συνθήματα: «Νόμος-απάτη», «Όχι στην κομπίνα» και «Με τη Μελόνι το πετρέλαιο κίνησης στα 3 ευρώ».
«Πρώτα οι καρέκλες. Αυτό είναι το σύνθημά σας». Θα καταψηφίσουμε με απόλυτη πεποίθηση αυτή την εκλογική νομοθεσία, που δεν έχει σχεδιαστεί για τους ψηφοφόρους αλλά για να προστατεύει τους εκλεγμένους. Με τη δική μας προοδευτική συμμαχία θα είμαστε σε θέση να κερδίσουμε με οποιαδήποτε εκλογική νομοθεσία και να αλλάξουμε τη ζωή των Ιταλών», δήλωσε η Έλι Σλάιν κατά την τοποθέτησή της.
Εξαιρετικά σκληρός ήταν και ο επικεφαλής του M5S, Τζουζέπε Κόντε ο οποίος, αναφερόμενος στο κατά πόσο έχει γραφτεί αυτή η νομοθεσία για να εξασφαλίσει τη νίκη της σημερινής κυβερνητικής συμμαχίας, κατέληξε: «Λείπει μόνο μία ακόμη διευκρίνιση για να σας εγγυηθεί τον μελλοντικό έλεγχο του Κοινοβουλίου: να αναφέρετε ότι το μπόνους πλειοψηφίας πηγαίνει σε μια πρωθυπουργό με ανοιχτόχρωμα μάτια».
Ποια ήταν η διαδικασία έγκρισης της νέας ιταλικής εκλογικής νομοθεσίας
Η κυβερνητική πλειοψηφία άντεξε στη μυστική ψηφοφορία. Πρόκειται για την τρίτη κοινοβουλευτική ανάγνωση, μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε η Γερουσία, που προβλέπουν εκ των προτέρων δήλωση των επικεφαλής των ψηφοδελτίων και αύξηση των υπογραφών που απαιτούνται από τα κόμματα που δεν εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο για να μπορέσουν να συμμετάσχουν στις εκλογές.
Την Τετάρτη η Βουλή, ταυτόχρονα με την διαδικασία της παροχής ψήφου εμπιστοσύνης, είχε εγκρίνει τα τρία πρώτα άρθρα του νόμου. Την Πέμπτη έγινε η τελική, η πιο κρίσιμη ψηφοφορία. Αν σε αυτήν την τελευταία φάση η ψήφος ήταν αρνητική, το κείμενο θα είχε απορριφθεί, αλλά η κυβέρνηση δεν θα ήταν τυπικά υποχρεωμένη να παραιτηθεί.
Τι προβλέπει η νέα ιταλική εκλογική νομοθεσία
Τα δύο πρώτα άρθρα (που εγκρίθηκαν με ψήφο εμπιστοσύνης) περιέχουν τις σημαντικότερες αλλαγές:
- εισάγουν τις προτιμήσεις, παράλληλα με τους «κελιδωμένους» επικεφαλής ψηφοδελτίων, και καθορίζουν τους κανόνες για την εκλογή Βουλής και Γερουσίας με αυτό το σύστημα·
- προβλέπουν την αύξηση από 1.500 σε 6.000 του αριθμού των υπογραφών που πρέπει να συγκεντρώσουν τα κόμματα χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση για να συμμετάσχουν στις εκλογές και τροποποιούν τους κανόνες για την εκπροσώπηση των φύλων. Το τρίτο άρθρο αφορά αντιθέτως τις μονοεδρικές περιφέρειες της επαρχίας Μπολζάνο,
- το άρθρο 8 εισάγει μία από τις πιο αναμενόμενες καινοτομίες: το δικαίωμα ψήφου για τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός συνόρων,
Η ψήφος εμπιστοσύνης είναι ένα εργαλείο στο οποίο προσφεύγει η κυβέρνηση όταν θέλει να επιταχύνει τη διαδικασία έγκρισης ενός μέτρου ή όταν επιδιώκει να περιορίσει τη συζήτηση και την κωλυσιεργία από την πλευρά της αντιπολίτευσης: έτσι η ψηφοφορία γίνεται επί του κειμένου όπως προτείνεται, χωρίς δυνατότητα τροποποιήσεων, ενώ η κυβέρνηση συνδέει την παραμονή της στην εξουσία με την έγκρισή του. Αν η Βουλή δεν το εγκρίνει, η κυβέρνηση πέφτει αυτόματα.
Γιατί είναι σημαντικό το ζήτημα των συντάξεων για τους βουλευτές πρώτης θητείας
Μπροστά στην απειλή μιας κυβερνητικής κρίσης, αναμενόταν ότι η μεγάλη πλειονότητα των βουλευτών θα ενέκρινε τη μεταρρύθμιση.
Υπάρχει μία ημερομηνία που όλοι οι Ιταλοί πολιτολόγοι προσπαθούν να υπολογίσουν με ακρίβεια: πότε η τρέχουσα θητεία θα έχει συμπληρώσει 4 χρόνια, 6 μήνες και μία ημέρα από τα συνολικά 5 χρόνια που προβλέπονται.
Σε εκείνη την ημερομηνία οι βουλευτές στην πρώτη τους θητεία αποκτούν τα απαιτούμενα δικαιώματα για να λάβουν τη βουλευτική σύνταξη (δηλαδή περίπου 1.500 ευρώ, που θα μπορούν να εισπράξουν μόνο από την ηλικία των 65 ετών και μετά).
Για την τρέχουσα κυβέρνηση αυτή η ημερομηνία είναι η 14η Απριλίου 2027. Η πολιτική ιστορία της Ιταλίας μας διδάσκει ότι πριν από αυτήν την ημερομηνία είναι πραγματικά δύσκολο να διεξαχθούν εκλογές.
Κίνδυνος μπλόκου στο Συνταγματικό Δικαστήριο
Υπάρχει πάντως ο φόβος ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα απορρίψει τη μεταρρύθμιση. Αυτό θα περιέπλεκε τα σχέδια της κυβέρνησης Μελόνι και θα εξέθετε τη δεξιά σε σφοδρή κριτική στην προεκλογική περίοδο: ότι έχει παράξει έναν νόμο που αφήνει την Ιταλία βαλτωμένη. Αυτά είναι τα σημεία που, σύμφωνα με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μπορεί να θεωρηθούν αντισυνταγματικά:
- το μπόνους πλειοψηφίας στη Γερουσία,
- η υποχρέωση κατάθεσης 300.000 υπογραφών αν ένα κόμμα κατεβαίνει για πρώτη φορά σε εκλογές,
- η απουσία πρόβλεψης για τουλάχιστον 40% εκπροσώπηση των γυναικών ως επικεφαλής ψηφοδελτίων.