Δύο νεκροί και εμπορικά πλοία βυθισμένα στα ανοικτά Ρουμανίας και Βουλγαρίας – Παρά τα 200 εκατ. ευρώ για την ασφάλεια της περιοχής, η ΕΕ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις στην προστασία της ναυσιπλοΐας και των κρίσιμων υποδομών
Τα drones έχουν αφήσει πίσω τους ένα μονοπάτι καταστροφής σε όλη τη Μαύρη Θάλασσα, βυθίζοντας εμπορικά πλοία, τυλίγοντας σκάφη στις φλόγες και σκοτώνοντας αμάχους, αποκαλύπτοντας την πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη για να προστατεύσει μία από τις πιο ευάλωτες θαλάσσιες περιοχές της.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε την Τρίτη μια επίθεση με drone περίπου 130 χλμ. ανοικτά των ακτών της χώρας ως «απολύτως απαράδεκτη». Ένα εμπορικό πλοίο βυθίστηκε και ένα δεύτερο υπέστη ζημιές. Ο Ράντεφ δεν απέδωσε ευθύνη, καθώς η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Η Ρουμάνα υπουργός Εξωτερικών Όανα-Σίλβια Τσόιου χαρακτήρισε ένα θανατηφόρο περιστατικό ανοικτά των ακτών της χώρας μια ημέρα νωρίτερα ως «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου».
Τη Δευτέρα, φορτηγό πλοίο τουρκικής ιδιοκτησίας που μετέφερε ουκρανικά σιτηρά τυλίχθηκε στις φλόγες και στη συνέχεια βυθίστηκε ανοικτά της Ρουμανίας. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι το σκάφος είχε δεχθεί επίθεση από ρωσικά drones. Δύο άνθρωποι που επέβαιναν σε αυτό σκοτώθηκαν.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καταδίκασε και τα δύο περιστατικά.
«Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα γίνεται ολοένα και πιο ανησυχητική», δήλωσε. «Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία είναι απαράδεκτες».
Τα περιστατικά αναζωπύρωσαν τα ερωτήματα για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να προστατεύσει τη ναυσιπλοΐα και τις κρίσιμες υποδομές στη Μαύρη Θάλασσα, περισσότερο από έναν χρόνο αφότου η ΕΕ παρουσίασε μια στρατηγική για την ενίσχυση της ασφάλειας στην περιοχή.
Όταν η Στρατηγική Ασφάλειας για τη Μαύρη Θάλασσα παρουσιάστηκε τον Μάιο του 2025, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας προειδοποίησε ότι η περιοχή υφίσταται τις παρενέργειες της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας είναι ο βασικός στόχος υβριδικών ενεργειών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει να ενισχύσει τη συνεργασία για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, παραπληροφόρησης και άλλων εχθρικών ενεργειών», είπε.
«Οι επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις του εναέριου χώρου και οι επιθέσεις σε λιμάνια και θαλάσσιες οδούς ναυσιπλοΐας υπογραμμίζουν αυτή την πραγματικότητα».
Η πολιτική στόχευε να διασφαλίσει την ασφάλεια αυτού του θαλάσσιου διαδρόμου, καθώς και την προστασία κρίσιμων υποδομών και περιουσιακών στοιχείων, όπως υπεράκτιες εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια καλώδια.
Η στρατηγική προέβλεπε επίσης τη δημιουργία ενός Κέντρου Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας Μαύρης Θάλασσας, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό της υποστήριξης και την ενίσχυση της συνεργασίας των ακτοφυλακών, μεταξύ άλλων δράσεων. Το κέντρο θα ανέλυε επίσης δεδομένα από αισθητήρες βυθού και θα ειδοποιούσε τους συμμάχους για πιθανούς κινδύνους και επερχόμενες απειλές.
Ερωτηθείς να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής υπό το φως των πρόσφατων παραβιάσεων αυτής της εβδομάδας, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κρίστιαν Βίγκαντ ανέφερε ότι, χάρη στην πολιτική, έχουν ξεκινήσει στην περιοχή 65 έργα συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ.
«Για να προσθέσω σε αυτό το πλαίσιο, ο European Maritime Safety Agency έχει προσφέρει τη στήριξή του στις ρουμανικές και βουλγαρικές αρχές, σύμφωνα με τον ρόλο του στην παροχή στήριξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ασφάλεια στη θάλασσα και την επίγνωση της επιχειρησιακής κατάστασης», είπε.
«Η Ρουμανία και η Βουλγαρία ζήτησαν δορυφορικές εικόνες για να ενισχύσουν την επίγνωση της κατάστασης μετά τις επιθέσεις και αυτή τη στιγμή παραδίδουμε τα στιγμιότυπα».
Για το Κέντρο Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας Μαύρης Θάλασσας, ο Βίγκαντ είπε ότι πρόκειται για ένα σχέδιο με επικεφαλής τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία που στοχεύει να «βοηθήσει στην ενίσχυση της ναυτικής επίγνωσης της κατάστασης και της αποτύπωσης των κρίσιμων υποδομών».
Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή της Στρατηγικής της ΕΕ για τη Μαύρη Θάλασσα, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο, επιβεβαίωσε ότι οι δύο χώρες είχαν από κοινού αναπτύξει μια έννοια για το κέντρο, το οποίο αποσκοπεί, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, στην αντιμετώπιση σύνθετων υβριδικών απειλών.
Μετά το πρόσφατο περιστατικό στη Βουλγαρία, η Ρουμάνα υπουργός Εξωτερικών δήλωσε την Τρίτη ότι το κέντρο θα εδρεύει στα κύρια λιμάνια των δύο χωρών, στην Κωνστάντσα και τη Βάρνα, αντίστοιχα.
Ωστόσο, διαρροή του εμβληματικού Ετήσιου Εκθέματος Ετοιμότητας Άμυνας της ΕΕ αποκαλύπτει σημαντικά κενά στις αμυντικές δυνατότητες της Ευρώπης, ιδίως όταν πρόκειται για ναυτικό πόλεμο.
Το έγγραφο, που ετοίμασε ο European Defence Agency με τη συμβολή της Επιτροπής και της υπηρεσίας εξωτερικής δράσης της ΕΕ, του European External Action Service, αξιολογεί κατά πόσο τα 27 κράτη μέλη βρίσκονται σε τροχιά για να πετύχουν την αμυντική ετοιμότητα έως το 2030.
Παρότι οι κυβερνήσεις της ΕΕ σχεδιάζουν να επενδύσουν περίπου 98,9 δισ. ευρώ την περίοδο 2024-2029 σε ναυτικές δυνατότητες, οι υφιστάμενες ελλείψεις επηρεάζουν μια σειρά από ναυτικές επιχειρήσεις.
«Παραμένουν επίσης κρίσιμα κενά στα ναυτικά πυρομαχικά και τα αποθέματα πυραύλων, στην ενοποιημένη ναυτική Αεράμυνα και Αντιπυραυλική Άμυνα (IAMD), στις δυνατότητες μακράς εμβέλειας και στην προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών», αναφέρει η έκθεση.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η έκθεση προτείνει τρεις άξονες δράσης: την ανάπτυξη επίγνωσης της κατάστασης στον θαλάσσιο χώρο, την εξισορρόπηση των επενδύσεων μεταξύ μεγάλων μαχητικών πλατφορμών και δυνατοτήτων ναυτικών πληγμάτων και την επένδυση σε υποστηρικτικούς μηχανισμούς, όπως η προστασία του βυθού.
Ο Μιχάι Σεμπάστιαν Τσιχάια, ειδικός στη ναυτική ασφάλεια στο European Policy Centre, δήλωσε ότι η Μαύρη Θάλασσα έχει λάβει πολύ λίγη προσοχή στη γενικότερη συζήτηση για την άμυνα στην Ευρώπη και υποστήριξε ότι οι στρατηγικές από μόνες τους δεν αρκούν.
«Έχουμε αρκετές στρατηγικές, έχουμε αρκετές κατευθύνσεις, αλλά για να εξασφαλίσεις πραγματικά τη Μαύρη Θάλασσα χρειάζεσαι στην πράξη δυνατότητες», είπε στο Euronews. Αυτές οι δυνατότητες περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών, όπως αισθητήρες και ραντάρ.
Ο Τσιχάια υποστήριξε ότι και το ΝΑΤΟ – ο ακρογωνιαίος λίθος της συλλογικής άμυνας στην Ευρώπη – θα μπορούσε επίσης να αναπτύξει μια ειδική στρατηγική για τη Μαύρη Θάλασσα.
Μετά τα περιστατικά με drones νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Τουρκία τόνισαν ότι συντονίζουν τις προσπάθειές τους για την ενίσχυση της ασφάλειας στην περιοχή.
Ωστόσο, ο Τσιχάια είπε ότι αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι ένα ευρύτερο όραμα για την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μαύρης Θάλασσας στο μέλλον. Παρά τα χρόνια συζητήσεων, το ΝΑΤΟ δεν έχει ακόμη παρουσιάσει κάτι τέτοιο. «Αυτό δεν έχει συμβεί», είπε.
Ο Τσιχάια ανέφερε ότι ο ρόλος της Επιτροπής είναι να παρέχει κατευθύνσεις και ιδέες στα κράτη μέλη. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει επιλογές χρηματοδότησης, όπως το Security Action For Europe (SAFE) πρόγραμμα δανείων για την άμυνα.
«Στόχος είναι πραγματικά να δοθούν κίνητρα στα κράτη μέλη να συνεργαστούν, να αναπτύξουν νέες τεχνολογικές λύσεις και να τις ενσωματώσουν», είπε.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Τόμας Ρενιέ δήλωσε ότι η Βουλγαρία και η Ρουμανία «παίζουν κρίσιμο ρόλο στην άμυνα της ανατολικής μας πτέρυγας», προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες λαμβάνουν συνολικά 20 δισ. ευρώ μέσω του SAFE.