Τσούι Χαρκ στο Φεστιβάλ Λυμιέρ: «Δεν ξέρουμε πού θα μας πάει το μέλλον»

Κάθε φίλος του κινηματογράφου του Χονγκ Κονγκ και των ταινιών πολεμικών τεχνών θα αναγνωρίσει αμέσως το όνομα Τσούι Χαρκ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Είναι μία από τις καίριες μορφές του Νέου Κύματος του Χονγκ Κονγκ, υπεύθυνος για την ανανέωση του είδους των ταινιών πολεμικών τεχνών. Ως σεναριογράφος, παραγωγός και σκηνοθέτης έδωσε μεγάλη ώθηση στις καριέρες πολλών, όπως του Chow Yun-fat, του Jet Lee και ακόμη και του John Woo. Και μέχρι πέρσι, που η εισπρακτική επιτυχία του Ne Zha 2 τον ξεπέρασε, η ταινία του, The Battle at Lake Changjin, ήταν η κινεζική ταινία με τις μεγαλύτερες εισπράξεις όλων των εποχών.

Τέσσερις από τις ταινίες του – η ρομαντική κωμωδία εποχής Shanghai Blues (1984), η πρωτοποριακή action comedy Peking Opera Blues (1986), το έπος πολεμικών τεχνών Once Upon a Time in China (1991) και το θρίλερ δράσης Time And Tide (2000) – τιμώνται και προβάλλονται στο φετινό Lumière Film Festival.

Η Euronews Culture συνάντησε τον θρυλικό σκηνοθέτη μετά την τελετή Lumière, κατά την οποία οι δημιουργοί τιμώνται με μια χρυσή πλάκα στην Rue du Premier Film, δίπλα στο Institut Lumière, για να μιλήσουν για το φεστιβάλ, το έργο του και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε.

Euronews Culture: Πώς νιώθετε τώρα που η πλάκα σας βρίσκεται στον τοίχο του Lumière;

Τσούι Χαρκ: Νιώθω πολύ ονειρικά, στην πραγματικότητα! (γελάει) Ξέρετε, ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι έχω έρθει στον τόπο όπου ξεκίνησαν οι κινούμενες εικόνες, στην απαρχή τους. Δεν πίστευα ποτέ ότι θα ερχόμουν σε ένα μέρος σαν κι αυτό, όπου ξαφνικά επιστρέφεις στην αρχική κινηματογραφική εικόνα. Είναι κάτι πολύ σουρεαλιστικό. Έρχεσαι σε έναν τόπο όπου την καριέρα σου την ξεκίνησε κάποιος που δεν γνωρίζεις, αλλά αυτοί [οι αδελφοί Lumière] είναι η πηγή της δημιουργικότητάς σου και των πάντων. Νιώθω πολύ ευλογημένος που μου δόθηκε το καθήκον να φτιάχνω ταινίες.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής σας στο φεστιβάλ προβάλλονται αρκετές ταινίες σας, ανάμεσά τους αποκατεστημένες εκδοχές των Shanghai Blues και Peking Opera Blues. Πώς είναι να βλέπετε ξανά αυτές τις ταινίες στη μεγάλη οθόνη;

Είναι περίεργο με ταινίες που έχω γυρίσει πριν από 40 χρόνια! (γελάει) Για μένα μοιάζει πολύ, πολύ μακρινό, κι όμως ξαφνικά επιστρέφουν. Σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο χρόνος δεν πέρασε ποτέ. Πηγαίνεις σε μια αίθουσα που προβάλλει μια ταινία σου γυρισμένη πριν από 40 χρόνια και ο κόσμος εξακολουθεί να την αγαπά. Είναι ένα υπέροχο συναίσθημα.

Είστε γνωστός για το έργο σας στις ταινίες δράσης και τις πολεμικές τέχνες, όμως η επιλογή των ταινιών που προβάλλονται στο φεστιβάλ δίνει έμφαση στην κωμωδία και το ρομάντζο. Κατά τη γνώμη και την εμπειρία σας, πού τέμνονται η κινηματογραφική γλώσσα της δράσης και της κωμωδίας;

Στην πραγματικότητα σκέφτομαι τον εαυτό μου περισσότερο ως άνθρωπο της κωμωδίας παρά ως σκηνοθέτη δράσης, αλλά όλα έγιναν το 1979. Δούλευα στην τηλεόραση και μου ανέθεσαν να κάνω ένα δραματικό έργο εποχής με δράση [The Butterfly Murders]. Μου έδωσαν την αποστολή να γυρίσω μια ταινία δράσης και από τότε συνδέομαι με το είδος της δράσης για τόσα πολλά χρόνια. Αλλά για μένα αυτό είναι λίγο περίεργο!

Σε όλη τη φιλμογραφία σας καταφέρνετε να ισορροπείτε τη δράση και την επική κλίμακα των ιστοριών σας με πολύ συναισθηματικές και προσωπικές πλευρές. Δεν είναι εύκολο να πετύχει κανείς αυτή την ισορροπία σε μεγάλες παραγωγές... Υποθέτω ότι η ερώτησή μου είναι: Ποιο είναι το μυστικό σας;

Δεν υπάρχει κανένα μυστικό! Όλα εξαρτώνται από το πώς προσεγγίζω κάτι που πραγματικά μου αρέσει. Όταν ήμουν παιδί και έβλεπα αυτό το είδος ταινιών, ένιωθα μεγάλη έξαρση απέναντι στη ζωή. Όταν μου δίνεται η ευκαιρία να γυρίσω μια ταινία, πηγαίνω προς αυτή την κατεύθυνση, με βάση το πώς ταυτίζομαι με τους ανθρώπους μέσα σε αυτόν τον κόσμο, ειδικά σε επικές ή ταινίες εποχής.

Είμαι πολύ σοβαρός όταν πρόκειται να κάνω τον κόσμο να ταυτιστεί και να συνδεθεί με την ιστορία που αφηγούμαι. Η ανθρωπιά των χαρακτήρων και της ιστορίας είναι βασική μου μέριμνα. Προσπαθώ πάντα να κάνω την ιστορία κατανοητή και οικεία για όλους. Βλέπετε, πολλοί θεωρούν ότι οι ταινίες είναι για μια συγκεκριμένη ηλικία ή για συγκεκριμένους ανθρώπους. Εγώ νιώθω ότι οι ταινίες πρέπει να είναι για κοινό κάθε ηλικίας και, ελπίζω, για ανθρώπους από κάθε κουλτούρα, όχι μόνο για τη δική μας, με την οποία είμαστε τόσο εξοικειωμένοι. Ελπίζω ταινίες, πολιτισμός και τέχνη να μπορούν να μοιράζονται από όλους.

Έχετε παρατηρήσει κάποια ιδιαίτερη ευαισθησία που έχουν τα ευρωπαϊκά κοινά απέναντι στις ταινίες σας;

Στην πραγματικότητα δεν έχω ιδέα τι συμβαίνει! (γελάει) Καμιά φορά πηγαίνω κάπου και μου λένε «Έχω δει την ταινία σας» και μένω αρκετά έκπληκτος. Την πρώτη φορά που ήμουν στις Κάννες και μου είπαν «Ω, έχω δει την ταινία σας», έπαθα σοκ. Γύρισα την ταινία αλλού και προβλήθηκε σε ένα διαφορετικό κοινό, αλλά παρ’ όλα αυτά την κατανόησαν και την αποδέχτηκαν. Για μένα αυτό είναι μια μορφή ενθάρρυνσης και μου δίνει ενέργεια να γυρίζω ταινίες που μπορούν να μοιράζονται όλοι οι άνθρωποι και να φέρνουν κοντά διαφορετικές κουλτούρες.

Λαμβάνοντας υπόψη το εύρος της καριέρας και της φιλμογραφίας σας, υπάρχουν είδη που θα θέλατε να εξερευνήσετε και δεν είχατε την ευκαιρία; Ρωτάω επειδή το 1980 γυρίσατε μια κωμωδία τρόμου, το We’re Going To Eat You, και δεν μπορώ να κρύψω ότι θα ήθελα πολύ να δω άλλη μια ταινία τρόμου από εσάς...

Ω, ναι! Ακριβώς! Ο τρόμος είναι ένα είδος που πάντα θέλω να εξερευνήσω, γιατί νιώθω ότι ο τρόμος δεν είναι μόνο να κάνεις τον κόσμο να φοβηθεί, αλλά να τον κάνεις να νιώσει ένα διαφορετικό είδος ενέργειας. Έχω δει πολλές ταινίες τρόμου και συχνά νιώθω ότι είναι πολύ αρνητικές απέναντι στους ανθρώπους και την ανθρωπότητα. Γι’ αυτό αισθάνομαι ότι θα ήθελα να δοκιμάσω κάτι διαφορετικό σε αυτό το είδος.

Μιλώντας για την αρνητικότητα, πολλοί εκφράζουν σήμερα φόβους για το μέλλον του κινηματογράφου και των τεχνών γενικότερα, ειδικά με την ώθηση προς την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι κάτι που σας ανησυχεί;

Είναι μια πολύ επίκαιρη ερώτηση αυτή που κάνατε. Ξέρουμε όλοι ότι το χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας είναι πως πάντα φοβόμαστε ότι θα μας αντικαταστήσει κάτι. Ο φόβος ότι αντικαθιστόμαστε έρχεται από παντού. Στις σχέσεις, στην καριέρα, στην οικονομία ή ακόμη και στην ίδια μας την ιδέα για ελευθερία. Αυτό είναι πάντα μια απειλή και δεν ξέρουμε πού θα μας οδηγήσει το μέλλον.

Ο φόβος και ο κίνδυνος να τα χάσουμε όλα είναι παντού και οι άνθρωποι τείνουμε να παραβλέπουμε την αδυναμία της φύσης μας. Παραβλέπουμε τη δύναμη καταστροφής που δημιουργούμε εμείς και ταυτόχρονα τη δύναμη καταστροφής που δημιουργεί η φύση. Στην εποχή μας έχουμε αντιμετωπίσει πολλές κρίσεις, από ιούς, επιστήμη, τεχνολογία και πόλεμο. Μέχρι στιγμής δεν έχουμε λύση. Οι άνθρωποι είμαστε ένα αδύναμο είδος όταν πρόκειται να λύσουμε τέτοια προβλήματα.

Όσο περισσότερο περνάμε κάθε δοκιμασία που συναντούμε στον δρόμο της επιβίωσής μας, τόσο συνειδητοποιούμε ότι στην πραγματικότητα δεν έχουμε λύσεις. Απλώς και μόνο επειδή εμείς είμαστε το καταστροφικό στοιχείο μέσα στη φύση. Ελπίζω να μην είναι έτσι. Ελπίζω να κάνω λάθος σε αυτό και ότι φέρνουμε και κάποια καλά πράγματα στη ζωή.

Ξέρετε, στην ηλικία μου νιώθω πάντα ότι δεν υπάρχει πολύς χρόνος για να ανησυχώ για το μέλλον... Αλλά ελπίζω τα πράγματα να μη χειροτερέψουν. Θέλω να είμαι αισιόδοξος, όμως υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι συμβαίνουν αρνητικά πράγματα. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο όλοι προσπάθησαν να αποφύγουν να ξανασυμβεί κάτι τέτοιο, αλλά συμβαίνει. Συνεχώς συμβαίνει. Δεν ξέρω ποια είναι η καλύτερη λύση για όλα αυτά τα προβλήματα...

Ούτε εγώ.

Κανείς δεν ξέρει. Ξέρω ότι γινόμαστε βαθυστόχαστοι και δεν μπορούμε να το παρακάνουμε με τη φιλοσοφία για το τι πρόκειται να κάνουμε. Ο κόσμος είναι πολύ χαοτικός, αλλά πιστεύω ότι τουλάχιστον κάτι που μπορούμε να κάνουμε είναι να βοηθήσουμε όλους να δουν μια καλή πλευρά της ανθρωπότητας και να θυμίζουμε στον εαυτό μας να απολαμβάνουμε τη ζωή και τη δημιουργικότητα του ανθρώπου. Και ο κινηματογράφος είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης.

Το Peking Opera Blues κάνει την πρώτη του εμφάνιση στις γαλλικές αίθουσες στις 21 Οκτωβρίου, σε αποκατεστημένη έκδοση 4K.

Το Lumière Film Festival διεξάγεται στη Λιόν έως τις 18 Οκτωβρίου.