Η υπόθεση των Kölner Ringe απασχολεί πλέον ποινικολόγους και ηθικολόγους. Σε ένα σημείο συμφωνούν: δεν φταίει η μηχανή.
Ανθρωποειδή ρομπότ αναμένεται σύντομα να βοηθούν σε εργοστάσια, οίκους ευγηρίας και νοικοκυριά. Όσο όμως αυξάνονται οι δυνατότητες χρήσης τους, μεγαλώνει και η ανησυχία για ενδεχόμενη κατάχρηση. Στην Κολωνία, κάποιος φέρεται τώρα να χρησιμοποίησε ένα τέτοιο ρομπότ για να παρενοχλήσει μια έφηβη. Έτσι τίθεται το ερώτημα ποιος είναι υπεύθυνος όταν μια μηχανή παρεκτρέπεται.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η υπόθεση στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία δείχνει για πρώτη φορά πώς μπορεί να μοιάζει ένα τέτοιο περιστατικό. Σύμφωνα με την αστυνομία, το ρομπότ, ύψους περίπου 1,20 μέτρου, φέρεται τη νύχτα προς Κυριακή 11 Οκτωβρίου να άγγιξε την έφηβη στους γλουτούς και να έκανε επαναλαμβανόμενες ωθήσεις πάνω της.
Η νεαρή στεκόταν με τις φίλες της, ηλικίας 17 και 18 ετών, στο κέντρο της Κολωνίας. Ο 16χρονος ιδιοκτήτης από το Wegberg και ο 19χρονος συνοδός του φέρονται να κατέγραψαν τη σκηνή σε βίντεο, να τη μετέδωσαν ζωντανά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να την σχολίαζαν. Και οι δύο θεωρούνται ύποπτοι, χωρίς να έχουν κατηγορηθεί. Ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας.
Οι αστυνομικοί εντόπισαν λίγο αργότερα το ρομπότ στον χώρο αποσκευών ενός αυτοκινήτου. Το κατέσχεσαν, όπως και τα κινητά τηλέφωνα των δύο ανδρών. Ο εκπρόσωπος της αστυνομίας Κρίστοφ Μπέρμελ εξήγησε: «Η αστυνομία διερευνά πλέον την υπόθεση για ύβρη με σεξουαλικό υπόβαθρο και εξετάζει πώς λειτουργεί στην πράξη το ρομπότ, αν δηλαδή ελεγχόταν στοχευμένα».
Δεν είναι ακόμη σαφές αν οι κινήσεις ήταν προγραμματισμένες εκ των προτέρων ή ελέγχονταν σε πραγματικό χρόνο. Ο Μπέρμελ δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων AP ότι η αστυνομία δεν είχε μέχρι σήμερα παρόμοιες υποθέσεις και ότι πρόκειται για «αχαρτογράφητο έδαφος». Και το νομικό ειδησεογραφικό portal beck-aktuell επικαλείται εκπρόσωπο της αστυνομίας, ο οποίος αναφέρει ότι ένα τέτοιο περιστατικό καταγράφεται για πρώτη φορά στην περιοχή της αστυνομίας της Κολωνίας.
Το ρομπότ δεν είναι δράστης
Στο ερώτημα της ευθύνης, οι νομικοί που ρωτήθηκαν εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό σύμφωνοι. «Τυπικά, προς το παρόν τα ρομπότ είναι ακόμη κατά κανόνα τηλεχειριζόμενα και χρησιμοποιούνται ως εργαλεία», λέει η Σουζάνε Μπεκ, διευθύντρια του Kriminalwissenschaftliches Institut του Leibniz Universität Hannover, στο NDR. «Σε μια τέτοια περίπτωση, την ευθύνη φέρει το πρόσωπο που τα χρησιμοποιεί και τα ελέγχει ως εργαλείο».
Η νομικός και ειδική στην ηθική της ρομποτικής Ίρις Φαν το διατυπώνει, σύμφωνα με το beck-aktuell, ακόμη πιο καθαρά: «Το ρομπότ δεν είναι δράστης, αλλά εργαλείο». Με βάση όσα είναι μέχρι στιγμής γνωστά, «λίγα παραπέμπουν σε πρόβλημα αυτονομίας και πολλά σε μια συνειδητά σκηνοθετημένη επίθεση». Το χαριτωμένο παρουσιαστικό του ρομπότ λειτουργεί ως «ηθικό φίλτρο», που δημιουργεί απόσταση από το θύμα και μειώνει τους φραγμούς. Το πραγματικό άδικο όμως δεν γίνεται έτσι μικρότερο.
Ποιο άρθρο εφαρμόζεται;
Η αστυνομία διερευνά υπόθεση «ύβρης με σεξουαλικό υπόβαθρο». Ο Μοχάμαντ Ελ-Γκάζι, καθηγητής ποινικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Τρηρ, θεωρεί ότι πρόκειται για «αστυνομική ορολογία». Εννοείται αυτό που οι νομικοί γνωρίζουν ως σεξουαλική προσβολή της τιμής. Προειδοποιεί όμως: «Τα εγκλήματα κατά της τιμής δεν πρέπει να μετατραπούν σε ένα “μικρό δίκαιο περί σεξουαλικών αδικημάτων”». Απαιτείται μια επιπλέον υποτιμητική αξιολόγηση του θύματος.
Σύμφωνα με το beck-aktuell, και οι δύο ειδικοί θεωρούν πιθανά και άλλα αδικήματα: μια σεξουαλική επίθεση με εκμετάλλευση του αιφνιδιασμού, που τιμωρείται με φυλάκιση από έξι μήνες έως πέντε χρόνια, καθώς και σεξουαλική παρενόχληση, για την οποία προβλέπεται έως δύο χρόνια φυλάκιση ή χρηματική ποινή. Επιπλέον, εξετάζονται διατάξεις κατά διασυρτικών λήψεων εικόνας, λόγω του ζωντανού streaming.
Το ποια διάταξη θα εφαρμοστεί τελικά εξαρτάται, σύμφωνα με τον Ελ-Γκάζι, από το αν η επαφή «υπερβαίνει ένα ορισμένο κατώφλι σοβαρότητας». Κατά τη γνώμη του, ένα σύντομο άγγιγμα των γλουτών πάνω από τα ρούχα δεν το ξεπερνά ακόμη.
Γκρίζα ζώνη και συζήτηση για μεταρρύθμιση
Το αν μια επαφή μέσω ρομπότ λογίζεται νομικά ως «σωματική επαφή» δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί οριστικά. Η ποινικολόγος από το Ανόβερσο Σουζάνε Μπεκ θεωρεί, μιλώντας στο NDR, πιθανό ότι τα δικαστήρια θα απαντήσουν καταφατικά. Και ο ποινικολόγος από το Τρηρ Μοχάμαντ Ελ-Γκάζι δηλώνει στο beck-aktuell ότι δεν βλέπει διαφορά ανάμεσα σε ένα ραβδί και ένα ρομπότ.
Κανένας από τους δύο δεν διαπιστώνει κενό στο ποινικό δίκαιο. Η ειδική στην ηθική της ρομποτικής Ίρις Φαν τονίζει ωστόσο ότι το δίκαιο καλύπτει την υπόθεση μόνο μέσα από τον συνδυασμό πολλών διαφορετικών αδικημάτων. Ο ποινικολόγος Έρικ Χίλγκεντορφ ζητεί, σύμφωνα με το WDR, τη θέσπιση ενός γενικού αδικήματος για σοβαρές προσβολές του σεβασμού.
Για τους αυτόνομους ρομπότ, ο νομικός Μάρτιν Έμπερς διαπιστώνει αντίθετα κενά ευθύνης, όταν η συμπεριφορά τους δεν είναι προβλέψιμη. Στις 8 Οκτωβρίου, η Bundestag ενέκρινε μια μεταρρύθμιση του δικαίου περί ευθύνης για ελαττωματικά προϊόντα . Από τις 9 Δεκεμβρίου 2026, λογισμικό και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θεωρούνται ρητά προϊόντα. Στην υπόθεση της Κολωνίας, αυτό δύσκολα θα έχει σημασία, καθώς εδώ τίθεται θέμα πιθανής κατάχρησης και όχι ελαττωματικού προϊόντος.