Ο εξερευνητής Ραμόν Λαραμένδι θα ηγηθεί αποστολής 3.400 χλμ. και 80 ημερών με όχημα που κινείται με αετούς, μεταφέροντας όργανα για 16 επιστημονικά έργα στον Νότιο Πόλο
Ο Ισπανός πολικός εξερευνητής Ramón Larramendi θα ηγηθεί μιας επιστημονικής αποστολής που θα διανύσει περίπου 3.400 χιλιόμετρα στο εσωτερικό της Ανταρκτικής, για περίπου 80 ημέρες, χωρίς να χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα για τις μετακινήσεις. Το έργο Trineo de Viento Antártida 2026-2027 θα μεταφέρει όργανα για την υλοποίηση 16 ερευνητικών έργων (πηγή στα Ισπανικά) σε ορισμένες από τις πιο δυσπρόσιτες περιοχές του πλανήτη, με στόχο να διευρύνει τη γνώση για τον πάγο, την κλιματική αλλαγή και τα πολικά οικοσυστήματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Το αιολικό έλκηθρο είναι κάτι, λίγο-πολύ, εντελώς μοναδικό στον κόσμο», εξηγεί ο Λαρραμέντι στο 'Euronews' κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην κεντρική Πλατεία Ισπανίας στη Μαδρίτη. Ο εξερευνητής θεωρεί ότι το όχημα που έχει σχεδιάσει αποτελεί έναν εξαιρετικό συνδυασμό παραδοσιακών τεχνικών και προηγμένης τεχνολογίας, σχεδιασμένο ώστε να διανύει μεγάλες αποστάσεις χωρίς κινητήρες εσωτερικής καύσης και χωρίς ανεφοδιασμό από αέρος.
Η αποστολή θα αναχωρήσει από την Ισπανία στις 18 Οκτωβρίου και προβλέπεται να επιστρέψει στις αρχές Φεβρουαρίου. Η διαδρομή θα ξεκινήσει κοντά στη ρωσική βάση Novolazárevskaya, στη Γη της Βασίλισσας Maud, και θα ολοκληρωθεί στη γαλλοϊταλική βάση Concordia, στο Dome C, αφού προηγουμένως διασχίσει τον Πόλο Απροσπελασίας και τις περιοχές γύρω από τον Πόλο του Ψύχους.
Ένα όχημα που κινείται με τη δύναμη του ανέμου για να διασχίσει την Ανταρκτική χωρίς εκπομπές
Το Trineo de Viento είναι μια πλατφόρμα πολικής εξερεύνησης που χρησιμοποιεί αετούς για να αξιοποιήσει τη δύναμη του ανέμου και ηλιακή ενέργεια για την τροφοδοσία του επιστημονικού εξοπλισμού. Ο σχεδιασμός του, εμπνευσμένος από τον πολιτισμό των Ινουίτ, όπως διηγείται ο Λαρραμέντι, είναι το αποτέλεσμα περίπου 25 ετών ανάπτυξης και πειραματισμού, στη διάρκεια των οποίων ο εξερευνητής έχει καλύψει πάνω από 28.000 χιλιόμετρα σε πάγο σε διάφορες αποστολές.
«Αυτό το έλκηθρο συνδυάζει τις τεχνικές των Ινουίτ, που μοιάζουν με παλιά πράγματα και μια κάπως παράξενη τεχνολογία. Έτσι προκύπτει ένα μείγμα πολύ, πολύ περίεργο, αλλά τρομερά αποτελεσματικό», επισημαίνει ο εξερευνητής, που θεωρεί τη βιωσιμότητα έναν από τους βασικούς πυλώνες του έργου.
Το όχημα αποτελείται από τέσσερις μονάδες και έχει μήκος 15 μέτρα. Μπορεί να μεταφέρει έως και 2.100 κιλά φορτίου, αν και αυτή τη φορά θα μεταφέρει αρχικά περίπου 250 κιλά επιστημονικών οργάνων.
Το πλήρωμα θα διαθέτει 20 αετούς, με επιφάνειες από πέντε έως 150 τετραγωνικά μέτρα, τους οποίους θα χρησιμοποιεί ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Σε ευνοϊκές στιγμές, το έλκηθρο μπορεί να φτάσει τα 80 χιλιόμετρα την ώρα, με μέση ταχύτητα περίπου 25 χιλιομέτρων την ώρα.
Η απουσία ορυκτών καυσίμων μειώνει τόσο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα όσο και τις υλικοτεχνικές ανάγκες της αποστολής. Ενδεικτικά, η Επιστημονική Διασυνολική Αποστολή στην Ανταρκτική 2011-2012 κάλυψε παρόμοια απόσταση χρησιμοποιώντας ερπυστριοφόρα φορτηγά, μηχανάκια χιονιού και έλκηθρα, με κατανάλωση περίπου 170.000 λίτρων καυσίμου σε δύο μήνες.
Ο Λαρραμέντι ελπίζει ότι αυτή η καμπάνια θα αποδείξει το δυναμικό του οχήματος ως επιστημονικής πλατφόρμας για μελλοντικές διασχίσεις. «Μπορεί να εμφανιστούν άλλα συστήματα που κινούνται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για να διασχίζουν την Ανταρκτική, αλλά κανένα δεν θα είναι πιο βιώσιμο ούτε με μικρότερο αντίκτυπο από το Trineo de Viento», τονίζει.
Δεκαέξι έργα για τη μελέτη του πάγου, των ρύπων και της μικροβιακής ζωής
Η αποστολή θα υλοποιήσει 16 επιστημονικά έργα που επιλέχθηκαν μέσω πρόσκλησης ενδιαφέροντος, συντονισμένης από την ισπανική Πολική Επιτροπή. Στις έρευνες, στις οποίες συμμετέχουν κέντρα του CSIC, του CIEMAT, του INTA, έξι ισπανικά πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμοί, θα πραγματοποιηθούν άμεσες μετρήσεις σε ζώνες για τις οποίες υπάρχουν ελάχιστα δεδομένα, συμπληρώνοντας τις πληροφορίες που παρέχουν οι δορυφόροι και οι μόνιμοι σταθμοί.
Μεταξύ των έργων ξεχωρίζει μια έρευνα του Ames Research Center της NASA, με επικεφαλής τον Ισπανό Alfonso Dávila, που θα μελετήσει αν μπορούν να υπάρξουν ευνοϊκές συνθήκες για μικροβιακή ζωή στο εσωτερικό πετρωμάτων άλατος εκτεθειμένων στο ακραίο ψύχος της Ανταρκτικής. Οι αισθητήρες θα μετρούν τη θερμοκρασία, τη σχετική υγρασία και την ηλεκτρική αγωγιμότητα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν θα μπορούσε να σχηματιστεί υγρό νερό στο εσωτερικό τους, παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες και την ξηρότητα του περιβάλλοντος.
Ένα άλλο έργο, με την ονομασία Dinglac και επιστημονικά υπεύθυνο τον γλασιολόγο Francisco Navarro από το Πολυτεχνείο της Μαδρίτης, θα χρησιμοποιήσει γεωραντάρ για να αναλύσει τα πρώτα δέκα μέτρα χιονιού. Οι μετρήσεις θα βοηθήσουν να κατανοηθεί πώς συσσωρεύονται και μετατοπίζονται τα στρώματα χιονιού και να βελτιωθούν οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη της μάζας πάγου της Ανταρκτικής στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής.
Η καμπάνια θα μελετήσει επίσης την παρουσία μικροπλαστικών, επίμονων ρύπων και πιθανών μικροοργανισμών και ιών, ενώ θα ερευνήσει τον γήινο μαγνητισμό και τη λειτουργία των ευρωπαϊκών συστημάτων πλοήγησης Galileo. Μέρος των πειραμάτων θα χρησιμοποιήσει όργανα που συνδέονται με τη διαστημική εξερεύνηση.
Για τον Λαρραμέντι, η αξία αυτών των έργων βρίσκεται επίσης στο ότι θα υλοποιηθούν σε ένα σχεδόν άγνωστο, από επιστημονική άποψη, έδαφος. «Υλοποιείται σε μια ζώνη για την οποία πρακτικά δεν υπάρχουν δεδομένα», εξηγεί. Το σύστημα επιτρέπει την είσοδο σε περιοχές όπου οι δυσκολίες και τα κόστη των συμβατικών επιχειρήσεων κάνουν τις ερευνητικές καμπάνιες ιδιαιτέρως σύνθετες.
Τέσσερα άτομα απομονωμένα για 85 ημέρες: ένα πείραμα για μελλοντικές διαστημικές αποστολές
Η αποστολή θα αποτελείται από τέσσερις έμπειρους στην Ανταρκτική: τον ίδιο τον Λαρραμέντι· τον Hilo Moreno, οδηγό πολικών αποστολών και τεχνικό βουνού· τον Mariusz Potocki, ερευνητή στο University of Maine στις Ηνωμένες Πολιτείες· και τον Javier Selva, φωτογράφο, ντοκιμαντερίστα και υπεύθυνο για την τεχνική διεύθυνση της εικόνας. Ο Selva είχε ήδη συνοδεύσει τον Λαρραμέντι σε μια αποστολή στην Ανταρκτική μεταξύ 2011 και 2012.
Πέρα από τη συμμετοχή τους στις εργασίες πεδίου, οι τέσσερις εξερευνητές θα αποτελέσουν οι ίδιοι αντικείμενο μελέτης. Το έργο WindSled Mind, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Gabriel G. de la Torre από το Πανεπιστήμιο του Κάδιθ, θα αναλύσει τις επιπτώσεις της παρατεταμένης απομόνωσης στην ψυχολογική αντίδραση, τον ύπνο και τη συμβίωση του πληρώματος. «Είμαστε μέρος του ερευνητικού έργου και, ναι, νιώθουμε λίγο σαν πειραματόζωα· αλλά χαρούμενοι», σχολιάζει ο Λαρραμέντι με χιούμορ.
Η έρευνα επιδιώκει να παραγάγει γνώση που θα μπορεί να εφαρμοστεί σε μελλοντικές διαστημικές αποστολές μεγάλης διάρκειας, στις οποίες οι αστροναύτες θα κληθούν να αντιμετωπίσουν συνθήκες εγκλεισμού, κινδύνου και ακραίας απόστασης από τη Γη. Η Ανταρκτική αποτελεί ένα από τα πιο κατάλληλα γήινα περιβάλλοντα για να μελετηθούν αυτοί οι παράγοντες και να δοκιμαστούν όργανα που προορίζονται για μελλοντικές πλανητικές εξερευνήσεις.
«Εμείς οι ίδιοι είμαστε το πείραμα. Τέσσερα άτομα απομονωμένα για 85 ημέρες στο εσωτερικό της ηπείρου της Ανταρκτικής», αναγνωρίζει ο Λαρραμέντι. Ο εξερευνητής εξηγεί ότι υπάρχουν δύο έργα στα οποία οι ίδιοι οι συμμετέχοντες στην αποστολή αποτελούν το αντικείμενο της έρευνας.
Η αυτονομία θα είναι ένα από τα κλειδιά της διαδρομής. Η ομάδα θα μεταφέρει τις προμήθειες και τον εξοπλισμό που χρειάζεται για να παραμείνει επί εβδομάδες χωρίς εξωτερική υποστήριξη, αν και διαθέτει σχέδιο εκκένωσης για την αντιμετώπιση πιθανής ιατρικής ανάγκης ή οποιασδήποτε άλλης έκτακτης κατάστασης.
Μια πρωτόγνωρη διαδρομή με το βλέμμα σε μελλοντικές αποστολές
Η διαδρομή, την οποία θα μπορεί κανείς να παρακολουθεί ζωντανά μέσω της ιστοσελίδας tierraspolares.es (πηγή στα Ισπανικά), αποτελεί την κορύφωση δεκαετιών ανάπτυξης του Trineo de Viento και θα επιτρέψει να δοκιμαστεί η ικανότητά του να μεταφέρει μια επιστημονική φόρτωση πρωτόγνωρου μεγέθους για τις αποστολές της Ανταρκτικής του Λαρραμέντι. Τα τέσσερα μέλη θα δημιουργήσουν πέντε επιστημονικούς σταθμούς κατά μήκος της διαδρομής, με παρατεταμένες στάσεις για τη συλλογή δειγμάτων, την υλοποίηση πειραμάτων και τη διενέργεια μετρήσεων.
Φτάνοντας στη Concordia, οι εξερευνητές θα εγκαταλείψουν την ήπειρο αεροπορικώς, ενώ ο επιστημονικός εξοπλισμός θα επιστρέψει στην Ισπανία με γαλλική υποστήριξη. Το έλκηθρο θα παραμείνει αποσυναρμολογημένο στη βάση, έτοιμο για μια πιθανή μελλοντική διαδρομή προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Στόχος είναι οι αποστολές να μπορούν να επαναλαμβάνονται και να επιτρέπουν τη σύγκριση των δεδομένων που συλλέγονται σε διαφορετικές καμπάνιες, κάτι απαραίτητο για τον εντοπισμό αλλαγών στον πάγο και το κλίμα. «Η επαναλαμβανόμενη συλλογή δεδομένων είναι απολύτως καθοριστική για να διαπιστωθούν οι μεταβολές», σημειώνει ο Λαρραμέντι.
Η διαδρομή, ενταγμένη (πηγή στα Ισπανικά) στην XL Καμπάνια Έρευνας στην Ανταρκτική, η οποία τιμά την 40ή επέτειο της ισπανικής πολικής αποστολής, φιλοδοξεί να εδραιώσει έναν δρόμο επιστημονικής εξερεύνησης χαμηλού περιβαλλοντικού αντίκτυπου στο εσωτερικό της ηπείρου. Μια εναλλακτική που συνδυάζει την έρευνα σε ένα από τα πιο ακραία εδάφη της Γης με την ανάπτυξη τεχνολογιών που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μελλοντικές διαστημικές αποστολές.