Με ισχύ 85,69 petaflops, ο Δαίδαλος δημιουργεί νέες δυνατότητες για την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα. Η θέση του στην ευρωπαϊκή υπολογιστική υποδομή, η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων εντός της χώρας και η διασύνδεσή του με το Pharos AI Factory
Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα φάση ανάπτυξης των υποδομών υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων, με την έναρξη λειτουργίας του Δαίδαλου, του ισχυρότερου υπερυπολογιστή που έχει εγκατασταθεί έως σήμερα στη χώρα. Με επένδυση ύψους 58,9 εκατ. ευρώ και επιδόσεις που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τον κατατάσσουν στην 31η θέση παγκοσμίως, το σύστημα που εγκαινιάστηκε στο Λαύριο (Αττική) φιλοδοξεί να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας και να περιορίσει την εξάρτηση από υπολογιστικές υποδομές του εξωτερικού.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η σημασία του εγχειρήματος δεν περιορίζεται στην ισχύ του εξοπλισμού. Ο Δαίδαλος δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις, φορείς του Δημοσίου και οργανισμοί υγείας να αναπτύσσουν και να εκπαιδεύουν προηγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), να επεξεργάζονται μεγάλους όγκους δεδομένων και να υλοποιούν σύνθετα υπολογιστικά έργα σε υποδομή που βρίσκεται στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων ή εμπιστευτικών δεδομένων εντός της χώρας, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων. Το στοιχείο αυτό μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για εφαρμογές στην ιατρική έρευνα, στη δημόσια διοίκηση και σε κλάδους όπου η διαχείριση δεδομένων υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς.
Η θέση του Δαίδαλου στην ευρωπαϊκή υπολογιστική υποδομή
Με μετρημένη υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops —δηλαδή περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο— ο Δαίδαλος αποκτά τη δυνατότητα να υποστηρίζει απαιτητικές εργασίες εκπαίδευσης μοντέλων AI, προσομοιώσεις και προηγμένες αναλύσεις δεδομένων.
Η διεθνής κατάταξή του αποτελεί ένδειξη της τεχνολογικής αναβάθμισης της χώρας. Ωστόσο, η αξιολόγηση της θέσης του σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς υπερυπολογιστές απαιτεί διάκριση μεταξύ συστημάτων διαφορετικής κλίμακας και σκοπού. Η Ευρώπη διαθέτει υποδομές εξαιρετικά υψηλών επιδόσεων, μεταξύ των οποίων συστήματα της κατηγορίας exascale, με ισχύ που υπερβαίνει το ένα exaflop, δηλαδή τα 1.000 petaflops.
Ο Δαίδαλος δεν προορίζεται να ανταγωνιστεί ευθέως τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις σε απόλυτη υπολογιστική ισχύ. Η αξία του βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα να προσφέρει στην Ελλάδα πρόσβαση σε σημαντικούς υπολογιστικούς πόρους, να υποστηρίξει εξειδικευμένες εφαρμογές και να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα υποδομών AI.
Για την εγχώρια ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα, η ύπαρξη μιας τέτοιας υποδομής μπορεί να μειώσει τα εμπόδια πρόσβασης σε υπολογιστικούς πόρους, να διευκολύνει την ανάπτυξη τεχνολογικών προϊόντων και να ενισχύσει τη συνεργασία με ευρωπαϊκά ερευνητικά δίκτυα. Παράλληλα, η Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη δυνατότητα να διαμορφώνει τις δικές της προτεραιότητες στην ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ενδεικτικό της έμφασης στην ενεργειακή αποδοτικότητα είναι και το γεγονός ότι, σύμφωνα με την κατάταξη Green500 του Ιουνίου 2026, ο Δαίδαλος βρέθηκε στην 23η θέση παγκοσμίως μεταξύ των υπερυπολογιστών με βάση την ενεργειακή τους απόδοση.
Υγρόψυξη και τεχνολογία Nvidia
Το σύστημα βασίζεται στην τεχνολογία Nvidia Grace Hopper GH200 και χρησιμοποιεί υγρόψυξη, η οποία συμβάλλει στη διαχείριση των θερμικών φορτίων που δημιουργεί η λειτουργία εξοπλισμού υψηλών επιδόσεων.
Η εγκατάστασή του πραγματοποιήθηκε στο ιστορικό κτίριο του πρώην ηλεκτρικού σταθμού του Τεχνολογικού και Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου, το οποίο λειτουργεί υπό την ευθύνη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Τη διαχείριση και την τεχνική λειτουργία του συστήματος έχει αναλάβει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), που είναι επίσης υπεύθυνο για την υλοποίηση του έργου.
Η Hewlett Packard Enterprise ανέλαβε την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ, ενώ η Mainsys υλοποίησε τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τη διαμόρφωση του κέντρου δεδομένων, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ. Τα ποσά περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (EuroHPC).
Pharos AI Factory: Η γέφυρα προς την αγορά
Καθοριστικό ρόλο στην αξιοποίηση του Δαίδαλου από την επιχειρηματική κοινότητα αναμένεται να διαδραματίσει το Pharos AI Factory, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο συγκαταλέγεται στις πρώτες επτά αντίστοιχες πρωτοβουλίες που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με ισχύ 85,69 petaflops, ο Δαίδαλος δημιουργεί νέες δυνατότητες για την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα. Η θέση του στην ευρωπαϊκή υπολογιστική υποδομή, η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων εντός της χώρας και η διασύνδεσή του με το Pharos AI Factory διαμορφώνουν ένα νέο πεδίο για την έρευνα, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.
Η έναρξη της ευρύτερης παροχής υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις προγραμματίζεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, για τον Μάρτιο του 2027, μετά την ολοκλήρωση της περιόδου τεχνικών δοκιμών και διαμόρφωσης του συστήματος. Η πρόσβαση θα συνδυάζει υπολογιστικούς πόρους με συμβουλευτική υποστήριξη και υπηρεσίες που διευκολύνουν τη μετάβαση από την έρευνα στην εμπορική αξιοποίηση.
Νεοφυείς επιχειρήσεις και μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναμένεται να μπορούν να χρησιμοποιούν υπολογιστική ισχύ χωρίς χρέωση, εντός των ορίων που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις εξετάζεται η χρέωση ανάλογα με τον χρόνο χρήσης των υπολογιστικών πόρων. Οι τελικοί όροι πρόσβασης, οι επιμέρους υπηρεσίες και η τιμολογιακή πολιτική δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Το προβλεπόμενο πακέτο υπηρεσιών περιλαμβάνει καθοδήγηση για την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, υποστήριξη στην εμπορική αξιοποίηση εφαρμογών, πρόσβαση σε δίκτυα συνεργασίας και προγράμματα επιχειρηματικής επιτάχυνσης. Προβλέπονται, επίσης, ασφαλή περιβάλλοντα δοκιμών, υποδομές για την ανάπτυξη εφαρμογών σε παραγωγική λειτουργία, πρόσβαση σε μοντέλα AI, επιλεγμένα σύνολα δεδομένων και ανοικτά δεδομένα.
Για την εμπορική αξιοποίηση της πρωτοβουλίας έχει συσταθεί η εταιρεία Hellenic AI Factory Α.Ε., στην οποία το Υπερταμείο συμμετέχει με ποσοστό 70%, ενώ το υπόλοιπο 30% ανήκει στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στις προγραμματισμένες δράσεις περιλαμβάνεται εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη AI agents, σε συνεργασία με την Endeavor Greece και τη Nvidia. Το πρόγραμμα, που έχει προγραμματιστεί για τις 10 Νοεμβρίου, αναμένεται να φιλοξενήσει 45 επιλεγμένους συμμετέχοντες, οι οποίοι θα εκπαιδευτούν στη δημιουργία ψηφιακών πρακτόρων, στη διασύνδεσή τους με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και στη χρήση σχετικών εργαλείων, μέσα από πρακτικές ασκήσεις.
Δεύτερος υπερυπολογιστής στη Δυτική Μακεδονία
Παράλληλα, προχωρά ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη δεύτερου υπερυπολογιστή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, στην Κοζάνη. Το διοικητικό συμβούλιο της ΕΔΥΤΕ ενέκρινε την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για τη διακήρυξη προμήθειας και εγκατάστασης υπολογιστικού εξοπλισμού, αποθηκευτικών συστημάτων και λογισμικού, με προϋπολογισμό 21,57 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Το ποσό αφορά το συγκεκριμένο υποέργο και όχι το σύνολο της επένδυσης. Για τον λόγο αυτόν, αναμένεται να εξεταστούν η αναπροσαρμογή του προϋπολογισμού και η επικαιροποίηση του χρονοδιαγράμματος μέσω τροποποίησης της απόφασης ένταξης.
Το νέο σύστημα σχεδιάζεται να λειτουργήσει σε πράσινο κέντρο δεδομένων, ενταγμένο στο δίκτυο RE-Cloud της ΕΔΥΤΕ, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και την ανάλυση ευαίσθητων δεδομένων. Ο σχεδιασμός προβλέπει υποδομή πληροφορικής ισχύος 1,2 έως 1,5 MW, καθώς και φωτοβολταϊκή εγκατάσταση ισχύος άνω των 2 MWp.
Το υποέργο χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, ενώ η προβλεπόμενη διάρκεια υλοποίησης της σύμβασης είναι 12 μήνες από την υπογραφή της.