Ισπανία και Μαρόκο: Σύγκριση της στρατιωτικής ισχύος των δύο χωρών

Το πρώτο F-16 Block 72 της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας του Μαρόκου πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση στις 6 Οκτωβρίου στο Γκρίνβιλ (Νότια Καρολίνα), όπως ανακοίνωσε η Lockheed Martin, και βρίσκεται ήδη στο στάδιο των δοκιμών πριν από την παράδοση, ύστερα από ορισμένες καθυστερήσεις στο πρόγραμμα. Είναι το πιο εντυπωσιακό κομμάτι ενός επανεξοπλισμού που στην Ισπανία παρακολουθούν στενά.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Όμως, αν δει κανείς τους αριθμούς, πόσο «ζυγίζει» σήμερα η στρατιωτική ισχύς του Μαρόκου σε σχέση με της Ισπανίας; Η Ισπανία εξακολουθεί να προηγείται κατά πολύ σε προϋπολογισμό και έχει σαφή υπεροχή στη θάλασσα. Το Ραμπάτ, αντίθετα, διαθέτει περισσότερους στρατιώτες και ένα πυραυλικό πυροβολικό με εκτοξευτές ρουκετών, το οποίο ο ισπανικός στρατός δεν έχει εδώ και 15 χρόνια.

Δαπάνες για την Άμυνα: Πάνω από έξι προς ένα

Η πιο σαφής διαφορά εντοπίζεται στα οικονομικά. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Sipri (Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης), η Ισπανία διέθεσε για την Άμυνα το 2025 περίπου 34,287 δισ. ευρώ, 50% περισσότερα από το προηγούμενο έτος, γεγονός που ανέβασε το στρατιωτικό της βάρος στο 2,1% του ΑΕΠ. Το Μαρόκο έμεινε στα 5,645 δισ. ευρώ, έναντι 4,920 δισ. το 2024. Αυτή η αύξηση το διατηρεί ως τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατιωτικό επενδυτή της Αφρικής, πίσω από την Αλγερία, που ξόδεψε 22,660 δισ. ευρώ.

Πίσω από αυτά βρίσκεται το μέγεθος κάθε οικονομίας. Το Μαρόκο έκλεισε το 2025 με ΑΕΠ 138,668 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ η ισπανική οικονομία κινήθηκε γύρω στα 1,69 τρισ. ευρώ. Δηλαδή 12 φορές μεγαλύτερη.

Δαπανά το Μαρόκο το 10% του ΑΕΠ του για την Άμυνα;

Είναι από τα στοιχεία που κυκλοφορούν περισσότερο και δεν ταιριάζει με τις σειρές δεδομένων του Sipri. Το ίδιο το Ινστιτούτο τοποθετεί τις στρατιωτικές δαπάνες του Μαρόκου για το 2025 στο 3,54% του ΑΕΠ. Το 10% παραπέμπει περισσότερο σε έναν άλλο δείκτη: το μερίδιο της Άμυνας στις δημόσιες δαπάνες, που το Sipri υπολογίζει σε 10,28% για το 2025.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με τους προϋπολογισμούς. Ο μαροκινός νόμος οικονομικών για το 2026 εξουσιοδότησε δεσμεύσεις μελλοντικών δαπανών για τη Διοίκηση Εθνικής Άμυνας ύψους 157.170 εκατ. ντιρχάμ, περίπου 14,7 δισ. ευρώ, ένα πολυετές κονδύλι που συχνά παρουσιάζεται σαν να ήταν οι δαπάνες ενός μόνο έτους. Αυτό που θα εκταμιευθεί πραγματικά το 2026, οι πιστώσεις πληρωμής, ανέρχεται σε 55.300 εκατ. ντιρχάμ (5,157 δισ. ευρώ).

Η Ισπανία, από την πλευρά της, έφτασε το 2% του ΑΕΠ το 2025 και φιλοδοξεί να το εδραιώσει και το 2026, παραμένει όμως ο μόνος σύμμαχος του ΝΑΤΟπου αρνείται να υιοθετήσει τον στόχο του 5% έως το 2035.

Δυνάμεις: Περισσότεροι στρατιώτες νότια του Στενού

Εδώ η πλάστιγγα γέρνει προς την άλλη πλευρά. Πολλές πηγές συμφωνούν ότι το Μαρόκο διαθέτει μεταξύ 195.000 και 200.000 στρατιωτικών εν ενεργεία και περίπου 150.000 εφέδρους. Επιπλέον, σε αντίθεση με την Ισπανία, το Μαρόκο διατηρεί τη στρατιωτική θητεία, η οποία επανήλθε το 2019. Σε ό,τι αφορά τις χερσαίες δυνάμεις, η στρατιωτική ισχύς του Μαρόκου υπερβαίνει κατά πολύ την ισπανική.

Εδώ είναι που πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη οι 400.000 στρατιώτες που έχουν γίνει viral σε διάφορα μέσα. Το στοιχείο προέρχεται από το δελτίο του Global Firepower που αναθεωρήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2026, το οποίο αποδίδει επίσης στη χώρα της Αφρικής περίπου 250.000 εφέδρους και, μέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, κανένα άλλο ανεξάρτητο μητρώο δεν το επιβεβαιώνει.

Ο ισπανικός στρατός αντιμετωπίζει πρόβλημα στελέχωσης. Την 1η Ιανουαρίου 2025 υπηρετούσαν 116.739 στρατιωτικοί εν ενεργεία, κάτω από το ελάχιστο όριο των 130.000 που θέτει ο Νόμος Στρατιωτικής Σταδιοδρομίας, και το έτος έκλεισε με 832 στελέχη λιγότερα. Η εφεδρεία είναι ακόμη πιο αδύναμη: στις αρχές του 2024 υπήρχαν 3.091 εθελοντές έφεδροι.

Αεροπορία: Eurofighter απέναντι σε F-16 Viper

Η Ισπανία πετά με περισσότερα αεροσκάφη και με ένα ερωτηματικό για το μέλλον. Ο κατάλογος World Air Forces 2026 της FlightGlobal της αποδίδει 81 EF-18 Hornet και 67 Eurofighter, με ακόμη 45 σε παραγγελία. Ο πρώτος «Halcón», ένα διθέσιο, βγήκε από τη μονάδα του Χετάφε την 1η Ιουνίου και η δεύτερη παρτίδα αναμένεται να αρχίσει να παραδίδεται το 2030.

Το ζήτημα είναι τι θα ακολουθήσει. Η Ισπανία άφησε στην άκρη το F-35 τον Αύγουστο του 2025 για να αγοράσει ευρωπαϊκό μαχητικό και, τον Ιούνιο του 2026, το FCAS, το αεροσκάφος στο οποίο είχε επενδύσει τις ελπίδες της, διαλύθηκε ως πρόγραμμα μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Το Παρίσι θα αναπτύξει πλέον το δικό του μαχητικό μόνο του.

Το Μαρόκο ακολουθεί διαφορετική πορεία. Η Ουάσινγκτον ενέκρινε το 2019 την πώληση 25 F-16 Block 72, αξίας περίπου 3,380 δισ. ευρώ, στα οποία προστίθενται 23 κιτ για τον εκσυγχρονισμό των F-16 που ήδη διαθέτει.

Και το F-35; Υπάρχουν ενδείξεις προχωρημένων συνομιλιών, όμως η συμφωνία παραμένει στο πεδίο του πιθανού και θα χρειαζόταν τελική έγκριση από την αμερικανική κυβέρνηση και το Κογκρέσο. Εξειδικευμένα μέσα ενημέρωσης έχουν κάνει λόγο για 32 αεροσκάφη αξίας περίπου 13,5 δισ. ευρώ κατανεμημένα σε 45 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση.

Στα ελικόπτερα, το Ραμπάτ έχει ήδη παραλάβει 12 από τα 24 AH-64E Apache που είχε παραγγείλει και περιμένει τους υπόλοιπους σε φάσεις μεταξύ 2026 και 2027. Η Ισπανία θα εκσυγχρονίσει τα 18 Tiger στο πρότυπο MKIII. Το Μαρόκο έχει επίσης ολοκληρώσει την παραλαβή του ισραηλινού συστήματος Barak MX, με τρεις πυροβολαρχίες και 225 αντιαεροπορικούς πυραύλους αναχαίτισης με εμβέλεια έως 70 χιλιόμετρα, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων του SIPRI.

Χερσαίες δυνάμεις: Εκεί όπου το Ραμπάτ πιέζει

Είναι στο έδαφος που η στρατιωτική ισχύς του Μαρόκου πλησιάζει περισσότερο την ισπανική. Το Ραμπάτ χρησιμοποιεί το αμερικανικό άρμα M1A2 Abrams και, παρότι η αδιαφάνεια δυσκολεύει την ακριβή καταμέτρηση, εκτιμάται ότι περί τις 200 μονάδες βρίσκονται σε υπηρεσία και άλλες 150 έχουν παραγγελθεί. Η Ισπανία διαθέτει 220 Leopardo 2E και περίπου πενήντα 2A4, ενώ σχεδιάζει να τα αναβαθμίσει στο πρότυπο 2A8.

Η πιο εντυπωσιακή ασυμμετρία αφορά τα συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων. Το Global Firepower αποδίδει στο Μαρόκο 185 συστήματα και στην Ισπανία κανένα· ο Στρατός Ξηράς έχασε αυτή την ικανότητα όταν απέσυρε το Teruel το 2011. Το Μαρόκο, αντίθετα, συνδυάζει κινεζικά συστήματα με το ισραηλινό PULS, ήδη σε επιχειρησιακή χρήση, και αναμένει το αμερικανικό HIMARS, για το οποίο η Ουάσινγκτον ενέκρινε την πώληση 18 εκτοξευτών.

Υπάρχει μια αντίφαση. Το ισπανικό πρόγραμμα Silam επρόκειτο να βασιστεί ακριβώς στο PULS, όμως το συμβόλαιο ακυρώθηκε λόγω του εμπάργκο στην ισραηλινή στρατιωτική τεχνολογία που επέβαλε η κυβέρνηση· στις 30 Δεκεμβρίου 2025, οι Escribano και Rheinmetall Expal παρουσίασαν στο υπουργείο Άμυνας μια εναλλακτική εγχώρια λύση. Στο μεταξύ, ο μαροκινός στρατός παραλαμβάνει ήδη τεθωρακισμένα 8x8 WhAP που συναρμολογούνται στη χώρα.

Στη θάλασσα, η απόσταση είναι τεράστια

Το Πολεμικό Ναυτικό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της Ισπανίας. Ραχοκοκαλιά του είναι οι πέντε φρεγάτες F-100 κλάσης «Álvaro de Bazán», ενώ το Ραμπάτ έχει ως ναυαρχίδα μία μόνο φρεγάτα FREMM. Σε αυτά προστίθενται το LHD «Juan Carlos I», που λειτουργεί ως πλοίο αεροπλανοφόρο, και τα δύο αμφίβια πλοία κλάσης «Galicia».

Κάτω από την επιφάνεια δεν υπάρχει δυνατότητα σύγκρισης, καθώς η υποβρύχια ικανότητα είναι μία από τις διαχρονικές ελλείψεις του Μαρόκου. Το S-81 «Isaac Peral» βρίσκεται σε υπηρεσία από τον Νοέμβριο του 2023, ενώ το S-82 «Narciso Monturiol» πραγματοποιεί δοκιμές σε λιμάνι και θάλασσα από το καλοκαίρι, με την παράδοση να προβλέπεται για το τελευταίο τρίμηνο του έτους· θα είναι το πρώτο που θα φέρει από το ναυπηγείο σύστημα πρόωσης ανεξάρτητο από τον αέρα. Στην επιφάνεια, η φρεγάτα F-111 «Bonifaz», πρώτη της νέας σειράς, θα ενταχθεί στο Ναυτικό το 2028.

Ο παράγοντας Ουάσινγκτον στη στρατιωτική ισχύ του Μαρόκου

Αυτό που άλλαξε το 2026 είναι το πολιτικό στήριγμα πίσω από τις αγορές. Το Μαρόκο και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν στο Πεντάγωνο έναν οδικό χάρτη στρατιωτικής συνεργασίας για την περίοδο 2026-2036 και, τον Φεβρουάριο, οι FAR είχαν ήδη δοκιμάσει το σύστημα τακτικής επικοινωνίας Link-16, που έως τώρα ήταν αποκλειστικά για τα μέλη του ΝΑΤΟ.

Η Γερουσία των ΗΠΑ έκανε ακόμη ένα βήμα: διάταξη στον νόμο Άμυνας δίνει εντολή στο Πεντάγωνο να παρουσιάσει μέσα σε 180 ημέρες ένα δεκαετές σχέδιο που θα καταστήσει το Μαρόκο τον πιο ικανό στρατιωτικό εταίρο του στην Αφρική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη συγκεντρώνουν περίπου το 60% των εισαγωγών οπλισμού του Μαρόκου.

Το Ραμπάτ θέλει, επιπλέον, να παράγει οπλικά συστήματα εντός συνόρων. Η κυβέρνηση έχει εγκρίνει δέκα βιομηχανικά έργα στον τομέα της Άμυνας, με επενδύσεις περίπου 231 εκατ. ευρώ, και επιστολή προθέσεων προβλέπει την παραγωγή στη χώρα ενός αυτόνομου συστήματος μακράς ακτίνας κρούσης, του Irifi, με ανακοινωθείσα ακτίνα δράσης περίπου 2.000 χιλιομέτρων.

Η Ισπανία παίζει με άλλα χαρτιά. Η βιομηχανία της την κατατάσσει μεταξύ των λίγων χωρών που είναι σε θέση να σχεδιάζουν και να ναυπηγούν δικά τους συμβατικά επιθετικά υποβρύχια, και είναι μέλος του ΝΑΤΟ, παρότι η γεωγραφική εμβέλεια που ορίζει το άρθρο 6 της Συνθήκης της Ουάσινγκτον δεν περιλαμβάνει ρητά τη Θέουτα και τη Μελίγια.

Όσα δεν καταγράφουν οι δείκτες κατάταξης

Στον δείκτη Global Firepower του 2026, η Ισπανία βρίσκεται στην 18η θέση μεταξύ 145 χωρών και η στρατιωτική ισχύς του Μαρόκου εμφανίζεται στην 56η. Πρόκειται για την πιο συχνά αναφερόμενη κατάταξη, όμως δεν δημοσιεύει μεθοδολογία που να μπορεί να ελεγχθεί και αναγνωρίζει ότι στηρίζεται στο CIA World Factbook και σε μη κατονομαζόμενες πηγές.

Η τάση, σε κάθε περίπτωση, είναι ανοδική. Η στρατιωτική ισχύς του Μαρόκου βρισκόταν στην 59η θέση στην έκδοση του 2025 και στην 61η σε εκείνη του 2024. Ο δείκτης δεν αποτυπώνει ούτε τον ρυθμό των παραδόσεων: δίνει στην Ισπανία μηδέν αεροσκάφη-δεξαμενόπλοια, τη στιγμή που η Πολεμική Αεροπορία παραλαμβάνει φέτος το τρίτο A330 MRTT.

Η πραγματική τριβή μεταξύ των δύο χωρών, εξάλλου, δεν έχει προκύψει από μαχητικά ή τεθωρακισμένα. Στα τέλη Ιουλίου, η άφιξη μεταναστών στη Θέουτα οδήγησε σε μια μαζική είσοδο διά θαλάσσης και μέσω του παραθαλάσσιου συνοριακού κυματοθραύστη, την πιο σοβαρή κρίση ανάμεσα στις δύο πλευρές από το 2021.

Το επόμενο στοιχείο που θα εξεταστεί εξονυχιστικά στη Μαδρίτη θα φτάσει σύντομα. Ο Μοχάμεντ ΣΤ΄ προήδρευσε το Σάββατο στο Ραμπάτ του Υπουργικού Συμβουλίου που ενέκρινε τις γενικές κατευθύνσεις του προϋπολογισμού για το 2027, και το κονδύλι για την Άμυνα θα γίνει γνωστό όταν το σχέδιο φτάσει στο Κοινοβούλιο.