Η NASA έχει προσεδαφίσει εννέα σκάφη στον Άρη τα τελευταία 50 χρόνια και η Κίνα το 2021, όμως κανείς δεν έχει επιστρέψει δείγματα από τον Άρη, πόσο μάλλον από τους δορυφόρους του
Η Ιαπωνία εκτόξευσε ένα διαστημόπλοιο σε ένα πρωτοποριακό ταξίδι προς τον Άρη, όπου θα επιχειρήσει να προσεδαφιστεί στο φεγγάρι του πλανήτη, τον Φόβο, και να φέρει ένα κομμάτι του πίσω στη Γη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Ιαπωνικός Οργανισμός Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης, που ηγείται της προσπάθειας, εκτόξευσε το διαστημόπλοιο λίγο πριν από την αυγή της Τρίτης από το κύριο διαστημοδρόμιο στο νησί Τανεγκασίμα. Μία ώρα αργότερα, όταν το σκάφος αποκολλήθηκε όπως είχε προγραμματιστεί από το άνω στάδιο του πυραύλου, οι αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι η εκτόξευση στέφθηκε με επιτυχία.
Οι ελεγκτές πτήσης ξέσπασαν σε χειροκροτήματα, έδωσαν τα χέρια και αγκαλιάστηκαν.
Πέντε διαστημικές υπηρεσίες στηρίζουν την πενταετή αποστολή, η οποία θα τοποθετήσει έναν ρομποτικό συλλέκτη δειγμάτων και ένα μικρό ρόβερ στον Φόβο, τον μεγαλύτερο και πιο κοντινό από τους δύο μικροσκοπικούς δορυφόρους του Άρη.
Μια πρεμιέρα για τον Άρη και τους δορυφόρους του
Η αποστολή, κόστους 578 εκατομμυρίων δολαρίων και γνωστή ως MMX (Martian Moon Exploration), βασίζεται σε ένα διαστημόπλοιο πέντε τόνων που αναμένεται να φτάσει στον Άρη στα τέλη του επόμενου καλοκαιριού. Θα προσαρμοστεί στη στενή τροχιά του Φόβου, προτού απελευθερώσει το Idefix, ένα γαλλογερμανικό ρόβερ που πήρε το όνομά του από το λευκό τεριέ στα κόμικς «Αστερίξ».
Με μέγεθος που δεν ξεπερνά έναν φούρνο μικροκυμάτων, το Idefix θα πέσει μόνο του στον Φόβο, θα αναπηδά για μερικά λεπτά και θα σταματήσει χάρη στην εξαιρετικά χαμηλή βαρύτητα του φεγγαριού.
«Υπάρχει πολλή αδρεναλίνη, πολλή συγκίνηση και πολλή αίσθηση δέους», δήλωσε ο αστροφυσικός της NASA Τομ Στάτλερ, ο οποίος συμμετέχει στο πρόγραμμα.
Η NASA έχει προσεδαφίσει εννέα διαστημόπλοια στον Άρη τα τελευταία 50 χρόνια, ενώ η Κίνα κατάφερε να αγγίξει την επιφάνεια το 2021. Ωστόσο κανείς δεν έχει επιχειρήσει ποτέ να προσεδαφιστεί στον Φόβο ή στον συνοδό του, τον Δείμο, ούτε έχει επιστρέψει δείγματα από τον Άρη, πόσο μάλλον από τα φεγγάρια του. Αν η αποστολή πετύχει, σκόνη, χώμα και πέτρες από τον Φόβο θα φτάσουν στη Γη το 2031.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ιαπωνία διαθέτει προβάδισμα, καθώς έχει ήδη ολοκληρώσει δύο αποστολές επιστροφής δειγμάτων από αστεροειδείς.
Ο Φόβος είναι ένας ανώμαλος, πατατοειδής βράχος με διάμετρο περίπου 22 χιλιομέτρων. Η μελέτη του θα μπορούσε να εξηγήσει πώς σχηματίστηκαν τα φεγγάρια του Άρη και, ίσως, φεγγάρια αλλού.
Τι θα γίνει όταν προσεδαφιστεί το ρόβερ Idefix;
Το τετράτροχο ρόβερ έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορεί να επαναφέρει τον εαυτό του αν προσγειωθεί ανάποδα. Όλα όμως είναι ανοιχτά, αν βυθιστεί σε μαλακό έδαφος ή σφηνωθεί ανάμεσα σε βράχους, όπως είπε ο Ζυλιέν Μπαρούκ της Γαλλικής Διαστημικής Υπηρεσίας. Μόλις αναπτυχθούν τα ηλιακά πάνελ του ρόβερ, το όχημα δεν θα μπορεί πλέον να επανέλθει, πρόσθεσε, γι’ αυτό και θα κινείται με εξαιρετικά αργό ρυθμό, μόλις 1 χιλιοστό το δευτερόλεπτο (0,04 ίντσες το δευτερόλεπτο).
Το Idefix θα λειτουργήσει ως «ανιχνευτής ασφαλείας», σύμφωνα με τον Μπαρούκ, καθώς θα περιπλανιέται στον Φόβο για 100 ημέρες. Οι Ιάπωνες ελεγκτές πτήσης θέλουν να αποφύγουν την πολύ λεπτή σκόνη και το τραχύ έδαφος όταν το μητρικό σκάφος –ένας τετράποδος σταθερός προσεδαφιστήρας– κατέβει στην επιφάνεια για να συγκεντρώσει δείγματα στα τέλη του 2028 ή το 2029.
Ο προσεδαφιστήρας θα παραμείνει στον Φόβο μόλις δύο ώρες, τρυπώντας και αναρροφώντας τουλάχιστον 10 γραμμάρια υλικού (ένα τρίτο της ουγγιάς), πριν εκτοξευθεί ξανά στο διάστημα. Στη συνέχεια θα μελετήσει τον Δείμο σε μια σειρά διελεύσεων, θα εγκαταλείψει τη γειτονιά του Άρη το 2030 και θα επιστρέψει γρήγορα στη Γη για να παραδώσει τα δείγματα στην αυστραλιανή έρημο το 2031.
Πρόκειται για μια επικίνδυνη επιχείρηση, με τα συντρίμμια προηγούμενων προσπαθειών να σημαδεύουν τον δρόμο. Και τα ονόματα των φεγγαριών ελάχιστα καθησυχαστικά είναι: η λέξη Phobos προέρχεται από τα ελληνικά και σημαίνει «φόβος», ενώ Deimos σημαίνει «τρόμος». Είναι οι δίδυμοι γιοι του Άρη, του θεού του πολέμου, που στη ρωμαϊκή μυθολογία είναι γνωστός ως Mars.
Οι επιστήμονες ελπίζουν να μάθουν πώς σχηματίστηκαν τα δύο φεγγάρια του Άρη
Η Ρωσία απέτυχε και στις τρεις προσπάθειές της που είχαν στόχο τον Φόβο, όπως και σε πολλές άλλες αποστολές προς τον Άρη. Στη μοναδική της μέχρι σήμερα αποστολή στον Άρη, η Ιαπωνία απέτυχε να θέσει διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω από τον κόκκινο πλανήτη. Ακόμη και η NASA έχει γνωρίσει αποτυχίες στην προσπάθεια να απαντήσει στο καίριο ερώτημα: υπήρξε ποτέ ζωή στον Άρη;
Μελετώντας τα φεγγάρια, οι επιστήμονες ελπίζουν να διαπιστώσουν αν ο Φόβος και ο Δείμος σχηματίστηκαν από τα απομεινάρια μιας αρχαίας σύγκρουσης ανάμεσα στον Άρη και έναν διαστημικό βράχο που τον χτύπησε. Τα φεγγάρια μπορεί επίσης να είναι αστεροειδείς που αιχμαλωτίστηκαν από τη βαρύτητα του Άρη.
Σε κάθε περίπτωση, οι επιστήμονες αναμένουν να βρουν ίχνη του Άρη στον Φόβο, κάτι που καθιστά τα δείγματα ένα δελεαστικό «δύο σε ένα» που θα βοηθήσει να απομυθοποιηθεί το πώς σχηματίζονται οι πλανήτες και τα φεγγάρια και, ίσως, ακόμη και η «συνταγή» για τη ζωή. Τα ευρήματα θα βοηθήσουν στον σχεδιασμό μελλοντικών αποστολών στον Άρη, συμπεριλαμβανομένων και επανδρωμένων, δήλωσε η Λίντσεϊ Χέιζ, ασκούσα καθήκοντα διευθύντριας πλανητικής επιστήμης της NASA.
«Είναι μια ευκαιρία που παρουσιάζεται μία φορά στη ζωή. Είμαστε μέρος της πρώτης αποστολής επιστροφής δειγμάτων από το σύστημα του Άρη», δήλωσε ο Μάρκους Γκρεμπενστάιν, υπεύθυνος για το ρόβερ στη Γερμανική Διαστημική Υπηρεσία.
Η Ιαπωνία δεν είναι η μόνη που αναζητεί τους επιστημονικούς θησαυρούς στα πετρώματα και στο χώμα του αρειανού συστήματος. Η Κίνα σχεδιάζει να εκτοξεύσει τη δική της αποστολή επιστροφής δειγμάτων από τον Άρη το 2028. Η NASA, εν τω μεταξύ, εξακολουθεί να συζητά πώς θα ανακτήσει τα περισσότερα από 30 σωληνάρια δειγμάτων που έχει συλλέξει το ρόβερ Perseverance, ο νέος «πρωταθλητής» της οδήγησης εκτός Γης.
Η Ιαπωνία και η Κίνα ενδέχεται να τερματίσουν σχεδόν ταυτόχρονα στην κούρσα επιστροφής δειγμάτων από το αρειανό σύστημα, καθώς και οι δύο στοχεύουν στο 2031.
Η Ιαπωνία επενδύει 350 εκατομμύρια δολάρια (308 εκατομμύρια ευρώ) σε αυτή την αποστολή. Η NASA συνεισφέρει 87 εκατομμύρια δολάρια (77 εκατομμύρια ευρώ), η Γαλλική Διαστημική Υπηρεσία περίπου 68 εκατομμύρια δολάρια (60 εκατομμύρια ευρώ), η Γερμανική Διαστημική Υπηρεσία περίπου 56 εκατομμύρια δολάρια (49 εκατομμύρια ευρώ) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος περίπου 17 εκατομμύρια δολάρια (15 εκατομμύρια ευρώ).