Η έρευνα της ολλανδικής πλατφόρμας De Correspondent για τη συμφωνία Ιταλίας–Αλβανίας για τη μετανάστευση, πρότυπο για κέντρα απέλασης εκτός ΕΕ, κέρδισε το βραβείο ερευνητικής δημοσιογραφίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Μια έρευνα που αναδεικνύει παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα αμφιλεγόμενα κέντρα μεταναστών που δημιούργησε η Ιταλία στην Αλβανία απέσπασε την Τετάρτη το δημοσιογραφικό βραβείο Daphne Caruana Galizia του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2026 από το ολλανδικό μέσο De Correspondent , εξετάζει δύο κέντρα στη Σενγκίν και τη Γιάντερ, τα οποία δημιουργήθηκαν για να φιλοξενούν αιτούντες άσυλο που διασώζονται στη θάλασσα, όσο οι ιταλικές αρχές εξετάζουν τις αιτήσεις τους.
Η έκθεση με τίτλο (πηγή στα Αγγλικά) "Cuffed, caged, cast away: this is Europe’s ‘innovative solution’ for unwanted migrants" θέτει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα των κέντρων, που άνοιξαν το 2024 και έχουν γίνει πρότυπο για την ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης, την ώρα που αρκετές χώρες επιδιώκουν να δημιουργήσουν κέντρα επιστροφής για μετανάστες εκτός ΕΕ.
Ύστερα από αλλεπάλληλες νομικές εμπλοκές, η κυβέρνηση της Τζιόρτζια Μελόνι άλλαξε τον ρόλο των κέντρων τον Μάρτιο του 2025, ώστε να κρατούνται εκεί παράτυποι μετανάστες που βρίσκονται ήδη στην Ιταλία, πριν από την απέλασή τους στις χώρες καταγωγής τους.
Η έκθεση κατέγραψε παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στην αντιμετώπιση των μεταναστών και τη μεταφορά τους στα κέντρα, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τη νέα πολιτική της ΕΕ στο μεταναστευτικό.
Άρνηση πρόσβασης, αγνόηση αιτημάτων για πρόσβαση σε πληροφορίες
Πέντε χώρες της ΕΕ επιδιώκουν να δημιουργήσουν παρόμοια κέντρα επιστροφής στην Αφρική έως το 2027, μετά την υιοθέτηση μιας αμφιλεγόμενης νομοθεσίας της ΕΕ που θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για τέτοιες ρυθμίσεις, νομιμοποιώντας τη μεταφορά παράτυπων μεταναστών σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία σχέση.
«Η συμφωνία είναι ένα σχέδιο για το πώς να αποδομούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα, να υπονομεύεται το ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και να θεωρούνται φυσιολογικές οι ακροδεξιές αντιλήψεις για τη μετανάστευση», αναφέρεται στη βραβευμένη έκθεση.
Η Maite Vermeulen και ο Giacomo Zandonini, οι συντάκτες της έκθεσης που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2026, υπολογίζουν επίσης ότι δαπανήθηκαν περίπου 259 εκατ. ευρώ για τις εγκαταστάσεις κατά τα δύο πρώτα χρόνια λειτουργίας τους, διάστημα στο οποίο κρατήθηκαν 256 άνθρωποι, δηλαδή σχεδόν 1 εκατ. ευρώ ανά άτομο.
«Πρόκειται για μια μεγάλη επιχείρηση δημοσίων σχέσεων, περισσότερο παρά για μια πολιτική που θα επιτάχυνε πραγματικά τις επιστροφές [μεταναστών]», δήλωσε η Vermeulen στο Euronews, εκτιμώντας ότι η ιταλική προσέγγιση δεν είναι ούτε φθηνότερη ούτε πιο αποτελεσματική και δεν αποτρέπει τις παράτυπες αφίξεις.
Υποστήριξε ότι άλλες χώρες της ΕΕ δεν θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το ιταλικό μοντέλο χωρίς να παραβιάσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Αυτό είναι μια ιστορία που λέμε στον εαυτό μας για να κάνουμε [τα κέντρα επιστροφής] αποδεκτά ή εύπεπτα», είπε στο Euronews.
Η έρευνα καταγγέλλει επίσης τη «στάχτη στα μάτια» που έστησαν οι ιταλικές αρχές για να κρύψουν τις λεπτομέρειες της συμφωνίας. Στους δημοσιογράφους αρνήθηκαν την πρόσβαση, τα αιτήματα για πρόσβαση σε πληροφορίες συχνά έμεναν αναπάντητα, το προσωπικό στα κέντρα υπέγραφε αυστηρές συμφωνίες εμπιστευτικότητας και οι συμβάσεις δεν δημοσιοποιούνταν.
Η κριτική επιτροπή του βραβείου αποτελείται από δημοσιογράφους από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.