Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα αγόρια έκαναν θόρυβο, όμως στην ουσία το πανκ είναι γένους θηλυκού. Νέα έκθεση στο Λονδίνο τιμά τις γυναίκες του πανκ και, για τα 50 χρόνια She Punk, το Euronews Culture προτείνει πέντε εμβληματικά γυναικεία άλμπουμ των ’70s
Οι περισσότεροι θα σας πουν ότι το πανκ ροκ ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη το 1976, όταν τέσσερις αλήτες από το Κουίνς κυκλοφόρησαν το ομώνυμο ντεμπούτο τους και χάρισαν στον κόσμο τον πρώτο πανκ ύμνο – το «Blitzkrieg Bop».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το εξαιρετικά επιδραστικό ντεμπούτο άλμπουμ των Ramones γιορτάζει φέτος την 50ή επέτειό του, με πολλούς να τιμούν το υποτιθέμενο «Έτος Μηδέν» του πανκ. Ωστόσο, οι Joey, Johnny, Dee Dee και Tommy δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά, καθώς αρκετοί καλλιτέχνες όπως οι The Stooges, οι The Velvet Underground και οι New York Dolls θεωρούνται πρόδρομοι του μουσικού είδους – καλλιτέχνες που ήταν πανκ, δηλαδή: απορρίπταν την υπερπαραγωγή και το mainstream arena rock, πριν ακόμα το κίνημα αποκτήσει όνομα.
Τόσο ως μουσικό είδος όσο και ως σημαντικό πολιτιστικό φαινόμενο που οδήγησε σε μια ανατρεπτική υποκουλτούρα που εκφράζει την εξέγερση και το πνεύμα κατά του κατεστημένου μέσω της μουσικής, της μόδας και των κοινωνικοπολιτικών δηλώσεων, η λέξη «πανκ» συνήθως φέρνει στο νου ορισμένα ονόματα... Ramones, Dead Kennedys, Sex Pistols, The Clash, Gang of Four, The Damned, Bad Brains, Buzzcocks, Misfits, Black Flag, The Cramps...
Ο κατάλογος συνεχίζεται και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αγόρια έκαναν πολύ θόρυβο. Αλλά ουσιαστικά, το πανκ ως μουσική, το πανκ ως αναρχική νοοτροπία, το πανκ ως αντιπολιτισμική ιδεολογία, είναι γυναικείο.
Ατρόμητες καλλιτέχνιδες όπως η Patti Smith, η Siouxsie Sioux, η Nina Hagen, η Poly Styrene, η Viv Albertine, η Debbie Harry, η Linda Lunch και η Poison Ivy διαμόρφωσαν το πανκ κίνημα στη δεκαετία του ’70 και αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη ενός είδους που ήταν στην πραγματικότητα μια επανάσταση. Έσπασαν τις συμβάσεις, έσπρωξαν τα όρια και κατέρριψαν τις προσδοκίες που τους επιβλήθηκαν. Και μια έκθεση το γνωρίζει αυτό.
Αυτή την Παρασκευή εγκαινιάζεται η έκθεση «Up Yours! God Save The Queens» – μια νέα διεπιστημονική έκθεση στο Μουσείο Νεανικής Κουλτούρας του Λονδίνου που τιμά τα «50 χρόνια She Punk!»
Σε επιμέλεια των Lauren Estelle Jones, Celeste Bell και Vivien Goldman, η έκθεση «Up Yours! God Save The Queens» συγκεντρώνει σπάνιο αρχειακό υλικό, αδημοσίευτες φωτογραφίες και σύγχρονα έργα τέχνης. Η έκθεση δίνει προτεραιότητα και τιμά τις γυναίκες που διαμόρφωσαν την πανκ κουλτούρα και δείχνει ότι το είδος δεν πρέπει ποτέ να περιορίζεται σε τέσσερις μόνο αλήτες με Converse ή σε μερικές καρφίτσες ασφαλείας στο μπουφάν σου.
Επειδή οι γυναίκες καλλιτέχνιδες του πανκ και τα συγκροτήματα με γυναίκες επικεφαλής συχνά περνούσαν απαρατήρητες από ορισμένους (όχι όλους) λάτρεις της μουσικής, το Euronews Culture συνέταξε έναν κατάλογο —που δεν είναι καθόλου εξαντλητικός— με πέντε βασικά γυναικεία άλμπουμ πανκ της δεκαετίας του ’70 που κάθε αυτοσεβαστός οπαδός του πανκ θα έπρεπε να έχει στη συλλογή του.
Αυτά είναι τα άλμπουμ των πρωτοπόρων που άνοιξαν το δρόμο για κάθε γυναίκα μουσικό και κάθε γυναικείο συγκρότημα που ήρθε μετά από αυτές, από τις Bikini Kill, τις Hole, τις L7 και την PJ Harvey έως τις Le Tigre, τις Sleater-Kinney, τις Yeah Yeah Yeahs και τις Amyl and the Sniffers.
Patti Smith - «Horses» (1975)
Το ντεμπούτο άλμπουμ της Patti Smith επαναπροσδιόρισε τη πανκ σκηνή της Νέας Υόρκης πριν ακόμα αυτή αποκτήσει όνομα. Σταθερή παρουσία στο θρυλικό κλαμπ CBGB του Μανχάταν, τα όνειρα της Smith να γίνει ποιήτρια την οδήγησαν στον ζωντανό κόσμο της underground λογοτεχνίας, τέχνης και μουσικής της πόλης. Το «Horses» την καθιέρωσε ως τη «νονά του πανκ»· είναι μια εκλεκτική και επιβλητική διακήρυξη καλλιτεχνικής ελευθερίας, που συνδυάζει τον λυρισμό της γενιάς των Μπιτ με το θρασύ πάθος του ροκ και τη μινιμαλιστική αισθητική του πανκ που τότε βρισκόταν στα πρώτα του βήματα. Τραγούδια όπως τα «Free Money» και «Break It Up» είναι κλασικά, όπως και η ριζοσπαστική διασκευή της στο «Gloria» των Them. Και μετά υπάρχει το «Land», το αριστούργημα διάρκειας 9 λεπτών που απέδειξε ότι η Σμιθ δεν ήταν απλώς μέρος της δημιουργίας του πανκ κινήματος· χάραζε έναν νέο χώρο για τις γυναίκες καλλιτέχνιδες σε όλο τον κόσμο. (Παρεμπιπτόντως, πότε θα της απονείμει το Ίδρυμα Νόμπελ το Νόμπελ Λογοτεχνίας;)
Blondie - «Blondie» (1976)
Η Ντέμπι Χάρι ήταν μια άλλη τακτική θαμώνας του CBGB, μαζί με την Πάτι Σμιθ, και συνέβαλε κι αυτή στη διαμόρφωση της σκηνής της Νέας Υόρκης. Η εντυπωσιακή της εμφάνιση με το ξανθό μαλλί ήταν μέρος της οπτικής γλώσσας του πανκ, και παρόλο που οι Blondie κλίνουν περισσότερο προς την αισθητική της νέας κύμα και της ποπ και γνώρισαν μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία (ειδικά με το κλασικό τους άλμπουμ του 1978 «Parallel Lines»), ο πρώτος δίσκος του συγκροτήματος είχε μια αδιαμφισβήτητη πανκ ενέργεια «κάν’ το μόνος σου». Ξεκινώντας με το «X Offender» (το οποίο αρχικά ονομαζόταν «Sex Offender», αλλά μετονομάστηκε επειδή οι ραδιοφωνικοί σταθμοί δεν ήθελαν να παίξουν ένα τραγούδι με τόσο προκλητικό τίτλο), το άλμπουμ είναι ένα τολμηρό, ρυθμικό διαμάντι που έβγαλε την ποπ από τη δεκαετία του ’60 και την έσπρωξε στη δεκαετία του ’70 με ένα γρύλισμα.
X-Ray Spex - «Germfree Adolescents» (1978)
Η Poly Styrene, ιδρύτρια του βρετανικού συγκροτήματος X-Ray Spex, αναγνωρίζεται ως η πρώτη πολυφυλετική frontwoman πανκ συγκροτήματος. Φορούσε σιδεράκια, έφτιαχνε μόνη της τα φωσφοριζέ ρούχα της και τραγουδούσε στίχους κατά του καταναλωτισμού, ανατρέποντας κάθε προσδοκία για το πώς θα μπορούσε να είναι μια frontwoman. Το ντεμπούτο άλμπουμ του συγκροτήματος ασχολήθηκε με τον φεμινισμό, την πολιτική της ταυτότητας, την καταναλωτική κοινωνία και το να μην δίνεις δεκάρα για τις απόψεις των άλλων. Όπως φωνάζει στο ύμνο «Art-I-Ficial»:«Είμαι ποζέρ και δεν με νοιάζει! Μου αρέσει να κάνω τον κόσμο να με κοιτάζει!» Το αποκορύφωμα του άλμπουμ βρίσκεται στην επανέκδοση με το ενδυναμωτικό σινγκλ «Oh Bondage Up Yours!», με το σλόγκαν_«Μερικοί πιστεύουν_ότι_τα μικρά κορίτσια πρέπει να φαίνονται και να μην ακούγονται, αλλά εγώ λέω “Oh bondage, up yours! Ένα, δύο, τρία, τέσσερα!_”. Έγινε το πρωτότυπο σύνθημα του βρετανικού πανκ, αλλά και μια φεμινιστική δήλωση που επηρέασε πολλά πανκ συγκροτήματα, συμπεριλαμβανομένου του κινήματος «riot grrrl» της δεκαετίας του ’90.
The Slits - «Cut» (1979)
Ένα ακόμα βρετανικό διαμάντι, αυτή τη φορά από το τρίο The Slits, το οποίο δεν πρέπει να υποτιμηθεί για τον τρόπο με τον οποίο και αυτό καθόρισε το πανκ ως φεμινιστικό. Το συγκρότημα διέθετε ένα ακατέργαστο στυλ που συνδύαζε πανκ ροκ, art pop και στοιχεία dub και reggae, προκαλώντας τόσο τη μουσική βιομηχανία όσο και τις κοινωνικές νόρμες. Το ντεμπούτο άλμπουμ τους του 1979 είναι μια προκλητική και ακατέργαστη συλλογή αναρχικών επιτυχιών, όπως ο ύμνος της αυτοδιάθεσης «Instant Hit» (που αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως δείγμα από τη Lauryn Hill), τα «Shoplifting», «Newtown» και το κλασικό «Typical Girls» – μια διαμαρτυρία ενάντια στα γυναικεία στερεότυπα.«Τα τυπικά κορίτσια αναστατώνονται πολύ γρήγορα / Τα τυπικά κορίτσια δεν μπορούν να ελέγξουν τον εαυτό τους / Τα τυπικά κορίτσια είναι τόσο μπερδεμένα», ψάλλει η τραγουδίστρια Ari Up, πριν θέσει το ερώτημα:«Ποιος εφηύρε το τυπικό κορίτσι;» Οι Slits αψήφησαν τις προκαταλήψεις με χιούμορ, ζωντάνια και ένα πνεύμα του τύπου «άντε γαμήσου». Όπως και οι X-Ray Spex, η μουσική τους συνέχισε να επηρεάζει αμέτρητους άλλους μουσικούς και κινήματα, όπως το riot grrrl και τη φεμινιστική πανκ μουσική της τέταρτης γενιάς της δεκαετίας του 2010.
The Raincoats - «The Raincoats» (1979)
Δεδομένου ότι η έκθεση «Up Yours! God Save The Queens» βρίσκεται στο Λονδίνο, παραμένουμε στο Ηνωμένο Βασίλειο για την τελευταία μας επιλογή. Το πρώτο ολοκληρωμένο άλμπουμ του βρετανικού κουαρτέτου The Raincoats είναι ίσως πιο γνωστό για την ατίθαση και εκκεντρική διασκευή του επιτυχούς τραγουδιού των Kinks «Lola», αλλά και το υπόλοιπο άλμπουμ αποτελεί ένα ατίθασο θόρυβο που αξίζει να το λατρέψετε. Είναι παραφωνικό, παράξενο, περιλαμβάνει πολλά βιολιά (ευγενική προσφορά της Vicky Aspinall) και είναι απολύτως μαγευτικό. Με την ενίσχυση των φωνητικών της Ana da Silva και της Gina Birch, καθώς και του παιξίματος στα ντραμς της Palmolive, πρώην μέλους των Slits, το πνεύμα «όλα επιτρέπονται» που διαπερνά ολόκληρο το άλμπουμ βρίσκεται στην ίδια την καρδιά του πανκ. Το συγκρότημα χρησιμοποίησε τα τραγούδια του για να καταγγείλει το κατεστημένο και να θίξει κοινωνικά κακά όπως η κουλτούρα του βιασμού και η μισογυνία. Αν ψάχνετε για ένα αντίτυπο, αναζητήστε την επανέκδοση του 1993, η οποία περιλαμβάνει το single «Fairytale in the Supermarket», και ακούστε επίσης το τραγούδι τους του 1977 «No One’s Little Girl» (που κυκλοφόρησε μόνο το 1982), με τους στίχους:«Δεν είμαι το κοριτσάκι κανενός, ω όχι, δεν είμαι / Δεν θα γίνω, γιατί δεν θέλω να γίνω / Ποτέ δεν θα είμαι στο οικογενειακό σου δέντρο...»
Η έκθεση «Up Yours! God Save The Queens» ανοίγει την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στο Μουσείο Νεανικής Κουλτούρας (πηγή στα Αγγλικά) του Λονδίνου και θα διαρκέσει έως τις 22 Νοεμβρίου.