Δεν υπάρχουν έως τώρα αποδείξεις ότι ξένες δυνάμεις προκάλεσαν τις ταραχές στην Ευρώπη· μόνο ότι τις εκμεταλλεύτηκαν. Οι Βρυξέλλες αρνούνται να δράσουν, επικαλούμενες έλλειψη στοιχείων παρά τις καταγγελίες για διαδικτυακή χειραγώγηση
Δεν υπάρχουν ακόμη αδιάσειστα στοιχεία ότι ξένες δυνάμεις υποκίνησαν, μέσω των κοινωνικών δικτύων, τα επεισόδια σε Γαλλία, Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρότι ορισμένοι εκμεταλλεύτηκαν τις ταραχές για να προωθήσουν τις δικές τους αφηγήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχεται πιέσεις να δράσει ενάντια σε ύποπτες εκστρατείες παραπληροφόρησης από χώρες όπως η Ρωσία, αλλά μέχρι στιγμής κρατά αποστάσεις, επικαλούμενη έλλειψη στοιχείων.
«Δεν υπάρχουν αποδείξεις για ξένη παρέμβαση στα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν. Ωστόσο, υπήρξε ξένη χειραγώγηση της ενημέρωσης εκ των υστέρων· αυτό είναι ακριβές», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της επίσκεψής του στο Κατάρ.
«Υπάρχουν όμως πολλοί που επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν εκστρατεία σε βάρος της Γαλλίας», πρόσθεσε.
Η διάκριση αυτή έχει σημασία. Άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν πάει πιο πέρα, αποδίδοντας σε ξένες δυνάμεις την ευθύνη για τις ταραχές που συγκλονίζουν πόλεις σε Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο και Ισπανία.
Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροζέτο, δήλωσε σε συνέδριο την Τρίτη ότι τα επεισόδια στο Μιλάνο ήταν «το αποτέλεσμα αυτού που εγώ αποκαλώ “υβριδικό πόλεμο”, τον οποίο κάποιος διεξάγει στις χώρες μας καταφεύγοντας σε ανορθόδοξα εργαλεία όπως το TikTok, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το YouTube».
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό προέβη σε πιο περιορισμένο ισχυρισμό σε συνέδριο υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ την περασμένη εβδομάδα. «Πριν από λίγες ημέρες, οι μαθητικές διαδηλώσεις στα λύκεια της Γαλλίας έτυχαν εκμετάλλευσης από εχθρικές αφηγήσεις που προέρχονταν από τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν και την κοινότητα MAGA. Τις βλέπουμε, τις καταγγέλλουμε και απαντάμε», είπε.
Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές, μεταξύ των οποίων η γαλλική Arcom και η ιταλική AGCOM, διαθέτουν εκτεταμένες αρμοδιότητες για την αντιμετώπιση πιθανών επιχειρήσεων παραπληροφόρησης βάσει του Digital Services Act (DSA). Συνεργάζονται στενά με την Επιτροπή και η πιο πρόσφατη συνάντησή τους πραγματοποιήθηκε την Τρίτη.
Ωστόσο, παρότι οι ρυθμιστές έχουν καλέσει την Επιτροπή να ξεκινήσει επίσημη έρευνα, η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να τη δικαιολογήσουν.
«Δεν διαθέτουμε καμία πληροφόρηση ή οριστική επιβεβαίωση ότι πίσω από τα γεγονότα στη Γαλλία και αλλού βρίσκεται ξένη χειραγώγηση της ενημέρωσης», δήλωσε στο Euronews αξιωματούχος της ΕΕ με άμεση γνώση του θέματος, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η διαφωνία αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις δημόσιες καταγγελίες ορισμένων εθνικών πολιτικών και στα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι αρχές.
«Η κατάσταση εξελίσσεται σε εθνικό επίπεδο και η Επιτροπή είναι απολύτως έτοιμη να βοηθήσει και να στηρίξει τις εθνικές αρχές», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Τόμας Ρενιέ. «Αφήστε πρώτα τις γαλλικές αρχές να κάνουν τη δουλειά τους. Είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε όπου μπορούμε».
Ο DSA προβλέπει επίσης έναν μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων, που μπορεί να ενεργοποιηθεί σε περίπτωση σοβαρής απειλής για τη δημόσια ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία στην ΕΕ. Αυτό θα έδινε στην Επιτροπή έκτακτες εξουσίες έναντι των διαδικτυακών πλατφορμών.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει γίνει καμία κίνηση για την ενεργοποίησή του.
Παράλληλα, οι διωκτικές αρχές έχουν ζητήσει από τις διαδικτυακές πλατφόρμες να παράσχουν πληροφορίες που θα βοηθήσουν στην ταυτοποίηση όσων εμπλέκονται σε βανδαλισμούς και λεηλασίες.
Στη Γαλλία, άτομα που λεηλάτησαν καταστήματα επιχείρησαν να πουλήσουν κλοπιμαία μέσω της πλατφόρμας πώλησης μεταχειρισμένων ειδών Vinted, με αποτέλεσμα η αστυνομία να ζητήσει τη συνδρομή της για τον εντοπισμό των υπευθύνων.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι δίκτυα παραπληροφόρησης που συνδέονται με τη Ρωσία, μεταξύ των οποίων εκείνα πίσω από τις επιχειρήσεις Operation Overload και Doppelgänger, εκμεταλλεύτηκαν τη βία για να ενισχύσουν τις διαδικτυακές τους καμπάνιες.
Ωστόσο, σε αντίθεση με την μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα το φετινό καλοκαίρι, όταν πληθώρα στοιχείων έδειχνε ότι χιλιάδες άνθρωποι είχαν κινητοποιηθεί από ψευδείς πληροφορίες που διακινούνταν στο διαδίκτυο, οι διαδηλώσεις σε Γαλλία, Ιταλία και αλλού φαίνεται μέχρι στιγμής να έχουν απλώς αποτελέσει πεδίο εκμετάλλευσης από ξένους παράγοντες, και όχι να έχουν υποκινηθεί από αυτούς.