Ειδική στρατιωτική άσκηση στη Λιθουανία με σενάρια πολέμου που έχουν αναπάντεχη αφορμή - Η περίπτωση του ρωσικού θύλακα του Καλίνινγκραντ
Ας φανταστούμε την εξής κατάσταση: στον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ ξεσπά εξέγερση. Μια ομάδα ανταρτών κρατά ως όμηρο τον κυβερνήτη της περιοχής και στη συνέχεια σχεδιάζει να στείλει τανκς και στρατιωτικές μονάδες πέρα από τα σύνορα με τη Λιθουανία – κράτος μέλος του ΝΑΤΟ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο στόχος των στασιαστών είναι σαφής: να προκαλέσουν σύγκρουση με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Υπολογίζουν ότι η σύγκρουση θα αναγκάσει τη Μόσχα να εμπλέξει μεγαλύτερες δυνάμεις και, τελικά, θα οδηγήσει σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο της Ρωσίας με τη Δύση.
Δεν πρόκειται για περιγραφή πραγματικών γεγονότων. Είναι ένα από τα τρία σενάρια κρίσης που δοκιμάστηκαν την περασμένη εβδομάδα στη Λιθουανία.
Στη προσομοίωση συμμετείχαν επιστήμονες, πρώην διπλωμάτες και αναλυτές από το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Υποδυόταν εκπροσώπους της Ρωσίας, των ανταρτών και των επιμέρους χωρών του ΝΑΤΟ. Την εξέλιξη των ασκήσεων παρακολουθούσε η βρετανική υπηρεσία «Defence Insider», που ανήκει στο Sky News.
Η Ρωσία υπό πίεση
Τις ασκήσεις οργάνωσε το νέο think tank "Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας της Βαλτικής" σε συνεργασία με το λιθουανικό πανεπιστήμιο ISM.
Ένας από τους διοργανωτές ήταν ο Edward Lucas, Βρετανός δημοσιογράφος και ειδικός σε θέματα Ρωσίας. Όπως τόνισε, στόχος της προσομοίωσης ήταν να εξεταστεί η ασφάλεια της περιοχής από μια διαφορετική οπτική σε σχέση με εκείνη που κυριαρχεί στα κλασικά στρατιωτικά γυμνάσια.
Στα παραδοσιακά σενάρια είναι η Ρωσία η πλευρά που αναλαμβάνει την επίθεση και θέτει το ΝΑΤΟ προ της ανάγκης να απαντήσει. Αυτή τη φορά η κατάσταση αντιστράφηκε.
Ήταν η Μόσχα που βρέθηκε αυτή τη φορά υπό πίεση.
Ο Lucas ασκεί κριτική στα γυμνάσια που ξεκινούν από την υπόθεση ότι το ΝΑΤΟ μένει παθητικό, παρακολουθώντας την είσοδο ρωσικών στρατευμάτων στις χώρες της Βαλτικής.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια παραδοχή δεν αντανακλά την πραγματικότητα.
Η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία – χώρες που βρίσκονται ακριβώς στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ – κατανοούν πολύ καλύτερα από τους πιο απομακρυσμένους συμμάχους τον χαρακτήρα της απειλής. Είναι πιο ευαίσθητες στα σήματα που έρχονται από τη Ρωσία και προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο κρίσης.
Καλίνινγκραντ – ρωσικός θύλακας περικυκλωμένος από το ΝΑΤΟ
Στο επίκεντρο του σεναρίου βρέθηκε η περιοχή του Καλίνινγκραντ, ρωσικός θύλακας ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία.
Πρόκειται για έδαφος όπου ζουν σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι και το οποίο δεν έχει άμεση χερσαία σύνδεση με το υπόλοιπο της Ρωσίας. Από τη σκοπιά της Μόσχας, η θέση του έχει τεράστια στρατηγική σημασία, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί σοβαρή αδυναμία.
Για χρόνια η περιοχή ήταν μία από τις πιο στρατικοποιημένες της Ρωσίας. Εκεί στάθμευαν πολλές μονάδες, πυραυλικά συστήματα και άλλα στοιχεία των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Ο πόλεμος εναντίον της Ουκρανίας, όμως, άλλαξε την εικόνα.
Σύμφωνα με τον Edward Lucas, σημαντικό μέρος των στρατευμάτων και του οπλισμού μεταφέρθηκε από το Καλίνινγκραντ στο μέτωπο. Συνεπώς, ο ρωσικός θύλακας φέρεται σήμερα να είναι πολύ πιο αδύναμα προστατευμένος απ’ ό,τι πριν από την έναρξη του ολοκληρωτικού πολέμου κατά της Ουκρανίας.
Ακριβώς αυτή η ευπάθεια αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της προσομοίωσης.
Το Κρεμλίνο προειδοποιεί για χρήση πυρηνικών όπλων
Η ίδια η Μόσχα εκπέμπει σήματα ότι θεωρεί την ασφάλεια του Καλίνινγκραντ ζήτημα υψίστης σημασίας.
Τις τελευταίες εβδομάδες οι ρωσικές αρχές προειδοποίησαν, ότι, σε περίπτωση απειλής για αυτό το έδαφος από την πλευρά του ΝΑΤΟ, η Ρωσία είναι έτοιμη να καταφύγει σε πυρηνικά όπλα.
Αυτό δείχνει πόσο εύκολα μια τοπική κρίση γύρω από ένα μικρό, απομονωμένο θύλακα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε αντιπαράθεση πολύ μεγαλύτερης κλίμακας.
Και ακριβώς αυτόν τον μηχανισμό επιχείρησαν να αναλύσουν οι ασκήσεις.
Ο χρόνος είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο
Στην προσομοίωση συμμετείχε επίσης η Oana Lungescu, πρώην επικεφαλής εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ. Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων είχε τον ρόλο διαιτητή, ενώ υποδυόταν και διάφορους ρόλους, μεταξύ άλλων τον ανώτατο στρατιωτικό διοικητή της Συμμαχίας.
Κατά τη γνώμη της, το βασικό δίδαγμα των ασκήσεων είναι ο χρόνος.
Σε μια κρίσιμη κατάσταση οι αποφάσεις μπορεί να λαμβάνονται με πολύ περιορισμένη γνώση των γεγονότων. Οι πληροφορίες μπορούν να καταφθάνουν από πολλές κατευθύνσεις και η κατάσταση να αλλάζει μέσα σε λίγα λεπτά.
Γι’ αυτό – όπως υπογραμμίζει η Lungescu – τα κράτη του ΝΑΤΟ πρέπει να είναι σε θέση να καταλήγουν γρήγορα σε κοινή θέση και στη συνέχεια να ενεργούν άμεσα.
Δεν πρόκειται μόνο για την αντίδραση σε μια επίθεση, αλλά και για την κατάλληλη ανάπτυξη δυνάμεων, την αύξηση της ετοιμότητας μάχης και τις ενέργειες που μπορούν να αποτρέψουν έναν ενδεχόμενο επιτιθέμενο προτού η κρίση ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Μια κρίση με αναπάντεχη αφετηρία
Το σενάριο εξέγερσης στο Καλίνινγκραντ αναδεικνύει ακόμη ένα σημαντικό πρόβλημα.
Η μεγαλύτερη απειλή για το ΝΑΤΟ δεν είναι απαραίτητο να ξεκινήσει με μια κλασική ρωσική επίθεση εναντίον κράτους της Βαλτικής. Η κρίση μπορεί να έχει πολύ πιο απρόβλεπτη αφετηρία: εσωτερική εξέγερση, μάχη για την εξουσία, ενέργειες παραστρατιωτικών ομάδων, πρόκληση στα σύνορα ή προσπάθεια σκόπιμης πυροδότησης σύγκρουσης με τη Συμμαχία.
Για το ΝΑΤΟ αυτό θα σήμαινε ότι πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις μέσα σε συνθήκες χάους και ελλιπών πληροφοριών.
Από αυτή την άποψη, το Καλίνινγκραντ είναι ένας ιδιαίτερος τόπος. Ο ρωσικός θύλακας βρίσκεται ακριβώς στα σύνορα δύο χωρών του ΝΑΤΟ – της Πολωνίας και της Λιθουανίας – ενώ ταυτόχρονα είναι αποκομμένος από το υπόλοιπο της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Ρωσία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το Καλίνινγκραντ για να ξεκινήσει μια σύγκρουση με το ΝΑΤΟ.
Όλο και πιο σημαντικό γίνεται και το αντίστροφο ερώτημα: τι θα συνέβαινε αν το ίδιο το Καλίνινγκραντ γινόταν το επίκεντρο μιας κρίσης που η Μόσχα δεν θα μπορούσε να ελέγξει γρήγορα;
Η προσομοίωση που πραγματοποιήθηκε στη Λιθουανία δεν ήταν πρόβλεψη μελλοντικών γεγονότων. Ήταν μια προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο πώς πρέπει να ενεργεί το ΝΑΤΟ όταν η κατάσταση αρχίζει να εξελίσσεται με τρόπο που δεν είχε προβλεφθεί εκ των προτέρων.
Και το σημαντικότερο συμπέρασμά της είναι απλό: σε περίπτωση κρίσης στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας ο χρόνος για τη λήψη αποφάσεων μπορεί να μετριέται όχι σε ημέρες, αλλά σε ώρες και λεπτά.